|
[ Hoofdindex | Fietsonderdelen tests |
|
Duits: Fahrradbeleuchtung| Engels: English version of my bicycle lighting experience/test] |
Nieuwste wijzigingen
De lijst met alle wijzigingen staat hier. Waar ik mee bezig ben:
Komende toevoegingen:
Nieuws van fabrikanten en andere bronnen
Suggesties voor andere lampen?Dynamo lampen met afgekapte bundel die me interessant ljken koop ik i.h.a. Wat betreft accu gevoedde lampen en lampen met symmetrische bundel ben ik afhankelijk van anderen die me een lamp willen lenen. Wie niet al te ver van Leimuiden woont (dus ca. omgeving Leiden-Amsterdam) en een interessante lamp heeft, stuur me een email! I.h.b. ben ik geïnteresseerd in de Dosun D1, B&M Big bang en evt. de Magicshine om nog plaatjes van de lichtbundel van te maken. Opmerking voor fabrikanten:
|
Deze pagina's gaan vooral over de volgende 2 zaken: Dynamo gevoedde fietsverlichting (waarvan de koplamp licht met afkapping heeft) en bepalen hoe dat kan worden verbeterd en hoe dat zal gaan verbeteren. Wat dit laatste betreft experimenteer ik met LED lichtkleur, types, drivers, accu gevoedde lampen en koplampen zonder afkapping. Dit houdt ook in het experimenteren met koplampen voor mountainbiking, maar het is niet mijn bedoeling een overzicht van verlichting voor mountainbiken te geven. Daar heb ik niet genoeg soorten/merken verlichting van, en ik zou voor plaatjes beter terrein moeten gaan uitzoeken aangezien geschikt mountainbike gebied niet te vinden is op korte afstand van waar ik woon. Ik heb overigens wel een suggestie voor de lichtbundel wat veel betere MTB koplampen zou geven, zoals te lezen op de pagina met mijn ervaringen met de Lupine Betty (Het probleem bij MTB lampen is altijd oververlichting van de weg dichtbij de fietser, dus een lamp met afkapping maar den met meer licht boven de horizon zou veel beter zijn, verder heb je niet zoveel licht omhoog nodig, dit is grotendeels verkwist licht bij symmetrische lichtbundels...)
Mijn oorspronkelijke introductie van 2008: Dit is een test van fietslampen en aanverwante zaken die ik ben tegengekomen, behandeld op een manier zoals hij zou moeten, met zaken die ik nergens in testen en i.h.b. in het blad 'Fiets' tegenkom (bv. de vibratie door de naafdynamo). Let wel dat ik alleen test wat ik zelf heb gekocht en andere spullen beoordeel op technische gegevens. Of als iemand wat andere zaken heeft en ter vergelijking eens langs wil komen (Alphen a.d. Rijn), kan dat natuurlijk en zal ik het resultaat bij de test voegen.
Hier een opsomming van essentiële zaken in een bespreking van fietsverlichting (de meeste punten vermeldde ik al 2007.09.20 op http://forum.fiets.nl, in een discussie over verlichting):
|
lumen = hoeveelheid licht. lux = hoeveelheid licht per vierkante meter. (en candela = hoeveelheid licht per sterradiaal (ruimtehoek)) |
Voorbeeld: Wanneer lamp 1 hetzelfde aantal lux heeft als lamp 2, maar een oppervlak verlicht dat 2x zo groot is (hierbij neem ik een homogene verdeling van het licht aan, dus ieder deel van het oppervlak is even fel verlicht) dan heeft lamp 1 een lichtopbrengst die 2x zo groot is die van licht 2, oftewel het aantal lumen is 2x zo groot.
N.B. ik zeg hierboven 'hoeveelheid licht', maar licht is niet statisch, dus zou ik moeten zeggen 'lichtstroom', maar het bovenstaande is duidelijker en geeft zonder veel uitleg het verschil tussen lumen en lux aan, en dat is waar het om gaat.
Een lux waarde hangt dus af van de afstand waarop je meet. Bij een divergente lichtbundel wordt deze waarde groter naarmate de afstand tot het meetapparaat kleiner wordt. Wanneer ik op deze pagina's de luxwaarde van een lamp noem, is dat in het algemeen met betrekking tot de StVZO meetopstelling, waarbij fietskoplampen op 10 m afstand gemeten worden, en de meetwaarde in het felste punt van de lichtbundel is 'de luxwaarde' van die lamp.
Begin jaren 80 kwam de halogeen lamp opzetten. Die was merkbaar veel lichter, maar feit is wel, dat het in een stad niet zo heel veel uitmaakt hoeveel licht je hebt, meer is beter, maar slecht verlichte stukken waar je een lamp nodig hebt om de weg te zien zijn er nauwelijks. Dat was toen ook al zo, het was moeilijk een stukje onverlichte weg te vinden (in Zoetermeer) om een gewone gloeilamp met een nieuwe halogeenlamp te vergelijken! In de stad is het grote voordeel van veel licht, comfort. Je raakt minder vermoeid (bv. omdat autolampen minder verblindend zijn want je ogen zijn al gewend aan de behoorlijke hoeveelheid licht uit je eigen voorlamp) en je ziet de gaten/hobbels in de weg ruim op tijd om er omheen te kunnen rijden.
Echte vooruitgang is er pas recent (sinds 2007) met hoogvermogens LED lampen die i.h.b. de Seoul P4 of Cree Q5 gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn de Schmidt Edelux, Supernova E3, Busch & Müller IQ Fly (die sinds oktober 2008 opgevolgd is door de IQ Cyo in 2 versies). Op deze pagina begon ik in 2008 met een bespreking van de Schmidt Edelux die ik sinds eind juli 2008 in gebruik heb, om een indruk te geven van de hoeveelheid licht die zo'n ding geeft.
Het volgende schreef ik midden 2008 toen de beschrijving van de Edelux het belangrijkste deel van deze pagina over fietsverlichting was:
Plaatjes van de lichtbundel kan ik met mijn camera niet goed maken want ik kan geen ISO stand invoeren etc. Nachtelijke plaatjes zonder flits worden helemaal niets... Toch zal het volgende een goed beeld van deze lamp geven denk ik. Ik zal mijn ervaringen met de Supernova E3 (symmetrische + asymmetrische lens versies) over een paar weken toevoegen (dat schreef ik begin oktober 2008, maar ik had ze op 8 juni 2009 nog steeds niet ontvangen ondanks herhaalde toezeggingen dat ze 'volgende week' klaar zouden zijn, en ik ben vanwege de gang van zaken verder niet van plan zaken te doen met deze firma).
Inmiddels heb ik deze pagina enorm uitbegreid en maak ik zoals u kan zien plaatjes van lichtbundels met een nieuwe camera.
De IQ Fly was de eerste lamp met zo'n hoogvermogens LED die goedgekeurd werd voor de StVZO (dit zijn de Duitse eisen, die allerlei regels hebben waar een lamp aan moet voldoen, in het bijzonder de hoeveelheid licht die boven de horizon mag komen is beperkt en dat is een goede eis zoals u kan lezen in mijn beoordeling van i.h.b. de Magicshine die een symmetrische lichtbundel heeft die onder bepaalde omstandigheden tegemoetkomend verkeer volledig verblindt), gevolgd door de Schmidt Edelux. De IQ Fly heeft een paar problemen, het eerste is dat hij er extreem lelijk uitziet ;-) Het volgende probleem is dat de LED niet goed wordt gekoeld in de plastic behuizing. De Schmidt Edelux heeft van deze problemen geen last... De IQ Fly (2007) en Schmidt Edelux (2008) waren enorme sprongen voorwaarts in lichthoeveelheid, die alle halogeen koplampen verouderd maakten en die het mogelijk maakten om veilig met hoge snelheid (30 km/h en meer) te rijden op onverlichte- of parallel wegen.
2011-7-27: Zoals ik in 2008 al vertelde aan diegenen die wilden wachten met kopen van een Edelux omdat ze verwachtten dat lampen op korte termijn flink zouden verbeteren, was een sprong voorwaarts in lichtproductie niet op korte termijn te verwachten, en dat is juist gebleken. De reden was simpel: Er waren grote sprongen voorwaarts gemaakt in lichtproductie van witte LEDs die tot een behoorlijke efficientie leidden (tot ca. 30% van het theoretisch maximum). Soortgelijke verbeteringen waren niet op korte termijn te verwachten omdat ze al behoorlijk efficient waren, wat grote verbeteringen uitsluit, verder is er het probleem dat het oog niet lineair werkt (een lamp moet veel meer licht produceren op hetzelfde oppervlak voor een duidelijk verschil in lichtsterkte). Vandaar dat er dd. midden 2011 nog geen dynamo lampen zijn die echt beter dan de Edelux zijn. Wat hieraan wel heeft meegewerkt is de eis in StVZO dat een koplamp 2,4W moet opnemen bij 15 km/h (6Veff via dynamo), maar ook dat nieuwere LEDs zoals de XP-G en XM-L een groter oplichtend oppervlak hebben wat moeilijker te bundelen is met een lens of reflector. De toekomst zal vooral meer licht brengen door de beperkingen van StVZO ofwel te omzeilen, ofwel volgens de regels maar met trucjes, ofwel helemaal niet volgens StVZO. Zie daartoe mijn StVZO analyse pagina.
Deze samenvatting is het resultaat van alle tests en ervaringen met dynamo's en lampen, loopt dus vooruit op wat verderop op deze pagina's staat. Ik zou het volgende willen zien:
My bevalt de Sunup achterwiel dynamo maar hij zou iets meer vermogen moeten leveren. Dat komt ook in een nieuwe versie in 2012. Voorts zou ik meer montage mogelijkheden willen zoals ik voorgesteld heb (zie mijn beoordeling van de Sunup DS)...
Ik zou wel een dynamo willen zien die de remschijf gebruikt, ofwel een speciale remschijf met gaten om de (bv. neodymium) magneten in te monteren, of misschien gewoon een ring met magneten die je aan de remschijf monteert. Dan een generator met klauw over de magneten. Dit zou mooi zijn, maar niet nieuw. De eerste (meen ik) Nederlandse fietscomputer, IKU Cyclotronic, uit de jaren 80 gebruikt een magneetring gemonteerd op het voorwiel zowel om de snelheid te bepalen als om de fietscomputer van stroom te voorzien. Hij heeft nooit een nieuwe batterij nodig... Mijn vader kocht er één lang geleden, die ik ook nog jaren gebruikt heb (ik heb hem nog en hij werkt nog steeds).
Ik zie fouten en mogelijkheden allerlei zaken te verbeteren in alle producten die ik tegenkom. Van mijn ideeen en wensen staat een deel hierboven, en fabrikanten geef ik ook zulke suggesties. Of ze daar wat mee doen moet ik nog zien, maar sommige fabrikanten geven wel een positieve reactie. Ik wil eigenlijk meer doen, en denk er ook aan een koplampreflector te ontwerpen. Dit wil ik in ieder geval doen om te kijken hoe moeilijk dit is, met mijn eigen computer programma's. Verder denk ik over een nieuwe koplamp houder en wat andere zaken. Momenteel voor de lol, maar wie weet komt er meer uit.
Ik heb wel eens gelezen dat een asymmetrische niet-verblindende lichtbundel (net zoals auto's en StVZO goedgekeurde fietslampen hebben) beter zou zijn tijdens mist, omdat symmetrische lampen een muur van licht (veroorzaakt door verstrooiing van licht door de mist) geven wat er voor zorgt dat je de weg niet goed ziet. Ik heb dit in de herfst van 2009 tijdens behoorlijk dichte mist 's nachts getest met een Edelux en eind 2010 met een Lupine Betty 2011 en de resultaten waren duidelijk: De hoeveelheid licht en vorm van de lichtbundel doen er eigenlijk niet toe, de afstand van je ogen tot de redelijk felle lichtbron is verreweg de grootste factor. Als die afstand ca. 60 cm is zul je geen 'muur van licht' ervaren. Dit houdt in dat montage van een koplamp op het stuur nog net gaat, iets er onder zou mijn voorkeur hebben. Zie: LED lichtkleur, CRI en experimenten.
Neutraal wit is onder normale omstandigheden (droge en natte weg) superieur aan koel- en warm wit, tijdens mist is warm wit het beste. Neutraal wit is al met al de beste keuze. Zie LED lichtkleur, CRI en experimenten.
Afgezien van het speciale geval van mist, is een hoog of laag gemonteerde koplamp beter? Welnu, begin 2009 had ik hier al mee geexperimenteerd met de Edelux. Hierbij vergeleek ik 2 posities: Vorkkroon hoogte en stuur hoogte. Dit liet zien dat voor gewoon weggebruik (dus niet voor MTB), onder normale omstandigheden (geen mist) het bijna niet uitmaakt welke je kiest. De lamp hoger monteren moet resulteren in meer teruggekaatst lich van de weg, maar het verschil is heel klein en eigenlijk niet te zien (misschien wel als ik 2 fietsen met de lampen zij aan zij zou zien). Er zijn aanbevelingen te vinden op internet voor een laag gemonteerd licht, omdat dat meer (langere) schaduwen geeft, en dus meer contrast waardoor je obstakels (takken, stenen) beter kunt zien. Ik ben niet overtuigd, omdat ik dit niet merkte in mijn test... Ik heb niet geexperimenteerd met een licht dat lager gemonteerd was dan de vorkkroon (dat komt wel voor met fietsen met een voordrager. (dit zal ik nog verder testen zij aan zij met een andere lamp op stuurhoogte).
Al met al lijkt me een lamp gemonteerd op ongeveer vorkkroonhoogte het beste.
Dit is ongeveer 0,60 - 0,70 van het licht, afhankelijk van de hoek van de lichtbundel, en hoe ver weg je het centrum van de bundel op de weg richt. Dit is tamelijk eenvoudig te berekenen met HAVO/VWO niveau wiskunde (snij een kegel (lichtbundel uit de lamp) met een horizontaal vlak dat door het midden van de lamp en de horizon gaat; integreer dan om het oppervlak van de cirkel van de kegel door dat vlak onder die lijn te berekenen; de verhouding van dat getal met het oppervlak van de cirkel is het deel van licht dat op de weg terecht komt. Hier ter verduidelijking een plaatje:
Hierbij heb ik aangenomen dat de lichtbundel ca. 10-25 graden breed is (totale hoek), de afstand van lamp tot waar het centrum van de lichtbundel de weg raakt ca. 20 a 40 meter is, en dat de lamp gemonteerd is op stuurhoogte van ca. 1,0 m. Dit veronderstelt wel een homogene lichtbundel. Wanneer een lamp een felle hotspot heeft die geheel op de weg komt zal het gedeelte van het licht dat op de weg komt daardoor iets groter zijn.
Er wordt dus een behoorlijke hoeveelheid licht verkwist in geval van een ronde lichtbundel (voor alles behalve gebruik in het terrein met een mountainbike). Wat betreft het kunnen zien van verkeersborden e.d., dat is met een Edelux als je die onder de horizon richt, geen enkel probleem op wat grotere afstand (zeg 30 meter), daar heb je dus geen symmetrische lichtbundel voor nodig.
Tenslotte nog dit: Een lamp met symmetrische lichtbundel kan wel 0,60 á 0,70 van het licht op de weg projecteren (of beter gezegd op punten beneden de horizon, en flink wat daarvan naast de weg), dat betekent niet dat die lamp dan even goed is als een lamp met afkapping die dezelfde hoeveelheid licht produceert als die 0,60 - 0,70 van de symmetrische lamp. Dat is overduidelijk uit de vergelijking van de Magicshine MJ-808 en Ktronik's drievoudige dynamo gevoedde XP-G lamp met een Edelux. De Edelux is beter vanwege de gelijkmatige verlichting en groter bereik. Hij is ook feller op de meeste plaatsen op de weg die de lichtbundel van de Edelux bestrijkt. De Magicshine MJ-808 en de drievoudige XP-G verlichten natuurlijk veel meer van de omgeving dan wat de Edelux verlicht (een deel van de weg) maar dat draagt niet bij aan nuttige/nodige verlichting op wegen (ik heb het dus niet over MTB gebruik). Na het vergelijken van de Edelux, Magicshine, 3x XP-G en de Philips LED bike light, en het vergelijken van mijn plaatjes van de laatstgenoemde met allerlei plaatjes op het IBC forum (mtb-news.de), schat ik dat een symmetrische lamp (of beter: lamp met symmetrische lichtbundel) ca. 3 á 4 maal de lichtopbrengst moet hebben van een lamp met afkapping, om de weg net zo goed (net zo nuttig) te verlichten.
De volgende plaatjes laten zien wat er gebeurt met de lichtbundel van een lamp die op een hoogte van 1,05 m i.p.v. 0,75 m gemonteerd word:
Aangezien φ1 = φ2, h1/d1 = h2/d2 = tan(φ), is dus d2=h2 x d1/h1, oftewel 1,4xd1. Idem dito voor de breedte van de lichtbundel, dus voor het oppervlak geldt: s2 = w2 x d2 = (h2/h1)2 x w1 x d1, dus de lichtbundel is nu verspreid over een vlak dat een 1,42 = 1,96 x groter oppervlak heeft. Dat betekent dat de lichtbundel nog maar half zo fel is...
Bekijk nu ook wat er gebeurt als die lamp op 1,05 m zo gericht wordt, dat de afkapping van het licht op dezelfde positie komt als waar die was bij 0,75 m, en neem mee dat het licht niet direct onder de lamp begint:
Toe te voegen: Bespreking van schaduwen die groter zijn bij 0,75 wat je ook informatie over het wegoppervlak geeft.
Wat duidelijk is uit het bovenstaande, is dat de omgekeerde situatie (een lamp bedoeld voor stuurhoogte, dat is ca. 1,05m, op 0,75m monteren en de lamp zo draaien dat de afkapping op de zelfde positie op de weg zit als voorheen) een aantal negatieve effecten kan opleveren:
Na testen met de Philips LBL op 0,75 m gaf ik daarbij de voorkeur aan de originele hoogte...
In dit geval betekent het monteren van een lamp bedoeld voor 0,75 maar vooral die bedoeld voor 1,05m dat er een behoorlijke oververlichting van het wegdek plaatsvind dichtbij de fiets. Of dit veel invloed heeft als je als fietser zo laag zit kan ik niet uit ervaring zeggen. Het is misschien beter een mogelijkheid te vinden de lamp hoger te monteren, en in geval van een driewieler met overkapping, buiten de overkapping. Aangezien ik geen ligfiets rijd, kan ik hier verder niets over zeggen.
Ik ben me ervan bewust dat koplampen van 60 lux of meer met een brede lichtbundel niet in alle situaties nodig zijn, maar het probleem is dat fietsverlichting niet goed genoeg is voor alle situaties. Er zijn 2 gevallen:
Voor fietsen hebben we dan ook ofwel een lamp nodig om gezien te worden, met lage lux waarde waarvan er al genoeg bestaan, ofwel een 100 lux koplamp zoals de LBL met een brede lichtbundel en ca. 270 lumen of meer, die het mogelijk maakt overal goed te zien. Zo'n lamp bestaat (nog) niet als commerciele dynamokoplamp.
Wat we dus nodig hebben in nieuwe ontwikkelingen zijn sterke koplampen waarmee je overal goed kunt zien, oftewel 100 lux dynamokoplampen met een lichtbundel vergelijkbaar met de Philips LBL, niet alweer-een 40 lux koplamp... Ik ben ervan bewust dat 40 lux koplampen tot de komst van de IQ Fly niet bestonden, maar laten we eerlijk zijn, daarvoor was alle bestaande dynamo verlichting niet toereikend voor bijna elke situatie waar je de de weg echt moet kunnen zien! Dus ik wil eigenlijk dat er nu koplampen komen die echt voor alle situaties geschikt zijn, aangezien dat technisch gezien nu mogelijk is. Dat heeft de LBL-dynamo me laten zien...
2011-10-24: Het volgende idee had ik al lang geleden toen ik weer eens verblind werd door een koplamp die helemaal zo goed niet is, nu eindelijk op deze pagina gezet. Dit geeft een reden voor het gebruik van 100 lux koplamen zelfs in de stad, om een reden die je niet zo snel zou verwachten: Welnu, een nadeel van fietskoplampen met een lux waarde van zeg 10-40 is dat fietsers ze vaak verkeerd afstellen zodat tegenliggers de maximale lichtsterkte van die lichtbundel in hun ogen krijgen. Als de lichtbundel sterker zou zijn, zouden ze hem eerder goed afstellen, want van lichtbundels van 10-40 lux zie je de afkapping niet goed tijdens gebruik in de stad...
Zie verder:
Merk op dat alle koplampen en alle achterlampen evenzeer met een gewone dynamo als met een naafdynamo werken. Zelfs de K-tronik 3x XP-G kun je met een gewone dynamo gebruiken.
Wat duidelijk is uit mijn beoordelingen, is hoe weinig goede koplampen met afkapping er zijn voor dynamo, en dat zelfs de besten behoorlijk grote zwakke punten hebben. Er moet meer concurrentie komen, en betere koplampen! De LBL+speciale dynamo driver laat zien wat mogelijk is...
|
|
Getest: Sinds juli 2008 Deze koplamp was de beste dynamokoplamp met afgekapte lichtbundel van midden 2008 tot najaar 2010. Er zijn nu andere lampen die ongeveer even goed zijn. De huidige Edelux heeft een andere versie van de IQ reflector (sinds eind 2009?) die een langere lichtbundel heeft (goed) maar ook een sterke hotspot (zeer slecht!) vandaar dat de huidige versie wat mij betreft niet meer zo goed is als de lamp die ik testte. Meer informatie: Dynamokoplamp: Schmidt Edelux. |
|
|
Getest: Sinds 22 oktober 2010 Deze koplamp is één van de beste koplampen met afgekapte lichtbundel voor dynamo. Sterke lichtbundel tot ca. 45m, een bereik dat vergelijkbaar is met de Edelux, te veel licht bij het voorwiel (maar dat valt pas echt op als je omschakelt naar een andere koplamp tijdens het rijden), geen automatische aan/uit functie, de lamphouder is niet stijf genoeg, de lamp laat licht omhoog gaan wat je nachtzicht vermindert (dit kan verholpen worden met wat zwart plakband of zwarte verf). Gezien de lage prijs vergeleken met de belangrijkste rivalen, de Edelux en E3-pro-StVZO, en aangezien hij ongeveer even goed is, is deze lamp voor mij de beste koop. Meer informatie: Dynamokoplamp: Philips Saferide LED dynamo |
|
|
Getest: Vanaf 17 nov. 2010 (aan de gang) De vorm van de lichtbundel is bij lange na niet zo goed als die van de Edelux of Philips SLD, maar hij is redelijk goedkoop en geeft een sterke, bruikbare lichtbundel, dus dit is een goede keuze als je niet al te veel geld wil uitgeven. Meer informatie: Dynamokoplamp: Trelock LS 885 |
|
|
Getest: 17 nov. - 6 dec. 2010 De slechtste fietskoplamp die ik ooit heb gezien, ondanks dat de lichtbundel een stuk feller en groter is dan van halogeen verlichting. De lichtbundel is vreemd, trapezium vormig met heel scherpe randen en scherpe hoeken (die geven je het gevoel alsof je gevangen zit in een tunnel van licht, dat is waarschijnlijk moeilijk voor te stellen als je het niet hebt ervaren). Die scherpe hoeken trekken samen met de tamelijk sterke 'hotspot' je aandacht wat een slechte zaak is. De daglicht lampjes zijn irritant vanwege de kleur (blauw met een beetje paars) en omdat ze niet diffuus gemaakt zijn. De lichtbundel is zeer zwak, vooral als je die ver richt (zodanig dat je tot ca. 40m de weg verlicht), veel zwakker dan de Edelux, Philips SLD en Trelock LS885. Meer informatie: Dynamokoplamp: Müller IQ Cyo RT (= Cyo Nahfeld met daglicht lampjes) N.B: Deze beoordeling is natuurlijk alleen relevant voor de Cyo R en RT (voor de R kun je opmerking over de daglight lampjes overslaan), oftewel de Nahfeld versie van de Cyo (= 40 lux Cyo), niet de Cyo sport (= 60 lux Cyo). De Cyo sport heeft dezelfde vorm van de lichtbundel als de Edelux en is bijna even fel. |
|
|
Getest: 22 dec. 2010 - 24 jan. 2011 Deze koplamp is een van de 3 beste dynamokoplampen van dit moment, ongeveer gelijkwaardig aan de Edelux en Philips SLD (ieder hiervan heeft bepaalde sterke en zwakke punten, er zijn dus wel grote verschillen tussen deze 3 lampen!). Goede sterke lichtbundel tot ca. 25 m (zwak op grotere afstand, daarom raad ik deze lamp niet aan voor mensen die 's nachts snel willen rijden), niet te veel licht bij het voorwiel, zeer zwak standlicht, geen automatische aan/uit functie, de multimount houder is goed (de ook verkrijgbare stuurhouder is slecht), duur. Meer informatie: Dynamokoplamp: Supernova E3-pro-StVZO |
|
|
Getest: Voorjaar 2010 Deze koplamp is een voorbeeld van ouderwetse technologie... Niet geschikt voor rijden op onverlichte wegen, en helemaal niet geschikt voor rijden op parallel wegen waar je verblind wordt door koplampen van auto's. Het plaatje links is gemaakt op een natte weg 3. De lichtbundel wordt nauwelijks weergegeven door de camera, en het verschil met goede LED verlichting is enorm. Het is duidelijk dat je zelfs op een droge en ijsvrije weg geen goed licht krijgt. Vergelijk het plaatje ook eens met de plaatjes van de lichtbundel van deze lamp na mijn modificatie met neutraal witte LED op een natte weg 2, wat een enorme verbetering gaf. Meer informatie: Dynamokoplamp: Busch & Müller Lumotec oval senso plus |
|
Ik kreeg alleen een accu gevoedde versie om te testen, maar als de dynamo versie een even sterke lichtbundel als de accu versie heeft, dan is die beter dan verwacht. Mogelijk dat ik de dynamo versie dan ook nog test. |
|
Getest: Sinds 10 feb. 2012 Beoordeling is gaande, maar enkele dingen zijn al duidelijk: Hoewel de lichtbundel een goede vorm heeft, is die niet goed genoeg voor onverlichtte paden buiten de stad and ik heb mijn twijfels over de duurzaamheid (zwakke behuizing) en de kwaliteitsbeheersing lijkt me ook niet geweldig gezien de problemen met de behuizing in 2 van de 3 koplampen. Meer informatie: Dynamokoplamp: Herrmans H-diver |
Busch en Müller IQ Cyo: (niet de Nahfeld versie, en zeker niet de 'T' versie met daglicht lampjes die maar voor 1 doel goed zijn: Het irriteren van tegemoetkomende weggebruikers). Leverbaar sinds begin oktober 2008. Dit is een verbetering van de IQ Fly. Hij heeft dezelfde lichtbundel als de Edelux maar geeft iets minder licht. De recente Edelux en de Cyo hebben een hotspot in het midden die de aandacht trekt, wat een slechte zaak is. De Cyo heeft een auto aan/uit maar hoe goed die is weet ik niet (bij de Edelux is die nutteloos omdat de lamp bijna altijd aan gaat). Omdat er dichtbij bijna geen licht is, maar ook vanwege de constructie is deze lamp al met al inferieur aan de Philips Saferide LED dynamo (tenzij je de automatische aan/uit heel belangrijk vind).
Herrmans H-One S, 60 lux, geïntegreerde reflector (tamelijk goedkoop maar ongelofelijk lelijk zoals de IQ Fly).
Ik kreeg wat vragen over de Inoled Extreme. Wel, deze lijkt me niet zo interessant: Niet StVZO goedgekeurd, maar wel met afkapping. De lage lux waarde van 35 houdt in dat het bereik beperkt zal zijn tot ca. 35-40 m met lage intensiteit op die afstand. Ik las in verschillende berichten uit 2008 ook dat er geen overspanningsbeveiliging is ingebouwd. Ik zie 'inoguard' als een extra op de website van Inoled, dus dat is niet veranderd. Hij schijnt ook niet waterdicht genoeg te zijn...
Op de pagina Using a new dynamo LED driver beschrijf ik de toekomst van fietsverlichting met dynamo :-) Bv. met een Philips LBL op dynamo bij 0.90A (jazeker!) en met een drievoudige XM-L op dynamo bij 0.90A (alweer: jazeker! 800 echte lumen).
De opstelling om plaatjes van achterlampen op de muur en vanuit een hoek te maken wordt beschreven op de pagina Camera instellingen, camera hoogte/positie, lamp hoogte en wegen gebruikt voor het maken van plaatjes van lichtbundels. Maar de testprocedure voor achterlampen staat nog helemaal niet vast, ik ben nog steeds bezig te bepalen wat er precies nodig is voor een goede beoordeling. Dit betekent dan ook dat ik allerlei tests doe, allerlei plaatjes maak onder allerlei omstandigheden. Dat de test procedure nog niet vast staat is ook de reden dat beoordelingen van sommige achterlampen veranderden tijdens de tests (i.h.b. van de achterlampen met gloeilamp)...
Nog te doen:
Ik schreef in januari 2011 al dat ik de meeste achterlichten niet veel soeps vind. Een grote irritatie is tegenwoordig vooral de grote lichtsterkte in candela, oftewel niet diffuus verspreid licht over een redelijk oppervlak, wat zeer irritant is als je dicht achter iemand fietst met zo'n lamp. Ik kom steeds meer fietsen met irritante (slechte!) achterlampen tegen. Testen de makers van achterlampen hun eigen producten eigenlijk wel? Denken ze dat het een pretje is te rijden achter zo'n irritante lamp met puntbron? Ze moeten het volgende maar eens doorlezen:
Een voorbeeld van een zeer slechte achterlamp is die van Supernova. Die heeft 3 naakte 5mm LEDs die zeer irritant zijn en het moeilijk maken de afstand te schatten omdat dit 3 bijna-puntbronnen zijn die dicht bij elkaar gemonteerd zijn. Hij heeft ook geen retro-reflector wat belangrijk is voor de veiligheid wanneer er een electrisch probleem optreedt. Deze mensen begrijpen niets van achterlampen.
Een voorbeeld van een goede achterlamp is B&M's Toplight line plus: Niet irritant en goed zichtbaar.
De meeste andere LED achterlampen zijn slecht door i.h.b. een te felle puntbron
Achterlampen met een gloeilamp geven niet veel licht maar schijnen dat licht wel daar waar het nodig is (zijdelingse test nog te doen), hoewel ze geen groot verlicht oppervlak hebben.
Zie ook deze theoretische overwegingen: overpeinzingen over achterlampen over wat goed, slecht en noodzakelijk is.
Doel 1: Zichtbaarheid op allerlei afstanden bekijken.
Doel 2: Het verschil tussen lijntjes techniek en een oplichtend vlak bekijken in de praktijk wat betreft zichbaarheid en de mogelijkheid de afstand in te schatten, dus een vergelijking van de Line plus en de Plateo xds (met geblokkeerde puntbron).
Doel 3: Kijken hoe goed je de afstand kun inschatten.
De resultaten zijn interessant (zie hier) en laten zien dat gecollimeerd licht voor lange afstandszichtbaarheid nodig is, en voor goede zichtbaarheid dichtbij is een groot verlicht oppervlak nodig, en geen felle puntbron!
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Heel weinig licht met 0,3 W lampje (die ook werden gebruikt). Met een 0,6 W lampje is het niet slecht, beter dan de Basta Ray! Zichtbaarheid door reflectie nog te testen. Deze oude versie van de SP 15 geeft een beeld van achterlampen uit de jaren 80 (die nog steeds verkrijgbaar zijn). Ook voor een moderne fiets is deze lamp nog bruikbaar maar ik zou wel de Line plus aanraden. Na de lange-afstands zichtbaarheid test moet ik zeggen dat achterlampen met gloeilampen nog steeds goed aan te raden zijn en het prettigste zijn voor achteropkomend verkeer... |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Ik was oorspronkelijk niet onder de indruk na het maken van plaatjes van de lichtbundel, maar na de lange-afstands zichtbaarheid test moet ik zeggen dat achterlampen met gloeilampen nog steeds goed aan te raden zijn en het prettigste zijn voor achteropkomend verkeer... Ondanks schijnbaar veel minder licht dan LED lampen. Hij is wel iets minder zichtbaar dan de SP15 (vanaf sommige invalshoeken aan de zijkant). |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Klein lichtgevend oppervlak, bijna een puntbron, wat slechts een redelijke zichtbaarheid geeft, en dit veroorzaakt ook irritatie bij achteropkomend verkeer. Ik raad deze lamp dan ook niet aan. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Deze lamp heeft een felle lichtbron in het midden rechtstreeks afkomstig van de LED. Dit is zeer irritant voor achteropkomend verkeer. Zichtbaarheid is niet meer dan redelijk aangezien slechts een klein puntje (bijna een puntbron) oplicht. De H-track, line plus, flat S plus zijn veel beter recht van achteren en op 45°. Een slechte achterlamp vanwege het kleine lichtgevende oppervlak wat ook irritatie bij andere weggebruikers veroorzaakt. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Breed stralend licht met een felle lichtbron in het midden afkomstig van rechtstreeks licht van de LED. Dat laatste is bijna een puntbron en behoorlijk irritant voor mensen die achter je rijden. Beter dan de Flat plus, maar nog steeds een slechte achterlamp vanwege de irritatie voor achteropkomend verkeer. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Breed stralend licht. Of dat nou door een volledig oppervlak of door lichtlijnen komt lijkt me niet zo veel er toe te doen (preciese tests zullen nog volgen). Wat opmerkelijk is is dat de Toplight line plus niet irritant is voor achteropkomend verkeer, geen sterretjes in je ogen op korte afstand van de lamp i.t.t. de Toplight Flat plus en de Toplight flat S plus. Zijdelingse zichtbaarheid kan beter. Sommige mensen hebben problemen met het standlicht, maar ik weet niet of dit euvel veel voorkomt. Dit is in ieder geval mijn favoriete B&M achterlamp. Aanbevolen. |
|
|
Getest: Sinds 4 mei 2011 Ring van licht met streepjes wat vergelijkbaar is met B&M's Toplight line plus. Beter dan de Toplight flat plus voor achteropkomend verkeer maar niet zo goed als de flat S plus. Zijdelingse zichtbaarheid is goed. Het rechtstreekse licht van de LED is veel te fel (komend vanaf wat bijna een puntbron is) wat zeer irritant is voor achteropkomend verkeer (i.h.b. andere fietsers). Dit verpest deze lamp die anders zeer goed zou zijn, maar nu het oordeel 'slecht' krijgt. |
|
|
Getest: Sinds 1 juni 2011 Streep van lichtlijntjes vergelijkbaar met B&M's Toplight line plus. Prettiger dan de Toplight flat plus voor achteropkomend verkeer, maar het scheelt niet veel. Zeer irritant dus vanwege het directe licht van de LED! Ook iets beter dan Herrmans' H-track in dat opzicht, maar niet zo goed als de flat S plus en zeker niet zo goed als de Toplight line plus. Zijdelingse zichtbaarheid is slecht. Slechte lamp vanwege de irritatie voor achteropkomend verkeer. |
|
|
Getest: Sinds 1 juni 2011 De gehele reflector straalt licht uit wat een goede zaak is (een groot oplichtend oppervlak is beter dan een felle puntbron), maar de LED straalt ook direkt een groot deel van zijn licht uit met absurde intensiteit, niet diffuus verdeeld over een groot oppervlak, wat ongelofelijk irritant is voor achteropkomend verkeer, i.h.b. fietsers die volgen op een fietspad die een tijdje op korte afstand vast kunnen zitten achter iemand met zo'n lamp. Zijdelingse zichtbaarheid is slecht. Ik heb wat geexperimenteerd door het midden donkerder te maken en het rechtstreekse licht van de LED diffuus te verspreiden en wat minder fel te maken met halfdoorzichtig plakband, wat de lamp een stuk beter maakte. Plaatjes hiervan volgen nog ter vergelijking. In originele staat is de Spanninga Plateo xds slecht. |
|
|
Getest: Sinds 13 sep. 2011 Dit is alweer een slechte LED achterlamp die het licht van één van zijn 2 LEDs rechtstreeks in een kegel naar achteren stuurt wat zeer irritant is voor achteropkomend verkeer en het onmogelijk maakt de afstand in te schatten. Ik kan deze lamp dan ook niet aanraden. |
|
|
Getest: Sinds 28 nov. 2011 Mijn favoriete achterlamp: Zeer goed zichtbaar terwijl hij niet te fel is. Vergeleken met de Toplight Line plus: zijdelingse zichtbaarheid is beter, midden- tot korte afstandszichtbaarheid is beter vanwege het grotere verlichtte oppervlak en de langeafstandszichtbaarheid (>100 m) is vergelijkbaar. Op het muurplaatje is de lichtproductie niet indrukwekkend, maar deze lamp schijnt zijn licht daar waar het nodig is, beter dan iedere andere achterlamp die ik tot nu toe getest heb. Het geproduceerde licht wordt dus efficient gebruikt... Aanbevolen |
|
|
Getest: Sinds 5 nov. 2011 De lamp heeft een enkele LED als puntbron. Het licht van de LED wordt diffuus gemaakt maar niet verspreid over een groter oppervlak. Daarmee blijft het een puntbron die op korte afstand te fel wordt voor achteropkomend verkeer, en het onmogelijk maakt de afstand tot de lamp te schatten. |
|
|
Getest: Sinds 5 jan. 2012 De lamp heeft een enkele LED als puntbron. Het licht van de LED wordt niet diffuus gemaakt en een groot deel van het licht van de LED schijnt als een puntbron, wat ik eigenlijk al verwachtte toen ik een tijdje geleden het plaatje op Axa's website wat nader bestudeerde. De verlichting van de hele reflector is heel zwak, veel donkerer dan de Plateo. De puntbron is op korte afstand te fel en maakt schatten van de afstand tot de lamp onmogelijk. |
|
|
Getest: Vanaf 24 feb. 2012 Samenvatting volgt nog |
|
|
Getest: Vanaf 24 feb. 2012 Ok, ik heb momenteel alleen de batterij versie (dynamo versie was nog steeds niet leverbaar bij mijn leverancier) maar de precieze versie maakt niet veel uit om te zien of het een goede achterlamp is. Samenvatting volgt nog |
|
|
Getest: Sinds feb. 2012 Samenvatting volgt nog |
|
|
Getest: Sinds 4 apr. 2012 Samenvatting volgt nog |
Zie Hoek- en muur projecties, zichtbaarheid van achterlampen.
De ontwikkelingen die ik in fiets bladen las, gingen eigenlijk over (kleine) verbeteringen in gewone dynamo's. Zo had Union een stel superlichte dynamo's (eind jaren 90?), over naafdynamo's werd nauwelijks een woord vuilgemaakt... Ik heb destijds nog een van die typen gekocht, en dat was helaas een flutding (dit was niet de turbo, maar een goedkopere versie daarvan, die volledig zwart was. De turbo was ondanks mijn pogingen deze te bestellen, niet te leveren bij allerlei fietsenzaken). Na korte tijd was de lagering kapot en liep het hele ding vast. Een ander exemplaar dat ik ter vervanging kreeg had hetzelfde probleem. En het matige rendement ervan was duidelijk door hoe warm hij werd na een kort (zeg 30 minuten) nachtelijk ritje... Hij is nog steeds te verkrijgen zie ik: union 6509, bij sjscycles. Niet kopen! Nog een slechte ervaring: Sanyo heeft lang geleden een gewone fietsdynamo met rubberen rol gemaakt. Die heb ik ergens eind jaren 90 geprobeerd, en die rol kon je ofwel op de velg ofwel de band laten lopen maar hij was niet te gebruiken bij regen/sneeuw, hij slipte op beide...
Sturmey Archer had al naafdynamo's, de gebruikelijke in een voorwiel, maar later ook in een 3 versnellings achterwiel, sinds ca. 1936. Deze dynamo's konden blijkbaar niet genoeg vermogen leveren (ca. 1,8 W las ik ergens) maar ja, is dat niet hoe dan ook beter dan een dynamo op de band?
Naafdynamo's werken onder alle weersomstandigheden en zijn eigenlijk onderhoudsvrij maar ze hebben wel een nadeel dat irritant kan zijn: Trillingen in het stuur. Dit hang af van de betreffende naafdynamo, maar ook van de fiets waarin hij wordt gebruikt... De trillingen die een dynamo geeft worden altijd getest met de Edelux als koplamp. Merk op dat de electronica van de lamp de trillingen (sterkte, frequentie) beïnvloed... Kijk daarvoor ook eens op mijn pagina met experimenten met LEDs, waar ik de Frankenlamp beschrijf, met en zonder gelijkrichtcondensator wat een opmerkelijk verschil gaf in trillingen.
Zie Trillingen en andere zaken bij naafdynamo's voor nadere informatie..
Zie de dynamo vergelijkings pagina voor vermogens metingen met de speciale dynamo driver. Resultaten met een weerstand zoals StVZO voorschrijft volgen nog.
Nu volgen mijn beoordelingen van alle dynamo's die ik sinds 2007 heb gebruikt. Ik zou geen dynamo die op de band loopt aanraden vanwege het probleem van slippen in de regen, ondanks mogelijke trillingen in het stuur bij een naafdynamo, maar wie toch een dynamo op de band wil is een Axa HR een goede keuze met een groot wiel dat niet snel slipt.
|
Getest: Van april 2007 tot eind 2007 (toen was hij versleten). Slechte dynamo, houdt het misschien 1 winter vol. Meer informatie: Union 8601 roldynamo |
|
Getest: Najaar 2008 Te veel trillingen in het stuur, die je zelfs kunt voelen bij uitgeschakelde verlichting (tenminste, op asfalt wegen; je zult het niet merken op op tegelpaden, gravel en op heel slechte niet goed onderhouden asfalt wegen). Behoorlijk duur (ca. € 170,- á 220,- afhankelijk van kleur en of het de velg- of schijfrem versie betreft). Meer informatie: Schmidt SON 28 naafdynamo |
|
Getest: Sinds oktober 2008 (meer dan 15.000 km, met minstens 5.000 km met licht aan, dit op een fiets die ik bijna elke dag gebruik, en die meestal buiten staat). Ziet er fraai uit, conus lagers. Minder trillingen in het stuur dan met de SON 28. Na 2 jaar en 15.000 km onder alle weersomstandigheden loopt de naaf nog als nieuw. Meer informatie: Shimano DH-3N80 naafdynamo |
|
Getest: Sinds augustus 2010 Ziet er mooi uit, afgesloten cartridge lagers. Trillingen in het stuur bij lagere snelheden dan de Shimano DH-3N80 (19-25 km/h i.p.v. ca. 22-28 km/h), wat deze naaf voor mij prettiger in het gebruik maakt. Meer informatie: Sanyo NH-H27 naafdynamo |
|
Getest: sinds 8 juni 2011 (nog gaande) Dit is de prettigste naafdynamo die ik tot nu toe gebruikt heb, omdat er bijna geen trillingen in het stuur zijn (zoals altijd wordt dit getest met de Edelux als koplamp). Meer tests met andere koplampen volgen nog om te kijken of dat misschien nog invloed heeft (met de Edelux zijn de trillingen het sterkst bij de tot nu toe getestte naafdynamo's). Ook mooi is dat deze dynamo geen aarde op de as heeft. En hij ziet er mooi uit :) Meer informatie: SP PD-7 (HB015) schakelbare naafdynamo (hier is ook informatie te vinden over trillingen bij naafdynamo's en SPs overwegingen over dit probleem in hun ontwerpen) |
|
|
Getest: Sinds 12 augustus 2011 (nog gaande) PD-8/PV-8 (3W versie): De kleinste, lichtste en meest efficiente 3W naafdynamo. Ziet er fraai uit en heeft geen aarde op de as wat een goede zaak is. Wel zijn de trillingen in het stuur iets sterker dan met de PD-7 (HB015), vandaar dat de PD-7 (HB015) mijn favoriete naafdynamo blijft. Meer informatie: SP: Kleine naafdynamo: PD-8 & SD-8 |
|
Getest: Prototype ontvangen op 4 mei 2011, door omstandigheden pas echt getest sinds eind juli 2011. Maakt geen geluid, werkt alleen op cassette achternaven voor velgremmen, geen trillingen in het stuur. Een zeer fraai alternatief voor een naafdynamo. Koplampen geven bij hogere snelheid van ca. 22-25 km/h een bijna gelijke hoeveelheid licht als met een naafdynamo, het belangrijkste nadeel is het lage vermogen bij lage snelheid van ca. 5-10 km/h. Meer informatie: Sunup ds generator |
|
Getest: sinds 3 maart 2012 Ik noemde de Acxing Go go shine dynamo lang geleden al op de pagina met mijn beoordeling van de Sunup DS. Om allerlei redenen besloot ik hem nu te testen. Meer informatie: Acxing: Go go shine dynamo |
|
Getest: Ik heb een zeer uitgebreid bericht met ervaringen van Martin Dupont, bij wie de dynamo enkele jaren in gebruik is. Lawaai van de tandwielen wat irritant kan zijn, de efficientie is tegenwoordig bijna even goed als van de beste naafdynamo's. Automatisch aan/uit is onmogelijk met een mechanische aan/uit schakelaar tenzij je de koppeling continu verbonden laat zijn, maar daarmee verlies je de voordelen van die koppeling en heb je continu lawaai van de tandwielen. Een kabel naar het stuur voor aan/uit schakelen geeft meer rommel aan je fiets en meer massa (totaal massa blijft laag vgl. met de meeste naafdynamo's). Meer informatie: Renak Enparlite |
SRAM i-light D7: 36 polige naafdynamo. Omdat hij 36 polen heeft zou hij trillingsvrij kunnen zijn op zowat alle fietsen. Het grootste minpunt lijkt de efficientie te zijn (ook met licht uit), en dat doet mogelijk het voordeel van meer polen deels teniet (zie het verschil in trillingen van SD-8 en Sanyo NH-H27 met naven die meer vermogen leveren zoals de PD-8 en Shimano DH-3N80, oftewel, een significant verschil in geleverd vermogen geeft een significant verschil in trillingen). Test volgt in 2012.
SONdelux (voorheen SON20R). Deze naafdynamo heeft 26 polen net als de SON28, maar levert minder vermogen.
Het gevolg hiervan zou minder trillingen moeten zijn dan met de SON28 (net zoals ik met de SP SD-8 geen trillingen voel i.t.t. de SP PD-8) maar ik hoorde van iemand die last van de trillingen van de SONdelux heeft, dus een vergelijking met de SP SD-8 is op zijn plaats... Test volgt in 2012.
Het gevolg van een kleiner geleverd vermogen is ook minder verlies als er geen licht aan is, maar dat er minder vermogen geleverd wordt is mogelijk een nadeel bij gebruik van meerere LEDs en/of systemen die meer vermogen aan de naafdynamo onttrekken voor bv. USB apparaten, GPS systemen etc. Zie mijn ervaringen met de SP SD-8, en deze pagina over trillingen en andere zaken bij naafdynamo's voor meer informatie over het kleine geleverde vermogen bij gebruik van 2,4W naven in een wiel met 622mm velg. Behoorlijk duur (ca. € 190,- á 240,- afhankelijk van kleur en of het de velg- of schijfrem versie betreft).
Oh ja, en toen ik Schmidts website bekeek voor hun beweringen over de efficientie van de SONdelux las ik dit:
Der SONdelux ist der erste Nabendynamo, dessen Generator speziell für moderne LED-Scheinwerfer (wie Edelux und B&M Cyo) ausgelegt ist.
Vertaald (merk op: auslegen für = ontwerpen voor (in capaciteit/mogelijkheden)): De SONdelux is de eerste naafdynamo, wiens generator speciaal ontworpen is voor moderne LED lampen (zoals de Edelux en B&M Cyo).
Dit is gewoon een leugen. De SONdelux is niets meer dan de SON20R, een dynamo bedoeld voor 20 inch wielen, die bij LED verlichting genoeg licht geeft bij een lage rotatiesnelheid, en wel zodanig dat de combinatie van SONdelux + Edelux eind 2009 StVZO goedgekeurd is voor gebruik in 622mm wielen. Deze dynamo werd hernoemd tot SONdelux na de StVZO goedkeuring, en een naamswijziging maakt het geen dynamo die speciaal voor LEDs is gemaakt! De SONdelux ingespaakt in een groot wiel (bv. een 622mm velg) en gebruikt met welke andere LED koplamp dan ook is niet StVZO goedgekeurd. Het is ongelofelijk dat Schmidt durft te beweren dat de SONdelux speciaal ontworpen is voor LED lampen!
SON28-nieuw: Eind augustus 2011 gaat Schmidt een nieuwe naafydnamo introduceren, lijkt op de SONdelux maar dan met echte 3W volgens de StVZO meetmethode. Deze is heel anders dan de SON28 maar Schmidt vindt het nodig deze dynamo ook de SON28 te noemen en de oude versie de 'SON28 klassik'. Dat is heel lollig: als iemand het voortaan over de SON28 heeft moet je vragen of hij het echt over de (nieuwe) SON28 heeft, of de oudere versie. Echt handig! Ik ga daarom tegendraads doen en noem de nieuwe naafdynamo de SON28-nieuw, en SON28 blijft voor mij de oude versie.
Lang geleden gebruikte ik een accu gevoedde koplamp + achterlamp (Specialized Preview 2.5 + Flashback) op mijn cross hybride. Hierbij was het irritant hoe kort je de lamp op de hoge stand kon gebruiken. Dat was na een tijdje, toen de accu's al wat minder werden, maximaal ca. 45 minuten. Ik moest dan ook altijd bijhouden of de accu's nog wel genoeg geladen waren voor de rit die ik wilde maken, ofwel moest ik de accu's na iedere rit opladen (en daar kwam ik niet toe). Op lange ritten van 45 minuten of meer had ik vaak het probleem dat de accu indicator aangaaf dat de accu's al bijna leeg waren terwijl ik pas halverwege was, en moest ik grotendeels de rit met de lamp op de lage stand maken, die niet genoeg licht gaf om de weg goed te zien. Ook had ik af en toe halverwege al helemaal geen licht meer.
Dit was allemaal nogal irritant en uiteindelijk monteerde ik een dynamo. Ik probeerde een paar typen, die allemaal wel eens problemen gaven bij regen of sneeuw, vooral een Sanyo dynamo met rubber rolwiel die ik kocht omdat ervan gezegd werd dat hij licht zou lopen en een goed rendement had, was waardeloos en slipte bij het minste of geringste druppeltje regen. Ik gebruikte uiteindelijke een dynamo van mijn vader uit de jaren 80... Zelfs met af en toe het probleem van een slippende dynamo, was dit veel minder irritant dan een accu gevoedde lamp. Het comfort van een dynamo is het equivalent van een altijd volle accu :) Dit en het feit dat mij gaat om lampen voor gebruik op openbare wegen, waarvoor dus lampen met asymmetrische (afgekapte) lichtbundel nodig zijn, maakt dat de volgende tests voor mij meer het doel hebben te zien wat er mogelijk is met fietsverlichting, dan een lamp te kiezen voor dagelijks gebruik.
|
|
Getest: 1-21 augustus 2010 De beste fietskoplamp die ik ooit heb gezien, bij een relatief bescheiden lichtopbrengst van 270 lumen, met zijn bijzonder goede lichtbundel en homogene verlichting van de weg is hij veel beter dan de Edelux, de Magicshine MJ-808 en Ktronik's dynamo gevoedde drievoudige XP-G lamp. De lamp verlicht de volledige breedte van de weg (minstens 7 meter) en heeft een bereik van wel 70 m. Negatieve punten: Er is nog steed een electronisch probleem dat zorgt dat de looptijd slechts iets meer dan een uur is, en op slechte wegen heb je wat geratel van de lamp die niet stijf genoeg op de houder zit. Meer informatie: Accu koplamp: Philips LED bike light: beschrijving, beoordeling en vergelijking met de Edelux en andere lampen. |
|
|
Getest: 29 juni 2011 - 4 dec. 2011 Het interessante aan deze lamp is dat er een Cree MC-E in zit, aangestuurd op ca. 5W wat een vergelijkbare hoeveelheid licht zou moeten geven als de LBL, maar de reflector kan niet genoeg licht aan de bovenkant van de lichtbundel richten, wat betekent dat het bereik beperkt is. Voor fietsers die 's nachts snel rijden zijn sommige 2,4W dynamokoplampen zoals de Edelux of Philips SLD zelfs beter. Voor wie 's nachts wat rustiger rijdt (zeg 20 km/h) is deze lamp goed geschikt. Dan zou ik alleen het 'dimlicht' gebruiken, dat een brede, gelijkmatige en sterke verlichting van de weg geeft en hem tot ca. 40m oplicht. Meer informatie: Q-lite QL-269 |
|
|
Getest: 28 nov. 2011 - ... Samenvatting komt nog. Meer informatie: Philips Saferide 40 accu |
|
Getest: ... Pedelecs zijn fietsen met trapondersteuning. Die zijn er in 2 klassen: Standaard pedelec die 25 km/h kunnen rijden, en snelle pedelecs die tot 45 km/h kunnen rijden (die klasse bestaat niet in NL). De pedelec lamp is een iets 'opgevoerde' versie van de Saferide 60. Deze lamp was oorspronkelijk alleen bedoeld voor OEMs maar is vanaf maart 2012 los te koop... Samenvatting van mijn ervaringen komt nog. Meer informatie: Philips Saferide 80 pedelec |
|
Getest: ... De e-bike koplampen moeten aan andere regels voldoen dan StVZO, namelijk ECE R113. E-bikes zijn electrische fietsen die gaan zonder dat je hoeft te trappen, ik meen tot 40 km/h. Deze categorie bestaat denk ik niet in NL netzomin als de snelle-pedelecs. Deze lamp is kleiner dan de LBL (korter omdat er geen accu in zit, maar ook minder breed), gebruikt Altilon LEDs, en ik ben benieuwd hoe goed de lichtbundel is. Deze lamp is bedoeld voor OEMs, of hij los verkocht gaat worden? Samenvatting komt nog. Meer informatie: Philips Saferide e-bike |
De volgende lampen zijn accu gevoedde koplampen met afkapping van de lichtbundel die misschien concurrentie voor de Philips LBL zijn.
Sommige mensen gebruiken lampen met symmetrische lichtbundel zoals de Magicshine om voldoende licht te hebben op onverlichte wegen, maar daar is eigenlijk geen reden toe: Er zijn genoeg goede lampen voor gebruik op de openbare weg, die qualitatief goed zijn en voldoende licht produceren waarmee je veilig op onverlichte wegen met 30 km/h en meer kunt rijden, zowel lampen voor dynamo (i.h.b. de Edelux, hoewel meer licht wel comfortabeler zou zijn, vooral op parallel wegen) als lampen die accu gevoed zijn (i.h.b. de Philips LBL, en daarvoor de B&M Ixon IQ die vergelijkbaar met de Cyo is maar dan accu gevoed).
De volgende tests waren voor mij dan ook alleen interessant om te zien hoe goed een symmetrische lichtbundel de weg oplicht, en om het verschil met een lichtbundel met afkapping te bestuderen.
|
Getest: Juni 2010 MTB koplamp, niet geschikt voor gebruik op de openbare weg. Heeft een Seoul P7 10 W LED, die heel veel licht geeft. Niet alleen is hij niet geschikt voor de openbare weg, hij is feitelijk niet beter dan een Edelux voor dat doel. Meer informatie: Magicshine MJ-808 P7 LED lamp 10 W (maximaal 550 lumen) vs. Edelux (ca. 180 lumen bij 30 km/h) |
|
|
Getest: 17-29 nov. 2010 MTB lamp met 7 x XP-G koel witte LEDs, ca. 1850 lumen volgens de fabrikant (wat de lamp waarschijnlijk ook echt produceert). Verlichting van de weg is iets beter dan de Philips LED bike light vanwege de enorme hoeveelheid licht, maar het is geen spectaculaire verbetering en dit geldt ook alleen als je de lamp ver weg richt, anders wordt het wegdek dichtbij sterk oververlicht. Meer informatie: Lupine Betty 2011 (7 x XP-G R5), voor MTB, geen afkapping van de lichtbundel: beschrijving en beoordeling |
|
Getest: 1-21 augustus 2010 MTB koplamp, niet geschikt voor gebruik op de openbare weg door de symmetrische lichtbundel die vooral tegemoetkomende fietsers hindert (automobilisten zullen er minder last van hebben omdat de koplampen van een auto nog meer licht geven). Heeft 3 x XP-G koel witte LEDs, wat heel veel licht geeft, en dat gaat gewoon met een dynamo. Niet alleen is hij niet geschikt voor de openbare weg, hij is feitelijk niet beter dan een Edelux voor dat doel. Vooral teleurstellend is het beperkte bereik van ca. 40 m. Voor MTB gebruik zijn de lampen van Ktronik de beste dynamo lampen die je kunt kopen. Meer informatie: Dynamokoplamp: Ktronik 3 voudige XP-G lamp (koel wit), geen afkapping van de lichtbundel: beschrijving en beoordeling |
|
|
Getest: Sinds 10 januari 2011. MTB lamp met 3 x (XR-E or P4?) koel witte LEDs die volgens Supernova 550 lumen produceren. In werkelijkheid produceert hij waarschijnlijk hoogstens 270 lumen, en dat is een optimistische schatting. Hij is niet erg fel, zeker niet vergeleken met de Ktronik 3 x XP-G. Een gewone koplamp met afkapping geeft veel meer nuttig licht voor gebruik op de openbare weg en voor gebruik als MTB lamp lijkt hij me veel te weinig licht geven. De versie van eind 2010 is ongetwijfeld beter, maar niet veel beter gezien de lichtmetingen van Olaf Schultz (max. ca. 345 lumen bij 40 km/h). |
In de jaren 80 werden in Nederland ronde reflectiestrepen op banden, velgen of ergens gemonteerd op de spaken, verplicht. Ik vond die aluminium reflectoren die op de spaken vastgemaakt werden niets, maar banden waren al snel ook met reflectiestrepen verkrijgbaar, dus als je een nieuwe nodig had, nam je er gewoon één met reflectie. Er zijn ook velgen met reflectie strepen in RVS (worden ze nog steeds gemaakt?). Die reflectie laag blijft gezien mijn ervaringen daarmee en met reflectoren gemonteerd op de spaken met een niet beschermde retroreflectielaag, zeker 15 jaar of langer mee te gaan, tenminste bij stadsfietsen die thuis meestal in de schuur staan. Hoe dan ook, de ontwikkelingen gaan in de richting van reflectie op de band en tegen de tijd dat de reflectie laag los komt van de band is de band i.h.a. bijna versleten.
Diegenen die de regels maken zijn niet dom (of beter: Ze zijn niet altijd dom ;-) Zie mijn pagina over StVZO!). Sommigen klagen wel over onzinnige regels zoals deze zou zijn, maar reflectie aan de zijkant helpt om fietsers te zien op kruisingen waar automobilisten andere misschien sneller zouden rijden denkende dat er niemand in de buurt is. Veel koplampen en achterlampen schijnen niet veel licht naar de zijkant, en dus daarvoor helpt deze reflectie zeker. Het helpt ook van achteren om te zien dat een fietser die verderop rijdt rechtsaf of linksaf gaat slaan. In dit geval is reflectie op de banden beter dan op de velg en dan op de spaken gemonteerde reflectoren, omdat de banden breder zijn, waardoor reflectie op velgen en gemonteerd op de spaken gedeeltelijk verdekt is.
De omhoog-omlaag beweging van reflectoren op pedalen is opvallend maar niet te opvallend (niet te veel aandacht trekkend noch irritant), en laat duidelijk zien dat er een fietser voor je rijdt. Dit is te zien op grote afstand met groot licht en op ca. 50 m met dimlicht (afhankelijk van hoe ver dat dimlicht gericht is). Met een goede fietskoplamp zoals de Edelux zie je de pedalen ook van grote afstand.
Vele pedalen worden wel met reflectoren geleverd maar vaak van die dingen die je er op moet schroeven en die blijven niet lang heel. Shimano's nieuwste kooi+SPD pedaal, de PD-T780, is een uitzondering die interne reflectoren heeft. Daarmee is dat mijn favoriete kooi+SPD pedaal (hij werkt in kooi en SPD gebruik goed, en is niet al te zwaar).
Lichtbundels van fietskoplampen. Alle plaatjes van lichtbundels van koplampen op één pagina. Nou ja, niet allemaal, ik moet dit autogegenereerd maken, sommige plaatjes staan alleen op de pagina met beoordeling van een lamp, zoals van de pagina met beoordeling van de E3-pro-StVZO en QL269.
Lichtbundels van fietsachterlampen. Alle plaatjes van lichtbundels van achterlampen op één pagina.
De filmpjes op de pagina Video's van fietslampen in actie zijn gemaakt met een relatief goedkope camera, de Samsung EX1 die een lichtsterke lens van F1.8 heeft en een grotere sensor dan compacte camera's wat goede resultaten geeft.
|
De kleur van de LEDs die normaliter voor fietslampen wordt gebruikt is koel-wit omdat de makers van de LEDs hiermee de meeste lichtopbrengst krijgen. Dit is dus een 'meer is beter' keuze, maar zo simpel liggen de zaken niet. Neutraal- en warm-wit geven een betere kleurweergave voor de kleuren die je aan de rand van de (geplaveide/asfalt) weg ziet, en voor MTB gebruikt betekent dat vanzelfsprekend een betere kleurweergave op het gehele pad. Verder allerlei experimenten tijdens mist om te zien hoe ver een lamp van je ogen verwijdert moet zijn om goed te kunnen zien, welke LED lichtkleur beter is, etc. Het complete verhaal met experimenten en plaatjes dat beeld geeft van de verschillen tussen deze kleuren en van de voordelen van vooral neutraal wit t.o.v. koel wit, staat hier: LED lichtkleur, CRI en experimenten. |
Zie deze pagina (momenteel alleen in het Engels) voor allerlei zaken die irritatie kunnen veroorzaken, zoals licht overdag, afstelling van de lichtbundel, etc.
StVZO fietsverlichtings eisen (engels)
Vermogen = k1 * v + k2 * v3 (als er geen wind staat)
waar v = snelheid, k1 en k2 zijn constanten die afhangen van i.h.b. de band en de vorm van de fiets/houding van de fietser, etc.
Dit is afkomstig van de respectievelijk rolweerstand en de luchtweerstand. Nemen we een rolweerstand van zeg 30 Watt bij 30 km/h, dan kunnen we eenvoudig het benodigde vermogen bij een nieuwe snelheid bepalen of de nieuwe snelheid bij ander vermogen. Ik zal dit toepassen om te laten zien hoeveel invloed het rendement van de dynamo op de snelheid heeft. Hierbij neem ik aan dat er een gewone 3 W verlichting wordt gebruikt, niet bv. 3 hoogvermogens LEDs in serie, wat ook mogelijk is...
1. Neem iemand die stevig doorrijdt (zoals ik meestal doe): Stel ik rij 30 km/h, sportieve houding. Dit vergt ca. 200 Watt (Merk op: Het gaat om een gewone fiets met ca. 37mm banden, fenders, bagagedrager etc. Geen racefiets en zeker geen tijdrit fiets! Alleen in het laatste geval is het mogelijk om 30 km/h te rijden met ca. 120W. Dat getal las ik in een artikel over fietsverlichting, maar is voor fietsverlichting niet van toepassing!).
Nu schakel ik een gewone dynamo in met laag rendement die bij die snelheid ca. 18 Watt kost. Wat wordt de nieuwe snelheid bij 200 Watt? Dit kan ik doen door een 3e graads vergelijking op te lossen, maar ik zal het benaderen zodat je een gevoel voor dit soort zaken kan krijgen:
Over blijft 182 W, het rolvermogen wordt weinig kleiner (snelheid verandert weinig), dus laat ik constant. Dat betekent 182-30 Watt = 152 Watt aan luchtweerstand i.p.v. 170 W. De snelheid is evenredig met de 3e machts wortel uit het vermogen om de luchtweerstand te overwinnen, dus v2/v1 = (152/170)^(1/3) = 0,963. Dus de nieuwe snelheid is 28,90 km/h (dit is dus een benadering, met verminderde rolweerstand kom je uit op ca. 29,0, wat weinig verschilt, maar dat was van te voren al duidelijk).
Neem nu een naafdynamo met hoog rendement, waar ik 8 W kwijt ben i.p.v. 18 W (alles bij 30 km/h). Nieuwe snelheid (weer dezelfde benadering) is dan ca. 29,5 km/h. Dit scheelt slechts 0,6 km/h met de gewone dynamo... Een zuchtje wind heeft al veel grotere invloed!
Ten slotte, met uitgeschakeld licht op een fiets met SON 28 naafdynamo, dat kost ongeveer 1,5 W bij 30 km/h. Nieuwe snelheid vergeleken met een fiets met standaard voornaaf (aannemend dat die geen wrijving heeft) is (168,5/170)^(1/3) * 30,00 km/h = 29,90 km/h. Dus je verliest maximaal 0,10 km/h door de naafdynamo.
2. Neem nu iemand die op langzaam tempo fietst: Stel ik rij 20 km/h zonder dynamo, dan is het benodigde vermogen: 20 W + (20/30)^3 * 170 = 70 Watt. N.B. Dit is de waarde voor dezelfde sportieve houding, terwijl bij langzaam fietsen een rechtop-houding gebruikelijk is, er wordt in de praktijk dus met een hoger vermogen gefietst bij die snelheid, in de buurt van 100 W totaal denk ik, wat betekent dat de invloed van de naafdynamo op de snelheid iets kleiner is dan hier berekend.
Je ziet, hoe sneller je fietst, des te kleiner is de invloed van de dynamo. De vraag is nu: Is een hoogrendements dynamo interessanter voor mensen die langzaam of snel fietsen?
Het antwoord is natuurlijk: Voor diegenen die snel fietsen, want diegenen die langzaam fietsen, fietsen niet langzaam omdat ze niet sneller kunnen, maar simpelweg omdat dat het tempo is waar ze normaliter mee rijden. Ze kunnen best een paar extra Watt opbrengen indien nodig. De hoogrendements dynamo is dus vanwege de kosten en vanwege het feit dat de snelle fietsers zo snel rijden als ze kunnen, alleen voor die groep enthousiastelingen interessant. Echter, ik denk dat het niet veel zin heeft er vanwege deze reden veel geld aan uit te geven, want het snelheidsverschil is bij snelheden van zeg 30 km/h minimaal zoals uit de berekeningen blijkt.
De lampen van Philips zijn sinds midden 2011 eindelijk goed verkrijgbaar in NL, de dynamo's van SP en de generator van Sunup zijn nog bijna nergens te vinden, zie daarvoor: Fietsonderdelen: verlichting.
Fabrikanten:
Meer informatie over dynamo's en hoeveel vermogen je er uit kunt halen (incl. circuits voor aansturing van meerdere LEDs):
Internet forums:
En dan dit nog:
Wie wat wil bekritiseren dat ik schrijf, prima, maar dan wel met argumenten en niet opmerkingen zoals "je beoordelingen zijn subjectief want ze komen niet overeen met andere beoordelingen". Dat heeft niets te maken met subjectief zijn, want andere beoordelingen zijn bijna altijd slecht uitgevoerd, dus geen wonder dat mijn conclusies anders zijn...
Zie verder Interpretatie, objectiviteit en vergelijking met andere beoordelingen.
Wijzigingen aan de fietsverlichtings pagina's van deze website
| Voor e-post ga naar de email pagina |
Last modified: Wed May 16 00:46:27 CEST 2012