SP (Shutter precision) kleine naafdynamo PD-8 & SD-8

Getest sinds: 12 augustus 2011

SP heeft hun nieuwste naafdynamo op de Taipei cycle show geïntroduceerd waar ik al een tijd op wachtte (sinds eind 2010). Het dynamo gedeelte is niet uitschakelbaar maar het is wel een zeer interessante naaf. De specificaties zijn beter dan de SONdelux qua efficientie, terwijl het leverbare vermogen hoger is dan van de SONdelux (voor gebruik met meerdere LEDs of dynamo gevoedde apparaten met een USB uitgang), hij voldoet direct aan de StVZO eisen in 622mm wielen, wat niet geldt voor de SONdelux. Massa is bijna gelijk aan de SONdelux. Het enige wat de SONdelux heeft wat de SP serie 8 niet heeft is het druk systeem, maar de prijs is wel de helft van de SONdelux.

Als deze dynamo net zo goed loopt als de schakelbare naafdynamo van SP waarbij ik de trillingen eigenlijk niet voel op mijn testfiets met Edelux koplamp, dan zal dit een topper zijn. Maar dat moet ik nog testen...

Specificaties:

Massa: PD-8: 407g (schijfrem versie, 32 spaaks, zonder snelpanner/as, 3,0W), SD-8: 390g (schijfrem versie, 32 spaaks, zonder snelpanner/as, 2,4W/kleine wielen versie). Voor andere versies zie de specificatie tabel.
Constructie: 26 polen. Geen aarde op de as, mooi! Lagers zijn afgedichtte cartridges.
Zelf te onderhouden: Nee, tenzij je zelf gereedschap ervoor maakt (erger nog, aseinden zijn rond sinds ik meen 2013... Ik moet kijken hoe daarmee de naven te demonteren zijn). Vervangen van de lagers buiten de garantie kost $30, er is een onderhoudsafdeling in Duitsland bv., mogelijk ook elders, zal ik nog navragen.
Prijs: Momenteel ca. € 150,- / $180,- (deze naaf is nog moeilijk te vinden is, en prijzen zijn sinds begin 2011 flink gestegen o.a. omdat de prijs voor de magneten behoorlijk gestegen is sinds voorjaar 2011).
Afmetingen voor spaaklengte berekening: Voor de pagina van Sapim voor spaaklengte berekening: K=100 mm, Ka=25 mm, Kb=25 mm, D1 gear=52 mm, D1 non-gear=58 mm (het is jammer dat de flensdiameter aan beide zijden niet gelijk is in geval van de naaf voor schijfremmen (de versies voor velgremmen SV-8/PV-8 zijn wel symmetrisch, K=100 mm, Ka=25 mm, Kb=25 mm, D1 gear=52 mm, D1 non-gear=52 mm), anders zou het inspaken triviaal zijn).
[ K=hub width, Ka=distance of flange to hub-end, Kb=same, D1 gear=diameter of circle through the spoke holes on the gear side, D1 non-gear=diameter of circle through the spoke holes on the non-gear side ]

Pdf van SP met specificaties en informatie over de efficientie:

Plaatjes:


Zie de kleine opening naast de as op het laatste plaatje.

Hij is klein!:


Ingespaakt in een wiel:

Verkrijgbare typen van de serie 8 naafdynamo

Specificaties (100mm naafbreedte, de versies voor kleine wielen zijn ook verkrijgbaar met 74mm naafbreedte):

  PV-8: smallest/6V3W   voor 622mm=700C/velgrem    390g
  SV-8: smallest/6V2,4W voor 622mm=700C/velgrem    367g   (=6V3W voor 20 inch)

  PD-8: smallest/6V3W   voor 622mm=700C/schijfrem  410g
  SD-8: smallest/6V2,4W voor 622mm=700C/schijfrem  385g   (=6V3W voor 20 inch)

Wie na het lezen van deze beoordeling geïnteresseerd is in een SP naafdynamo: ze zijn nog moeilijk te vinden, geen vertegenwoordiging, zie daarom hier waar u hem kan bestellen.

Ervaringen met de PD-8 (3W naafdynamo voor grote wielen)

De as van de dynamo is van aluminium. Sommige mensen hebben ondervonden dat de aluminium as in de Shimano DH-3N80 kan breken, en voor zware belasting wordt dan ook op sommige forums de DH-S501/DN-3N72 aangeraden, dus of een aluminium as nou zo'n goed idee is, daar ben ik niet van overtuigd. Zie verder afwegingen aan het einde van de pagina. Ik had met de dynamo een ander probleem vooraleer ik hem gebruikte, nl. de snelspanner as door de as van de naaf krijgen. Deze as is in minstens 2 delen, en het was moeilijk de as van de snelspanner door PD-8 te krijgen, hij bleef vastzitten vanaf welke zijde ik het ook probeerde. Ik duwde de snelspanner er uiteindelijk met kracht doorheen en een heel klein stukje aluminium werd meegenomen van de binnenkant van de PD-8 in de schroefdraad van de as van de snelspanner. Dit is niet fraai hoewel het duurzaakheid van de naafdynamo (waarschijnlijk) niet zal beïnvloeden.

Toen ik merkte dat deze naaf net als de dynamo's van Schmidt maar 26 polen heeft vroeg ik me direkt af of dit betekent dat hij merkbaar meer trilligen in het stuur geeft (vgl. met de serie 6).

2011-8-12/13 ('s nachts): Eerste rit: Ik merkte de trillingen op, nauwelijks. Zoals met de PD-7 (HB015) is er geen plotselinge toename in trillingen die ik wel met andere naafdynamo's voel bij ca. 19-22 km/h. Dit zou kunnen komen doordat de trillingen gewoon minder sterk zijn dan bij andere naafdynamo's. Ik merk wel dat de trillingen wat sterker zijn dan bij de PD-7 (HB015), en omdat er nu 26 i.p.v. 28 polen zijn, verbaast me dit niets. Ik wil nog eens testen met dezelfde fiets met de PD-7 (HB015) en de Shimano DH-3N80 om mijn ervaringen nog eens te bevestigen.

2e rit (op zeer goed asfalt, vlinderstuur met zacht schuimrubber): Het is moeilijk de trillingen te voelen.

3e rit met de DH-3N80 (op zeer goed asfalt, vlinderstuur met zacht schuimrubber): Het is gemakkelijk de trillingen te voelen, en ook de start (bij ca. 22 km/h, eindigt bij ca. 28 km/h) is veel duidelijker.

Te doen (dit weekeinde): Ik zal met een ander (recht) stuur testen, het stuur waarmee ik original testte tot recent op de testfiets, aangezien dat de resultaten zou kunnen beïnvloeden...

2011-8-14: 4e & 5e rit, 2 x 10km op allerei typen/kwaliteiten asfalt (recht stuur met San Marco & Brooks leren handvatten, beiden zijn harder dan het schuimrubber op het vlinderstuur): Ik kan het begin van de trillingen voelen bij ca. 22 km/h en het eindigt bij ca. 28 km/h. Het stuur maakt merkbaar verschil, maar de trillingen met de PD-8 zijn ook bij een recht stuur (nog net) niet irritant.

Rit met de PD-7 (HB015) op dezelfde fiets/recht stuur: In dit geval is het begin van de trillingen bijna niet te voelen, het einde is duidelijk bij ca. 26 km/h. Dit bevestigt dat de reductie van 28 naar 26 polen in de SP serie 8 sterkere trillingen geeft bij iets hogere snelheden, wat natuurlijk precies zo is als je het zou verwachten. Dit betekent dat al met al de PD-7 (HB015) bijna zeker mijn favoriete naafdynamo blijft...

Rit met de Shimano DH-3N80 op dezelfde fiets/recht stuur op allerlei soorten asfalt: Het begin van de trillingen is bij ca. 21 km/h, einde van de trillingen bij ca. 26 km/h. Vergeleken met de net hiervoor gedane ritten is alweer duidelijk dat de trillingen met de DH-3N80 sterker zijn.

2011-8-15: Rit van 2x9 km met de Sanyo NH-H27 om te kijken of wat ik voel op de testfiets te niet is veranderd ondanks wat veranderingen (Bv. het balhoofdstel was iets strakker gezet eind 2010 nadat ik alle tests met de NH-H27 had gedaan): Het strakkere balhoofdstel maakte het moeilijker het begin van de trillingen te voelen bij ca. 19 km/h, het einde is duidelijk te voelen bij ca. 25-26 km/h. De trillingen lijken wat sterker dan van de SP PD-8. Mijn schatting welke dynamo's het beste zijn qua trillingen veranderde na deze test niet.

Mijn voorkeur in naafdynamo's wat betreft trillingen is:

  1. SP SD-8 (ik kan geen trillingen voelen, maar het vermogen dat de dynamo kan leveren is duidelijk lager dan met 3,0W dynamo's
  2. SP PD-7 (HB015) (minste trillingen, een hoge snelheids test tot ca. 50 km/h moet ik nog doen)
  3. SP PD-8 (slechter dan de PD-7 (HB015), beter dan Sanyo/Shimano omdat het begin van de trillingen moeilijk te vinden is en omdat ze iets minder sterk zijn dan bij de Sanyo/Shimano naven, een hoge snelheids test tot ca. 50 km/h moet ik nog doen)
  4. Sanyo NH-H27 (trillingen beginnen en eindigen eerder dan bij de DH3N80, namelijk van 19-25 km/h; een hoge snelheids test tot ca. 50 km/h moet ik nog doen)
  5. Shimano DH-3N80 (beter dan de SON28 bij alle snelheden tot ca. 43 km/h, bij die snelheid heeft de DH-3N80 een sterke vibratie die veel sterker is dan die van de SON28; voor de meeste mensen zal dit niet problematisch zijn omdat die snelheid niet vaak voorkomt).
  6. SON28 (dit is de enige naafdynamo waarbij ik de trillingen zelfs kon voelen bij uitgeschakeld licht op mijn testfiets!)

Testen met de 3x XM-L: Komt nog.

Meer informatie/ervaringen volgen nog...

Conclusie voor de PD-8 (voorlopig, tot ik met 3x XM-L en andere koplampen heb getest):

Uiterlijk: Zier er fraai uit, zoals alle SP naven, vind ik.

Trillingen zijn iets sterker dan de beste in dat opzicht van de naven die ik tot nu toe heb getest, en dat is de SP schakelbare naafdynamo PD-7 (HB015).

Als je een dynamo met het laagste gewicht wilt zijn de SP naafdynamo's het beste, ze verslaan zelfs de SONdelux in dat opzicht. De 3W velgrem versie PV-8 is even zwaar als de SONdelux (wat GEEN 3W naafdynamo is gemeten volgens de methoden van StVZO, omdat hij oorspronkelijk alleen bedoeld was voor kleine wielen). Dit lage gewicht komt wel met wat concessies en één ervan is de toename in trillingen van de PD-8 vergeleken met de PD-7 (HB015) door het aantal polen van 28 naar 26 te verminderen, hetzelfde aantal als de SONdelux. SP doelt op diegenen die het laagste gewicht en de hoogste efficientie willen, en ik behoor niet tot die groep, voor mij zijn andere zaken belangrijker. Trillingen zijn voor mij het belangrijkst, daarom blijft mijn favoriete naafdynamo dan ook de PD-7 (HB015)...

Merk op dat trillingen die je in het stuur voelt verschillen per fiets, sommige mensen merken ze nooit op. Dit komt doordat de eigen-frequentie van voorvork + wiel zo is dat er geen trilling optreedt die sterk genoeg is om irritant te zijn, want het probleem is een resonantie fenomeen.

Nog te doen: Hoge snelheid tests bij 40-50 km/h om te kijken wat er met de trillingen gebeurt (De naafdynamo's van Shimano hebben een sterke trilling bij hoge snelheid wat een slechte zaak is, dus ik hoop dat de SP dat niet heeft). Een 3x XM-L erop aansluiten (moet gewoon goed gaan, ook kijken naar de trillingen), een test met de Philips SLD om te kijken wat er met de trillingen gebeurt.


Ervaringen met de SD-8 (3W naafdynamo voor kleine wielen; bij gebruik in een groot wiel levert hij iets minder dan 2,4W)

Ik heb de SD-8 (de versie voor kleine wielen/2,4W) ingespaakt en zal kijken hoeveel trillingen die geeft met een Edelux, maar nog interessanter is het om hier meerdere LEDs mee van stroom te voorzien en te kijken hoe goed dat gaat, i.h.b. de Philips LBL met de speciale dynamo driver, en een 3x XM-L met de speciale dynamo driver.

2011-9-26 's nachts ca. 02:00: Eerste ritten

Met de Edelux: Het licht gaat pas na een tijdje aan. Ik reed op het pad van mijn huis naar de weg, tamelijk langzaam, ca. 5km/h, en de Edelux ging niet aan. Ik controleerde of er niet iets was losgeraakt! Maar nee, de lamp werkte toen ik het wiel een zwieper gaf. Ik kon geen trillingen voelen bij welke snelheid dan ook. Ik probeerde ook trillingen te voelen door de Edelux tijdens het rijden aan en uit te schakelen, maar ook toen voled ik niets.

Dit lijkt het idee van C.Tsai te bevestigen dat de reden dat de Sanyo naaf minder sterke trilingen heeft is dat hij niet echt 3W is volgens de StVZO meethmethode (toen de Sanyo NH-H27 gemeten werd om het geleverd vermogen te bepalen was dit niet zo hoog als bij andere naafdynamo's...). De Sanyo is echter niet trillingvrij, de SD-8 wel. Eigenlijk zou ik nu de SONdelux nog eens moeten proberen en kijken hoe die in dit opzicht verschilt van de SD-8! Maar of dit echt nut heeft vraag ik me af, want ik geef sterk de voorkeur aan 3W naafdynamo's.

Met de speciale dynamo driver waarmee 3x XM-L aangestuurd wordt: Ik had hetzelfde probleem dat het licht pas na een tijd aanging. Ik voelde geen trillingen. Ik neem aan dat het ophakken van de invoer van de dynamo door de driver in combinatie met 'te weinig trillingen om merkbare resonantie te veroorzaken' betekent dat bij meer vermogen uit de dynamo de trillingen met deze driver ook niet te merken zijn met deze naaddynamo. Ik zal nog eens kijken wat er met dit systeem gebeurt aangesloten op de PD-7 (HB015) en PD-8.

Ik schat dat het maximale vermogen met de speciale dynamo driver met een 3x XM-L met de Shimano HB-NX70 bij ca. 30 km/h geleverd werd, dit was dacht ik wat de ontwikkelaar ook zei. Met de PD-8 en PD-7 (HB015) moet ik dit nog testen. Met de SD-8 nam de lichtsterkte toe tot minstens 36 km/h. Dit was te verwachten...

Na de resultaten van de tests met de SD-8 dacht ik terug aan de PD-8 en had ik nog sterker dan tevoren het idee dat als SP de PD-8 met 28 of 30 polen had gemaakt, hij bijna perfect had kunnen zijn: Bijna geen trillingen en genoeg vermogen leverend bij alle snelheden voor verlichting en USB apparaten etc. wat iets is dat mensen in de nabije toekomst zullen gaan doen...

2011-9-27 's nachts ca. 01:00

Met de Philips SLD, op lage snelheid (wandelsnelheid of iets minder) gaat het licht aan, dan uit, dan weer aan, dan weer uit etc. Zo gebeurt dat niet met een 3W dynamo.

Voorlopige conclusie voor de SD-8, gebruikt in een wiel met 622mm velg


Overpeinzingen over het ontwerp en de afwegingen daarbij

Merk op: Ik bespreek hier de PD-8 maar ook de versie voor kleine wielen, de SD-8 aangezien de concurrentie voor de SP serie 8 naven (in massa en efficientie) alleen komt van de SONdelux (ook een dynamo voor kleine wielen). Ik zal dit alles wat meer proberen apart te zetten om verwarring (tussen dynamo's voor kleine en grote wielen) te voorkomen.

De PD-8 en PV-8 zijn de lichtste 3W naafdynamo's, en de meeste efficiente. De versies voor kleine wielen, de SD-8 en SV-8 zijn nog lichter (en verslaan de SONdelux) maar hebben wanneer ze gebruikt worden in een groot wiel (559mm of 622mm velg) minder vermogen dan een dynamo bedoeld voor grote wielen zoals de PD-8/PV-8/SON28/DH-3N80 etc., wat vooral betekent dat er minder licht is bij lage snelheid, of minder vermogen om meerdere LEDs aan te sturen. Dit is natuurlijk dezelfde beperking als wanneer je een SONdelux in een wiel met 559mm/622mm velg inspaakt. Veel mensen hebben de SONdelux (wat in feite een hernoemde SON20R is) wel in zulke 'grote' wielen gebruikt, en daarvoor de SON20R, dat dit de reden is dat ik de SD-8 ga testen, om te kijken hoeveel dit lagere vermogen nou in de praktijk scheelt vergeleken met een standaard naafdynamo.

Naar mijn idee is SP iets te ver gegaan de massa van de series 8 dynamo's omlaag te krijgen om de SONdelux te verslaan (velgrem versie is 367g. volgens SP vs. SONdelux 390 g. volgens Schmidt) en de IS 6 bout versie even zwaar te krijgen als de SONdelux (beiden ca. 390 g). Iets van het verschil in massa kan verklaard worden door het gebruik van aluminium naafeinden, terwijl Schmidt RVS gebruikt.

Ik kan de PD-8 natuurlijk niet volledig vergelijken met een naaf van Schmidt, aangezien Schmidt nog geen SONdelux achtige 3W naafdynamo maakt. Die komt er wel, eind augustus 2011, maar de massa zal hoger zijn dan van de SP. September 2011: Schmidt heeft de specificaties op hun website gepubliceerd: 440 g. voor de SON28-nieuw voor velgrem, terwijk de PV-8 390 g. weegt, dus de SP PV-8 voor velgrem is 50 g. lichter dan de nieuwe naaf van Schmidt. De SON28-nieuw voor 6 bout remschijf weegt 460 g., dus de SP PD-8 is ook 50 g lichter. Schmidt lijkt de 6 bout IS naaf voor remschijf ook met ongelijke flansdiameter links/rechts te maken...

De beste en lichtste naafdynamo's (Shimano DH-3N80, SONdelux, SP hybride serie, SP serie 8) hebben allemaal aluminium assen. Er zijn gevallen waarbij de aluminium assen van de DH-3N80 braken en voor zware fietsers en/of reisfietsen met zware lading wordt op sommige forums dan ook de DH-S501/DN-3N72 aangeraden. Ik heb verder geen gegevens over gebroken assen, bij mij is dit in ieder geval niet opgetreden.

In de SP dynamo's zijn de naafeinden ook van aluminium, misschien geen probleem, maar aluminium is zacht en ik voel me ongemakkelijk als ik er over denk. Wat ik daarbij overweeg is galvanische corrosie tussen de naafeinden en een stalen voorvork dat aan het aluminium vreet (waardoor er minder grip is wat essentieel is voor een naafdynamo om te voorkomen dat de as roteert). Misschien helemaal geen probleem?

Ik kan begrijpen dat SP de SONdelux wil verslaan (in gewicht/massa), maar ik vind het jammer dat ze de mogelijkheid een bijna perfecte naafdynamo te produceren niet hebben aangegrepen. Met de schakelbare naaf (HB011, HB015, nu genoemd de PV-7 en PD-7) was SP heel dicht bij een perfect lopende naafdynamo, en eentje die volledig symmetrisch is wat het inspaken zeer eenvoudig maakt. Ik had dan ook die symmetrie en 28 polen willen zien in de nieuwere serie 8, wat een bijna perfecte naafdynamo zou geven. Nu is de flans diameter links/recht niet gelijk bij de naaf voor schijfremmen, anders dan de specificaties van de prototypes (maar hij is nu wel lichter dan de prototypes). Het aantal polen is 26 i.p.v. 28 wat duidelijk te voelen is aan de trillingen, dus ik had graag 28 of zelfs 30 polen gezien. Ik weet niet of meer polen problematisch is in de productie van zulke kleine naafdynamo's. In ieder geval geldt dat hoe minder polen, hoe sterker iedere schok en waar de serie 6 (HB011, HB015, nu genoemd de PV-7 en PD-7) bijna trillingsvrij is, is de serie 8 veel opvallender in dat opzicht. Dit houdt in dat voor mij, aangezien ik geen grammenjager ben, en aangezien ik veel op goed asfalt rijd waar ik die trillingen voel, dat ik de voorkeur geef aan de SP HB015 naafdynamo.

Voor e-post ga naar de email pagina