Sunup eco DS: achterwieldynamo (spaak dynamo)

Mischien interessant: Hoe ik van deze dynamo hoorde

Ik hoorde van de Sunup eco spaakbevestigde dynamo via Dosun. Ik had met hun contact opgenomen op te vragen of ze misschien een dynamo versie van de D1 wilden maken... Ik schreef op dat moment (ca. okt. - nov 2010) op mijn website:

Deze lijkt qua koppeling aan het wiel op de FER spaak dynamo. Zal niet op elk wiel te monteren zijn, i.h.b. niet op wielen met schijfremmen, rollerbrakes of trommelremmen lijkt me. Deze wilde ik oorspronkelijk al eind november 2010 testen, toen ik ervan hoorde via Dosun die deze dynamo ook wil verkopen. Van wat ik hoorde lijkt de Sunup mogelijk qua principe op de (niet meer gemaakte) Lightspin. Als je de dynamo laat draaien zonder belasting blijft hij een tijdje draaien net als de Lightspin. Er is nog een dynamo die ook door blijft draaien als er geen belasting is, de Go go shine dynamo (volgens die pagina is het enige verschil met een gewone dynamo dat de draden van de spoel om plastic i.p.v. staal gewonden zijn (efficientie?)). Het zou mooi zijn deze techniek in een naafdynamo te hebben (maar dan is wel een systeem als in de Renak nodig om de dynamo sneller te laten draaien)... Of in een cassette achtig systeem voor het achterwiel.

Sunup eco: Taipei cycle show (16-19 maart 2011)

Meer informatie over Sunup eco's DS dynamo. Deze zou in november 2010 al beschikbaar zijn onder de naam Dosun maar is vertraagd, veroorzaakt door i.h.b. de overspannings beveiliging waar Sunup nog mee bezig was, aangezien hun dynamo niet op hetzelfde principe is gebaseerd als standaard dynamos (het is een 3 fase generator terwijl standaard dynamo's en naafdynamo's klauw-pool generatoren zijn die in stroom begrensd zijn tot ca. 0,50 A (dat geldt strict genomen alleen met een puur resistieve belasting)). Uit Sunups documentatie is te lezen dat de dynamo ca. 650 g - 720 g weegt (ik ben er niet zeker van welke de eerdere versie is) en in de plaatjes van Sunup is de dynamo is allerlei kleuren te zien. Verder lijkt Sunup eco ook zelf de dynamo te gaan verkopen... Dit is waarschijnlijk een goede zet, want Dosun lijkt het adverteren niet te begrijpen (wat af te leiden is bv. uit commentaar van iemand van Dosun over mijn wens de DS en Dosun's nieuwe koplampen te testen)

Plaatjes/informatie op de website van de Taipei cycle show (16-19 maart 2011): Sunup DS

Op het plaatje heeft de Sunup versie een achterlamp in de dynamo... (de text zegt dat de versie van Dosun degene met de lamp is, maar op het plaatje staat 'Dosun' op de versie zonder lamp). Die in de dynamo gemonteerde achterlamp is wel een interessante combinatie, maar ik moet daarbij wel opmerken dat laag gemonteerde achterlampen (op ca. ashoogte) slecht voor de zichtbaarheid zijn omdat je normaliter niet zo laag kijkt. Dit resulteert er in dat er automatisch minder aandacht naar gaat (behalve als die achterlamp absurd fel is bijvoorbeeld). Dit merkte ik op toen ik een keer iemand met een Reelight-achtige verlichting, achterlamp op ashoogte, zag fietsen. Ik vond het niet veel soeps! Merk verder op dat een achterlamp gemonteerd op ashoogte aan de linkerkant van de fiets niet erg zichtbaar is vanaf de rechterkant. Dat is niet zo vaak een probleem in landen waar je aan de rechterkant van de weg rijdt, maar het zou wel een probleem kunnen zijn zoals bij een kruising waar een auto van rechts komt, de automobilist zal dan niet veel van de achterlamp zien.

Nu mijn ervaringen met de Sunup dynamo, die Sunup me ter beschikking heeft gesteld:

Specificaties (pre productie model, maar die is gelijk aan de productie versie):

Massa: 665 g, 769 g met al het montage materiaal.
Grootte: De generator zelf heeft een diameter van 75 mm,
Prijs: ca. € 100,-

Plaatjes:

Ervaringen

Oorspronkelijk zou dit een voorlopige beoordeling worden (algemene indruk en geen kritische beoordeling) en de uiteindelijk dynamo zou kunnen veranderen t.o.v. het exemplaar dat ik nu heb. Maar Sunup vond het goed een kritische beoordeling te geven (eventuele problemen zouden ze verhelpen in de uiteindelijke versie) hoewel de dynamo op dat moment nog als pre-productie model gold. De dynamo werd niet lang na ik mijn beoordeling begon al als productie-waardig beschouwd, en ideeen, suggesties, en problemen die ik verder eventueel vind zullen mogelijk in een toekomstig model verbeterd of geïmplementeerd worden.

Hij lijkt te werken voor naven met een buitendiameter aan de zijkant (buiten de naafflens) tot ca. 34 mm. Hij zou ook gemonteerd kunnen worden als de afstand tot de naaf waar die breder dan 34 mm is, meer dan 26 mm verwijderd is van de as (ik bedoel het het begin met schroefdraad, waar de as uit de naaf komt).

Monteren op een voornaaf (gewone of naafdynamo) gaat niet op alle naven waarbij ik het probeerde omdat je minstens een afstand van ca. 26 mm van de naaf/flens tot de as moet hebben. Daar is deze dynamo niet voor bedoeld, maar ik was wel nieuwsgierig of het zou werken.

Monteren op een achterwiel met trommelrem of roller-rem gaat niet.

Monteren op een achterwiel voor schijfremmen met 6 bouten (IS) gaat niet (er is een afstand van minstens 26 mm nodig tot de as waar de schroefdraad begint).

Monteren op een voorwiel of achterwiel waarvan de naaf een opname voor centrelock schijfrem schijf heeft gaat niet omdat de dynamo net niet past over het centrelock gedeelte (dat heeft een diameter van ca. 36mm, dit is net iets te groot, jammer). De ribbels in het centrelock opname zijn ook scherp, en zouden het rubber van de dynamo kunnen beschadigen als ik het toch zou proberen (forceren)...

Er is me verteld dat Sunup overwoog de dynamo te maken zo dat hij te gebruiken was bij achternaven voor schijfremmen (op andere manier dan ik verderop suggereerde), maar dat dat momenteel niet mogelijk was (zonder een grote investereing in herontwerpen neem ik aan).

Desondanks suggereerde ik de diameter van de dynamo's aandrijf wiel iets groter te maken zodat het over/op centrelock en IS 6 bouts schijfrem naven past, met verwisselbare inzetstukken om de dynamo te monteren waar de remschijf gemonteerd wordt. Dit zou ook de noodzaak wegnemen de dynamo vast te zetten op de spaken, tenminste wanneer je hem monteert op de schijfrem montage punten. Nog een optie is de dynamo aan te laten drijven door een IS 6 bouts naaf met een inzetstuk er omheen maar tussen de spaken een remschijf. De dynamo zou moeten passen tussen de remschijf en spaken, dat is in ieder geval zo bij de naven die ik heb bekeken.

Zo'n achterwieldynamo gemonteerd op de naaf waar een schijfremschijf gemonteerd wordt is bijna wat ik wenste sinds ik met deze webpagina's begon in 2008, namelijk een dynamo die op het achterwiel gemonteerd wordt op een manier vergelijkbaar met een tandwiel cassette...

Ik monteerde de dynamo op een oud achterwiel voor derailleur en draaide het wiel met de hand rond. Dat bleef, dus met de dynamo aangedreven, ca. 7 seconden ronddraaien na een langzame zet.

Installatie op een achterwiel voor cassette (naaf voor derailleur en velgremmen)

sunup eco DS installation sunup eco DS installation sunup eco DS installation sunup eco DS installation

Voor installatie gebruik je 3 of 4 aluminium plaatjes die de dynamo stevig vastzetten aan het achterwiel. Voor 36 spakes wielen (18 spaken per zijde) kun je 3 montage plaatjes gebruiken en ze symmetrisch monteren. Oftewel, het volgende plaatje wordt gemonteerd aan het eind van de volgende reeks van 6 spaken, dus 120° verder. Voor 32 spaaks wielen moet je 4 plaatjes gebruiken en het volgende plaatje aan het eind van de volgende reeks van 4 spaken monteren. Voor 28 spaaks wielen (14 spaken per zijde, wat niet deelbaar is door 3 of 4) zou je 2 montage plaatjes kunnen gebruiken maar de dynamo zit dan denk ik al snel niet op gelijke afstand overal vanaf de naaf. Dus 3 of 4 plaatjes gebruiken en ze zo goed als mogelijk rond de 90° of 120° van het vorige plaatje monteren is waarschijnlijk beter.

Ervaringen met een Philips SLD & Edelux dynamo koplamp

Ik merk de dynamo niet op in het gebruikt, en zo moet het ook (wat een verademing na al die jaren gezeur met trillingen in het stuur door naafdynamo's). Hij kan natuurlijk niet slippen zoals een dynamo met rolwiel op de band, en ik hoor ook geen geluid. Dit vind ik dan ook een zeer 'gave' dynamo :) Een versie voor gebruik op schijfrem naven zou een fantastisch alternatief zijn voor een naafdynamo. Wat ik wel opmerkte is dat deze dynamo niet zo veel vermogen geeft bij lage snelheid, dit is op zich niet slecht behalve voor mensen die steile heuvels opmoeten en dus regelmatig ca. 7 km/h en minder rijden op de gedeelten omhoog. Ik zal nagaan bij precies welke snelheid het vermogen zo laag is dat de lamp naar standlicht overschakelt.

De uitgang van de Sunup is gelijkspanning... Hierdoor werkt de Edelux ook maar in 1 van de 2 mogelijke manieren om hem aan te sluiten... (dit was niet veroorzaakt door een kortsluiting aangezien er geen electrische verbinding is tussen het frame van de fiets en de dynamo; merk op dat de Edelux een aardverbinding heeft...). De Philips SLD werkt in beide gevallen.

Als ik de dynamo laat draaien zonder belasting meet ik met de multimeter al snel 14V bij relatief lage snelheden, ik zal dit nagaan en wat meer informatie over de spannings/vermogens beperking vragen.

Test resultaaten van Sunup inclusief geleverd vermogen en lux metingen van allerlei koplampen (dit hebben ze inmiddels ook op hun vernieuwde website staan)

             (km/h)       5    10    15    20    25    30
             (26"-rpm)   40    80   120   161   201   241
             (gen-rpm)  241   482   723   964  1205  1446

Cyo          (V)       3,57  5,31  7,04  8,24  8,77   --
             (mA)        26    96   140   174   335   --
             (W)       0,09  0,51  0,99  1,43  2,94   --
             (Lux)      2,3    16    26    35    55   --

E3-pro-StVZO (V)       3,41  5,23  5,56  5,86  6,02  6,01
             (mA)        28   106   215   360   456   459
             (W)       0,10  0,55  1,20  2,11  2,75  2,76
             (Lux)      1,2     8    18  27,7    32    33

Edelux       (V)      3,54  4,80  6,15  7,31  7,98   8,12
             (mA)       30   114   196   247   396    455
             (W)      0,11  0,55  1,21  1,81  3,16   3,69
             (Lux)       4  15,5   29   41,5    63   68,8

Philip SLD   (V)      3,83  5,63  6,35  6,63  7,01   6,76
             (mA)       26    98   186   313   462    457
             (W)      0,10  0,55  1,18  2,08  3,24   3,09
             (Lux)       2    10    23    42    60     60

Metingen van de Cyo bij 30 km/h waren op dat moment niet gedaan vanwege de spanning die te veel steeg. Ik weet zo ongeveer niets van 3-fase naar gelijkspannings omvorming noch de vermogens beperking die Sunup heeft ingebouwd/gemaakt, maar ik zal er achteraan gaan om er meer over te weten te komen...

2011-11-11: Ik heb het vermogen gemeten met 1,2 en 3 XM-L LEDs in serie. Meetweerstand R = 0,05 Ohm.

Sunup eco DS vermogensmeting

Vermogensmetingen met 1,2 en 3 XM-L LEDs in serie
1 XM-L LED
Snelheid VR Vtotaal Vermogen
5 km/h 1,7 mV 2,60V 0,09W
10 km/h 9,0 mV 2,76V 0,50W
15 km/h 20 mV 2,87V 1,15W
20 km/h 22,4 mV 2,89V 1,29W
25 km/h 22,4 mV 2,89V 1,29W
30 km/h 22,4 mV 2,89V 1,29W
Licht begint bij ca. 4 km/h, daaronder bijna niets.
XML EZ E7 (6V, 2 LED kernen parallel, en dat 2x in serie):
Snelheid VR Vtotaal Vermogen
5 km/h 1,0 mV 5,00V 0,10W
10 km/h 4,8 mV 5,47V 0,53W
15 km/h 10 mV 5,64V 1,13W
20 km/h 18,5 mV 5,78V 2,14W
25 km/h 21,9 mV 5,82V 2,55W
30 km/h 21,9 mV 5,82V 2,55W
Licht begint bij ca. 5 km/h, daaronder bijna niets.
XML (T6, 1A) x 3 in serie:
Snelheid VR Vtotaal Vermogen
5 km/h -- mV -- --
10 km/h -- mV -- --
15 km/h -- mV -- --
20 km/h 10,0 mV 8,33V 2,66W
25 km/h 22,0 mV 8,56V 3,76W
30 km/h 22,0 mV 8,56V 3,76W
Licht begint bij ca. 15 km/h, daaronder bijna niets.

Het vermogen lijkt volgens mijn metingen dus alleen begrensd door de stroom op ca. 0,44A (hoewel de vermogens beperker blijkbaar ingesteld is op een maximum van 0,50A, maar wanneer ik naar Sunup's eigen metingen kijk is de maximale stroom daar bijna gelijk aan wat ik mat), het vermogen stijgt snel vanaf 10 km/h, dus ik denk dat als de vermogens beperker/3 fase omzetter minder zou beperken, je dit systeem goed zou kunnen gebruiken om meerdere LEDs aan te drijven en er veel meer vermogen uit te halen. Dan heb je nog electronica nodig om de spanning om te zetten vergelijkbaar met een standaard buck of boost LED driver zodat je tenminste iets licht krijgt op lage snelheid met gebruik van 3 LEDs, of misschien kan de stroom iets worden vergroot (vanuit de vermogens omzetter) en daarmee LEDs parallel schakelen. Zelfs met het huidige systeem zou een soort buck driver gebruik kunnen worden om het meeste vermogen eruit te halen. Dat wil ik nog proberen...

Philips SLD gevoed met SP PD-8 naafdynamo + een andere Philips SLD gevoed door de Sunup DS tegelijk

Op 22 dec. eindelijk de vergelijkingstest gedaan, die ertoe dient het verschil in gegenereerd licht te zien bij verschillende snelheden met de Sunup en gewone naafdynamo. Ik heb er ook een filmpje van gemaakt maar misschien dat ik een nieuwe maak die de verschillen beter laat zien.

Resultaat:

Een iets beter filmpje gemaakt op 31-12-2011: sld-sunup-pd8-2011-12-31 Merk wel op dat de weg rechts een hekwerk heeft wat beter zichtbaar is dan het groen links, en de lamp die op die kant gericht is is de Saferide 60 die aangesloten is op de PD-8. Maar deze video laat wel enigszins zien dat de Sunup minder vermogen bij lage snelheid levert. Om dit beter te kunnen laten zien zou ik een camera moeten hebben die het veel beter doet bij weinig licht.

De vergelijkingstest bevestigde de indruk die ik had, nl. dat het grootste minpunt van de Sunup DS het lage vermogen bij lage snelheid is. Als je veel op heuvelachtig terrein rijdt waar je niet boven zeg 10 km/h komt dan is een naafdynamo beter. Als je voornamelijk snel rijdt (20 km/h en meer) dan is deze dynamo ongeveer zo goed als een naafdynamo, ten minste om een gewone StVZO koplamp van stroom te voorzien.

Conclusie

Dit is een kwaliteitsdynamo, die zeer soepel loopt (geen trillingen in je stuur) wat een verademing is als je dat niet bevalt bij naafdynamo's, die wel 2 zwakke punten heeft:

Sunup is van plan het vermogen bij lage snelheid te vergroten om 3 W bij 15 km/h te geven i.p.v. nu bij ca. 20 km/h. Dit zou ook het vermogen bij lage snelheid (5-7 km/h) ten goede komen. Deze versie komt in 2012. Meer over dit soort zaken komt na mijn vermogenstests van de huidige generator waarbij ik de ingebouwde vermogens beperker omzeil...

Zelfgemaakte USB uitgang

17-8-2013: Ik maakte een USB uitgang voor de DS1 die aardig goede resultaten gaf. Ik gebruikte een 7805 lineaire regulator om 5V te produceren, en met spanningsdelers gaf ik op de datauitgangen aan (2V op de D+ en D- pinnen) dat er 0.5A voeding geleverd kan worden. Hiermee kon ik de Galaxy Y telefoon met 17% opladen tijdens een rit van 25 minuten. Dit is beter dan de Luxos U die ca. 14%-15% oplaadt met volle batterij.

Onderhoud om een drooglopend lager te smeren

Nog te vertalen naar NL:

19-8-2013: After a few rides, with this USB output, I noticed a scraping sound, strangely only when riding with power off, and only on bad roads (vibrations, at each bump I heard this sound). I thought perhaps the magnets touched the coil but it turned out that the sound came from a bearing.

I opened it up and there was a little bit of corrosion inside, but the real problem was that the bearing of the middle cog was running dry. I lubricated it and put some grease on the gears as well, which made it run noticeably nicer, so perhaps after 2 years of use, people should disassemble the Sunup and check for such issues, or is the Sunup supposed to last without ever disassembling? I asked the manufacturer about this but haven't got an answer, yet.

There was not a clear point visible that was the entry point for water, but I suspect it doesn't matter where precisely it got from, as the moisture will not directly get to all the other stuff because it's all some distance away from the housing...

I suppose the moisture could have entered the top, and I would think that a weak point is the rubber at the top where the power cable leaves the housing, this should be at the bottom for this reason of it being an extra opening.

In any event, any water goes to the lowest point and there it has rusted the metal.

When reassembling I put some threadlock on the miniature inner hex bolts as stainless steel in aluminium gives a strong reaction from the aluminium (galvanic corrosion). Aluminium corrodes into white powder, which I already saw on the bolts. I removed the powder from the bolts but not from the threads in the aluminium. In other stuff on the bike, such as pedals, this has usually resulted in bolts getting stuck so hard that I needed to destroy the bolts (or heat up the aluminium quite a lot) to get them out. That would not be nice on the Sunup particularly as the 3 bolts around the dynamo part would be hard to get out and to find replacements bolts... So using some Loctite or similar is a good idea.

Hierna maakte ik een testrit en het probleem was weg...

Toekomstige versie

2012-1-30: Het vermogen is verdubbeld in een testversie met andere magneten en die levert heel veel vermogen bij hogere snelheden. De oude versie leverde (of beter: kan leveren) veel vermogen boven de 30 km/h, de nieuwe bereikt 8W bij 25 km/h. Efficientie nog te bepalen. Idem voor het verlies aan vermogen bij hoge snelheid, kan dit efficient gedaan worden? (de originele versie produceert 10W bij 40 km/h, de nieuwe zou dan 20W leveren bij die snelheid, wat enorm veel is en niet echt nodig...)

Waar te koop?

Hij werd ten tijde van mijn beoordeling nog niet gedistribueerd, nu is hij bij enkele verkooppunten te vinde. De adviesprijs van Sunup is $120,- wat ca. €100,- is voor de EU. Zie Fietsonderdelen: verlichting:

Voor e-post ga naar de email pagina