Supernova E3 pro StVZO uit 2010 (zou 305 lumen moeten produceren)

Getest: 22 dec. 2010 - 24 jan. 2011. Deze lamp had ik te leen...

Introductie:

Een asymmetrische versie van de E3 was al aangekondigd ten minste rond eind 2007 (misschien eerder, maar dat weet ik niet precies). Vanaf dat moment stond er op hun website dat deze lamp StVZO goedgekeurd zou worden op datum 'XXX'. Enige tijd nadat datum 'XXX' gepasseerd was, werd die datum 'XXX' aangepast in datum 'YYY'. Dit ging zo door tot tenminste eind 2008. Dat weet ik omdat ik in 2007-2008 regelmatig hun website bekeek voor meer informatie, zoals of de lamp al echt leverbaar was, en of hij StVZO goedgekeurd was. Andere mensen waren van dit gedrag niet gecharmeerd zoals u bv. kan lezen in dit bericht: Foolernova (candlepowerforums) waar met 'chronically and falsely implying that some product of theirs had reached some SVTO/L approved status, or was ready to ship "next week"' verwijst naar wat ik net beschreef, en naar hun beweringen dat iets klaar is wanneer dat niet zo is.

Eind 2008 nam ik contact op met Supernova en ik zei dat ik een paar (3 stuks) asymmetrische lampen wilde, of ze nou wel of niet StVZO goedgekeurd waren maakte me niet zo veel meer uit. Dit om ze te testen en voor gebruik op op maat gemaakte fietsen. Zoals ik op de hoofdverlichtingspagina schreef (dat stukje heb ik verplaatst en staat nu een stukje verderop op deze pagina), werd me herhaaldelijk beloofd dat de lampen 'volgende week' gemaakt zouden worden, maar er gebeurde maar niets. Ik kreeg ook nooit een email, ik moest er zelf achteraan gaan. Toen ik besloot ze niet meer te emailen heb ik verder ook nooit meer wat van ze gehoord en 8 maanden later, in midden 2009 besloot ik dat ik niet meer geïnteresseerd was en geen zaken meer zou doen met Supernova. Ik zag in eind 2008/begin 2009 overigens dat Supernova lampen op sommige Cannondale fietsen werden gemonteerd, dus ik neem aan dat ze Cannondale al hun beschikbare lampen verkochten, maar als dat klopt, hadden ze me dat moeten zeggen en me geen sprookjes moeten vertellen van 'volgende week'.

Achteraf gezien is het misschien maar goed dat ik die vroege versie van de lamp met asymmetrische lichtbundel niet te pakken kreeg, want het lichtpatroon was erg ongelijkmatig. Één fietser op een nieuwsgroep noemde de lichtbundel van die vroege versie zelfs het 'batsignaal' (zie verderop voor een plaatje).

Het probleem is voor mij niet alleen dat ze zich niet aan hun beloften hielden, maar hun hele houding, die duidelijk getoond wordt door een bepaalde persoon (waarschijnlijk diezelde die mij beloofde dat de lampen 'volgende week' gemaakt zouden worden) schrijft op het IBC forum (mtb-news.de). Meer hierover is verderop te vinden.

Dit is de reden dat ik niet probeerde een Supernova lamp te pakken te krijgen (niet nieuw, 2ehands, noch te leen), ik wilde er er eigenlijk geen één beoordelen. Ik werd iets minder strikt in dit opzicht midden/eind 2010 en schreef op mijn hoofd fietsverlichtingspagina dat ik wel een beoordeling zou willen doen, maar alleen als ik er één te leen kreeg. In december werd me een E3 triple en een E3 pro-StVZO te leen aangeboden, vandaar deze pagina :)

Op mijn hoofdpagina van de fietverlichtings tests schreef ik:

Supernova E3: De symmetrische versie was al tamelijk lang verkrijgbaar, en gebruikte in 2008 de Seoul P4 LED. In dat jaar verscheen ook de versie met asymmetrische lichtbundel hoewel dat maar om kleine aantallen ging. Beide versies gaven minder licht dan de Edelux, zowel gemeten volgens de meetmethode van StVZO (lux op 10m afstand) als in totale lichtstroom (lumen). In de versie met asymmetrische lens werd destijds de Cree Q5 gebruikt. De LEDs in de E3 en de asymmetrische lens zijn steeds vernieuwd, er is dus niet één E3, maar allerlei versies die heel veel verschillen. Momenteel worden de Cree XPE-R3 en XPG-R5 gebruikt (allebei in koel-wit). De lens voor de asymmetrische lichtbundel is afgaande op de plaatjes op Supernova's website ook flink verbeterd; De eerste versie gaf flink wat lichtpatronen, wat door iemand in een nieuwsgroep ook wel als het 'batsignaal' getypeerd werd.

Hier worden de versies uit najaar 2008 van de Edelux en E3 vergeleken qua lichtpatroon en een plaatje gericht op de muur (uit Aktiv Radfahren, nr. 11/12 2008). Welke het 'batsignaal' is lijkt me duidelijk :)


[ Achtergrond uit 2008-2009: Midden 2009 waren de lampen die ik wilde nog steeds niet geleverd (ondanks herhaalde beloften van 2 weken levertijd). Na 8 maanden was ik het zat... Ik ben dan ook niet van plan lampen van Supernova te testen. Nou ja, misschien als iemand er één uit wil lenen maar ik ga er zeker geen kopen. Toevoeging december 2010: Ik heb een E3 pro-StVZO (asymmetrische lens) te leen, en een E3-triple uit 2008-2009 komt ook (ook te leen). Eindelijk een test van Supernova producten dus :) ]


Specificaties:

Supernova E3 pro, doos Supernova E3 pro, doos Supernova E3 pro, zijaanzicht Supernova E3 pro, achteraanzich met de aan/uit schakelaar

Massa: ca. 155 g met stuurbevestiging en kabels naar de dynamo en achterlicht.
Grootte: breedte: ca. 40,0 mm, lengte: ca. 65,3 mm (zonder schakelaar die ca. 4 mm uitsteekt).
LED: Cree XP-E R3 koel wit (deze lamp is ook beschikbaar met een XP-G R5, die niet genoemd is op hun prijslijst, maar dat is een optie in hun webshop zoals ik op 22 december zag. Die versie is echter niet StVZO goedgekeurd)
Bedrading: Tweepolige bedrading naar de dynamo, er is geen massa verbinding. Er is een tweepolige draad om te verbinden met een tweepolige draad voor een achterlamp. Je moet wel zelf de connectoren aan dit kabeltje maken.
Aan/uit: De lamp heeft een schakelaar aan de achterkant om hem aan of uit te schakelen.
Prijs: ca. €165,-

Pictures:

StVZO goedkeurings informatie:
Supernova E3 pro, StVZO approval details Supernova E3 pro, StVZO approval details

De lens heeft een diepe uitsparing waar ik zo mijn vinger in kan steken. Wat gebeurt hiermee na veel gebruik? Het lijkt nogal wat werk dit schoon te maken als er troep in zit...
Supernova E3 pro, lens Supernova E3 pro, lens Supernova E3 pro, lens

Gemonteerd op een fiets ziet hij er zo uit:

Supernova E3 pro StVZO mounted on bike, front view Supernova E3 pro StVZO mounted on bike, side view

Ervaringen:

Eerste indruk: Ziet er goed uit wat betreft de afwerking en presentatie.

Ik was zeer nieuwsgierig naar hoe de lamp zou presteren en dus ben ik dezelfde avond een testrit gaan maken. De aan/uit knop gaat nogal zwaar en als het koud is is het niet gemakkelijk te voelen of je nou wel of niet de knop ingedrukt hebt. Dit is vergelijkbaar met de Philips Saferide LED dynamo, en de Edelux is in dit opzicht de beste lamp met zijn schuifschakelaar waar je gewoon van weet (voelt) in welke positie hij staat.

Het lichtbeeld is zoals beschreven in de beoordeling van de Airstream (die heeft dezelfde lens als de E3-pro-StVZO)s op bikeradar.com, dat wil zeggen, er zitten wel wat helderheidsverschillen in de lichtbundel (niet geheel homogeen dus) hoewel ik ze niet zo erg vind als de beoordeling van Bikeradar ze laat doen lijken (maar mogelijk wordt dat duidelijker in de Airstream aangezien de LED daar waarschijnlijk op 1A aangestuurd wordt, en dus bijna zeker een hogere stroom dan in de dynamo versie). Deze inhomogeniteit was eerst overigens niet opvallend in Supernova's eigen plaatjes van de lichtbeelden, maar na het lezen van de beoordeling op/door Bikeradar (die overigens een waardeloos plaatje van het lichtbeeld heeft) ging ik de plaatjes van Supernova nog eens in in detail bekijken en toen viel me op wat de mensen van Bikeradar bedoelden. De helderheidsverschillen worden in de plaatjes van Supernova door de weg en de objecten daarop enigszins verborgen. Als je de plaatjes nauwkeurig bestudeert zul je zien: De lichtbundel is fel dichtbij, aan de linker en rechterkant is hij wat zwakker, en in het midden is hij weer fel. Je kunt je de lichtbundel denk ik goed voorstellen als 2 (platte) kegels gesuperponeerd. De eerste een brede, de 2e een 'hotspot'. Wat dat betreft lijkt het wel een beetje op de lichtbundel van bv. de Magicshine MJ808 maar dan natuurlijk zonder diens grote hoeveelheid licht die boven de horizon uitkomt.

Plaatjes van de lichtbundel van de E3-pro-StVZO (XP-E R3) en Airstream (XPG-R5) van Supernova's website; deze lampen hebben beiden de Terraflux lens:
Supernova E3 pro (Terraflux lens) beamshot from Supernova's website Supernova Airstream (Terraflux lens) beamshot from Supernova's website

De stuurbevestiging is niet geweldig, of beter gezegd, die is slecht want de lamp draait enigszins om het stuur bij hobbels (mijn eerste testrit was met sneeuw en delen van de weg vol harde stukken samengeperste sneeuw). Voor symmetrische lichtbundels is een precieze instelling van de hoek van de lamp niet nodig, zoals mijn ervaringen met de Magicshine, Ktronik 3 voudige XP-G en Lupine Betty lieten zien. Voor een asymmetrische lichtbundel waar je de afkapping precies geplaatst wilt hebben zodat je een goed bereik en goede verlichting van de weg hebt, is de precieze hoek essentieel. Ik zou dan ook een houder nemen die je met boutjes vastzet, niet eentje met elastieken.

Het standlicht is erg zwak, en omdat er zeer weinig licht vlak bij het voorwiel is (de lichtbundel start een meter of 2 van het voorwiel) betekent dit al met al dat het standlicht even nutteloos als dat van de Edelux is om je fiets weg te zetten in een onverlichte schuur.

Het lichtbeeld is behoorlijk goed. Er zijn wat niet al te opvallende patronen zoals ik al eerder vertelde maar die zijn niet slecht, noch trekken die de aandacht of zijn ze irritant. De lichtbundel begint tamelijk smal (een meter of 2 van het voorwiel) en wordt al snel breder tot dezelfde breedte of zelfs iets breder dan de Philips SLD. Dit is een algemeen kenmerk van de lichtbundel van de E3-pro-StVZO. Dat wil ook zeggen dat de lichtbundel behoorlijk divergeert (breder wordt) wat niet van nut is voor het rijden op de openbare weg aangezien er te veel naast de weg belicht wordt; Dit is jammer want het betekent verkwist licht (misshien is dat van nut op kronkelende wegen, of bij aftakkingen van wegen, maar daarover zeg ik verderop meer). Deze divergerende lichtbundel van de Terraflux lens betekent dat de felheid op grote afstand nooit heel goed zal zijn dus het bereik zal in de accu gevoedde Airstream bijna zeker die van de Philips LED bike light niet benaderen (de Airstream stuurt de LED als het goed is met minstens 1A aan, wat in de dynamo gevoedde E3-pro niet lijkt te gebeuren). Dat betekent dus dat het lichtbeeld en het bereik niet kunnen concurreren met de Philips LED bike light. De divergerende lichtbundel zou meer zin hebben voor MTB gebruik, maar daar wil je niet zo'n sterk afgekapte lichtbundel. Voor MTB gebruik vind ik de lichtbundel ook niet breeb genoeg bij het voorwiel. Misschien is dit type divergerende lichtbundel goed geschikt voor niet zo rechte wegen (of beter gezegd: slingerende wegen), maar aangezien de lichtbundel niet zo sterk is als van de Philips LBL zie ik het nut er niet van in. Misschien met een LED van 600 lumen in de lamp zou deze vorm van de lichtbundel geschikt zijn voor slingerende wegen.

Zoals ik al dacht, is de opmerking van iemand van Supernova dat de lichtbundel van de Philips LBL "niet slecht is, bijna zo goed als die van de Airstream" alleen te interpreteren als het besodemieteren van de lezers van het IBC forum (mtb-news.de). De lichtbundel is niet zo goed als die van de Philips LBL (wat betreft homogeniteit en bruikbare verlichting van voornamelijk rechte wegen) en het bereik is ook veel minder (tenminste in de dynamo versie, maar vanwege de divergerende lichtbundel is dit waarschijnlijk ook zo voor de Airstream). De verlichting van het wegdek is minder gelijkmatig en in ieder geval in de dynamo versie (de E3-pro-StVZO en de Airstream hebben dezelfde lens) bij lange na niet zo fel. Het is onmogelijk dat de Supernova E3-pro-StVZO 305 lumen produceert. Al met al bevestigt dit eigenlijk wat ik schatte over de prestaties van de Airstream (dat stond eerst op de pagina met beoordeling van de Philips LED bike light). Zie ook verder op deze pagina.

Opstelling om te schakelen tussen lampen tijdens het fietsen

Deze opstelling is nogal rommelig en ik ben bezig met een mooie versie, maar het belangrijkste is dat het werkt. Ik heb een overspannings beveiliging ingebouwd die bij Shimano naafdynamo's wordt geleverd, die ik aan of uit kan schakelen met de rechter knop. De andere schakelaars dienen er voor de 2 lampen die ik wil vergelijken, aan of uit te schakelen, wat op deze plaatjes de Philips SLD en de Supernova E3-pro-StVZO zijn.

De resultaten van schakelen tussen allerlei lampen (includief beide tegelijk aan te hebben) gaf veel informatie over de sterke en zwakke punten van beide lichtbundels. Het zwakke punt bij de Philips SLD is te veel licht vlak bij het voorwiel. Dit vermindert je nachtzicht (Dit is enigszins te verbeteren door wat 3M scotchlite scheurbaar en halfdoorzichtig plakband aan de onderkant links & rechts van de lens te plakken). Maar verlichting van de weg ver weg is heel goed. Zwakke punt van de E3-pro-StVZO: De lichtbundel divergeert te veel en hij is zwakker. Dit werd echt duidelijk door de volgende test:

Ik reed meerdere keren tot ca. 33 a 36 km/h om te zien of de E3-pro-StVZO veel feller zou worden, maar dat lijkt hij niet te doen. Het waaide echter nogal hard en snel rijden op een weg met sneeuw zelfs als de meeste sneeuw is weggehaald door een sneeuwschuiver, is geen pretje. Ik moest vanwege die omstandigheden (sneeuw, ijs, en nat op sommige plaatsen) veel aandacht richten op veilig rijden i.p.v. de lichtbundel, dus ik zal dit in een komende nacht verder testen en beter letten op de intensiteits verschillen afhankelijk van de snelheid. Het leek in ieder geval bij lange na geen 305 lumen want dat zou meer lichtopbrengst betekenen dan de Philips LBL.

Plaatjes van de lichtbundel

Voor meer informatie over het maken van plaatjes van lichtbundels zie de pagina over camera instellingen/positie, lamp hoogte en gebruikte wegen.

Op weg 2 (ruw asfalt)

Road 2

Merk op: Het vroor, het wegdek was die middag enigszins nat wat ervoor zorgde dat op het wegdek op sommige plaatsen een heel dunne laag ijs en zelfs ijskristallen lag (het kraakte dan ook flink fietsend naar de plaats waar ik de opnames maakte). Vanwege de omstandigheden maakte ik opnamen van een aantal fietslampen om goed te kunnen vergelijken. De opnamen zijn niet perfect, i.h.b. is de camera niet evenwijdig aan de horizon, maar je, het was erg koud en waaide ook nog eens enorm hard wat het niet leuk maakte en dan krijg je dit soort dingen :-)

Plaats: Weg 2, Camera hoogte: 1,65 m, Instellingen: F3.5, ISO 80, 4s, Camera: Samsung ST70
Retroreflecterende objecten geplaatst links en rechts van de weg op 25,50,75 m. Kleine witte stokjes op 10 en 15 m op de virtuele lijn door de witte strepen.
0,75m E3 pro StVZO (eind 2010), tamelijk dichtbij gericht
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)
0,75m E3 pro StVZO (eind 2010), gericht voor maximaal bereik
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)
0,75m Philips SLD (productie datum 4010)
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)
0,75m Philips SLD (productie datum 4610)
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)
0,75m E3 triple (zomer 2009, gaadverteerd als 550 lumen), symmetrische bundel
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)
0,75m Fe Rei bike lamp with XP-G R5, symmetrische bundel
lamp on at 0,75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Origineel 8 Mp)

Ik heb in deze sessie de camera 8 Mp plaatjes laten maken i.p.v. 14Mp. Het laatste geeft heel grote plaatjes maar niet veel extra informatie aangezien de plaatjes daarbij op pixel niveau toch wat wazig zijn zoals bij bijna alle compacte camera's.

De plaatjes laten niet goed zien wat ik ervaar, vooral de vergelijkijng E3-pro-StVZO en Philips SLD klopt niet daar niet mee. Het is duidelijk dat de E3-pro-StVZO een iets bredere lichtbundel heeft (vooral op grotere afstand) dan de Philips SLD. Het bereik is minder dan van de Philips en de verlichting van de weg is ook minder, maar dit komt in de plaatjes niet goed naar voren (je moet de plaatjes aandachtig bestuderen om dit te zien: Laat je niet afleiden door de grotere helderheid aan het begin van de lichtbundel). Als je simpelweg de plaatjes vergelijkt zal je waarschijnlijk denken dat de E3-pro-StVZO veel feller is dan de Philips SLD, en in werkelijkheid is dat niet zo... Dit zal ik nader bestuderen, of misschien de lichtkleur een reden hiervoor is, of dat dit 'slechts' komt door de betere verlichting op korte afstand (van ca. 5m tot 15m) door de E3-pro-StVZO gecombineerd met de ijzige weg.

Alle plaatjes zijn nogal donker vergeleken met een droge/ijsvrije weg: Vergelijk de plaatjes van de Philips SLD eens met de eerdere die ik maakte op een droge weg2 en het verschil in lichtsterkte, en het verminderde bereik, zullen direct duidelijk zijn... Vandaar dat ik binnenkort nieuwe plaatjes zal maken.

Wat duidelijk is is dat de E3-pro-StVZO nooit ofte nimmer in de buurt van 305 lumen komt, wat natuurlijk al duidelijk was uit eerdere analyse en mijn ervaringen. Wat niet goed uit de plaatjes naar voren komt is hoe de lichtbundel van de E3-pro-StVZO divergeert. Die lichtbundel is gewoonweg te zwak om door de camera goed te worden weergegeven, links en rechts van de weg, en in het bijzonder verder dan 25 m weg. Ik ga mogelijk experimentern met langere sluitertijden om het patroon van lichtbundels beter te kunnen laten zien, terwijl voor de gewone plaatjes van de lichtbundels de instellingen waarschijnlijk blijven zoals ze nu zijn en zoals beschreven op de camera pagina.

De E3-triple uit 2009 is erg donker en produceert met zekerheid veel minder dan 550 lumen. Maar dit was al duidelijk voordat ik hem testte, net zoals dat duidelijk was over de overdreven beweringen over de lichtopbrengst van de E3-pro-StVZO.

N.B.: Het grootste probleem in deze plaatjes (behalve dat ze allemaal erg donker zijn vergeleken met op een droge weg) is dat de E3-pro-StVZO op het eerste gezicht veel beter lijkt dan de Philips SLD wat ik echter niet zo ervaar tijdens het fietsen. Misschien dat dit te maken had met hoe ik de lamp gericht had, wat nogal kritisch is omdat de verlichting van de weg op grotere afstand door de E3-pro-StVZO nogal zwak is (wat inhoud dat je lamp snel verkeerd afgesteld kunt hebben als je er verder niet goed op let), wat je enigszins kunt zien aan hoe weinig het lichtbeeld veranderde toen ik de lamp wat hoger afstelde voor meer licht ver weg. Misschien was dat nog steeds te laag... Merk op dat ik lampen afstel terwijl ik stil sta, wat een heel andere situatie is dan wanneer je fietst; daarbij zie je tamelijk snel of de hoek van de lamp te hoog of te laag is. Maar het goede nieuws is dat ik nieuwe plaatjes van de lichtbundels heb gemaakt op weg 3 (roodachtig asfalt) met de gebruikelijk 4 seconden belichtingstijd, en ook 8 seconden wat de vorm van de lichtbundel van alle lampen tamelijk goed laat zien ondanks dat de weg nat was; het begon met lichte miezerregen en het begon steeds harder te regenen. Ik zal deze plaatjes van de lichtbundels later vandaag hier plaatsen (13 jan.)

Op weg 3 (roodachtig asfalt)

Road 3, position 1

N.B. De weg was nat, het miezerde en begon steeds harder te regenen. De plaatjes zijn gemaakt met 4s en 8s sluitertijd. 8s sluitertijd deed ik om ervoor te zorgen dat ik plaatjes kreeg die de vorm van de lichtbundel goed laten zien en omdat de weg nat was wat een donkerder plaatje geeft dan op een droge weg. Merk op dat ook op mijn plaatje van de Cyo RT, hoewel die op een droge weg 2 gemaakt is, de vorm van de lichtbundel niet goed te zien is en er voor dat doel een langere sluitertijd nodig is. In de toekomst ben ik dan ook van plan van iedere lamp plaatjes met 4s en 8s te maken.

Plaats: Weg 3, Camera hoogte: 1,65 m, Instellingen: F3.5, ISO 80, 4s/8s, Camera: Samsung ST70
Retroreflecterende merktekens aan de linker en rechter kant van de weg op 25 en 50 m (je kunt ze niet goed zien in de plaatjes vanwege de miezerregen). Verder liggen kleine witte stokjes op 10 en 15 m aan de kanten van de weg. Ik had ook nog wat rechthoekige merktekens geplaatst, waar de afstand op staat, maar die vielen omver door de wind :) Ze staan op 10 m en 20 m (die zijn te zien, het reflecterende merkteken op 25 m is een andere, driehoekig, en die is iets voorbij dat 2e witte afstandsmerkteken te zien). Het probleem met alle merktekens is om ze licht te houden, en ze toch zo te maken dat ze rechtop blijven staan in winderige omstandigheden. Ik neem al heel veel spullen mee op de foto sessies... Ik ben er nog niet zeker van wat de beste en toch lichte basis voor merktekens is.
0,75m E3 pro StVZO, 4s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m E3 pro StVZO, 8s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m Philips SLD (production date 4610), 4s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m Philips SLD (production date 4610), 8s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m E3 triple (van zomer 2009, geadverteerd als 550 lumen), symmetrische lichtbundel, dichtbij gericht, 4s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m E3 triple (van zomer 2009, geadverteerd als 550 lumen), symmetrische lichtbundel, dichtbij gericht, 8s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m E3 triple (van zomer 2009, geadverteerd als 550 lumen), symmetrische lichtbundel, ver gericht, 4s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m E3 triple (van zomer 2009, geadverteerd als 550 lumen), symmetrische lichtbundel, ver gericht, 8s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m B&M Lumotec oval senso plus (halogen), 4s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)
0,75m B&M Lumotec oval senso plus (halogeen), 8s
lamp on at 0.75m height
Camera: h=1,65, d=-0,40, mikpunt=35m
(Originele 14 Mp)

Mijn gedachten over waarom de E3-pro-StVZO zo veel beter leek dan de Philips SLD op de eerste plaatjes zijn als volgt (samengevat uit emails die ik eerst over dit onderwerp heb verstuurd, daarna uitgebreid):

  1 Het zou kunnen dat ik de E3-pro-StVZO de eerste keer gewoon te laag heb gericht.
  2 Wat dichtbij is op het plaatje, neemt een groter deel van het plaatje in dan datgene wat ver weg is, vanwege perspectief. Dus als een lamp een bereik dichtbij de camera fel verlicht, wordt ook een groot deel van het plaatje zeer licht, en die lamp zal feller lijken dan een lamp die dat bereik dichtbij de camera minder fel verlicht. Dit is het geval bij de E3-pro-StVZO vs. de Philips SLD. Mer verder op dat het meeste licht vooral nodig is op grotere afstand! Om dit tegen te gaan is een goede manier om plaatjes van lichtbundels te vergelijken, ze van de bovenkant af te vergelijken, dus delen aan de bovenkant te vergelijken: gebruik je hand of een stuk papeir om de onderkant af te dekken, op beide plaatjes die je wil vergelijken, ga dan naar beneden om dat lagere deel te vergelijken, etc. Dit geeft een veel betere indruk van hoe goed een lamp is in het oplichten van een gegeven bereik [ merk wel op dat dit plaatjes benodigt van beide te vergelijken lampen waarbij de instellingen niet al te veel van elkaar afwijken (hoek waarmee de camera op de weg is gericht, etc.) ].
  3 Na bestuderen van de plaatjes van de lichtbundels en die te vergelijken met de plaatjes genomen op weg 3 werden een aantal zaken duidelijk:
    3.1 Het lijkt er op dat punt 1 juist zou kunnen zijn, want als je de E3-pro-StVZO instelt voor een groot bereik zet je hem automatisch lager dan je bij de Edelux of Philips zou doen omdat hij gewoonweg niet genoeg licht geeft voor goede verlichting op 45-50 m. Dit betekent ook dat hij er beter uitziet op korte afstand, en met het ijs is het hoe dan ook moeilijk de weg goed te verlichten vandaar dat het verschil op grote afstand, dat wil zeggen ca. 25 m tot 50 m, is niet iets wat er uit springt (omdat het niet fel is! Een grote felle vlek in een plaatje spring er uit, een niet zo felle vlek springt er niet uit vergeleken met een iets minder felle pvlek in een ander plaatje. Ik merkte dit fenomeen al een tijd geleden op bij mijn vergelijking van de E3-pro-StVZO en Philips SLD met de schakeldoos tijdens het rijden (zie maar wat ik daar schreef).
    3.2 Het grotere bereik van de Philips SLD, die niet duidelijk is op de plaatjes van de ijzige weg 2, is tamelijk duidelijk op weg 3 (dat is al in de plaatjes met 4 s belichtingstijd te zien). De E3-pro-StVZO verlicht de weg gewoonweg niet goed op grote afstand. Dit betekent dat er meer licht dichtbij je is (afstand ca. 5m -25 m) terwijl ik voor snel rijden juist meer licht wil hebben op 25 m - 45 m.

Er zijn 2 mogelijk gerelateerde redenen voor de zwakke verlichting op grote afstand door de E3-pro-StVZO:

 i. De lichtbundel van de E3-pro-StVZO divergeert nogal.
ii. De lichtintensiteit van de bundel is waarschijnlijk al lager op 10 m (StVZO meetafstand) aan de bovenkant van de lichtbundel. Dit zou ook resulteren in een lagere StVZO lux meting (en indien dat niet zo zou zijn, zou Supernova niet spreken van "Het sprookje van de lux" op hun website, maar zouden ze adverteren met "kijk eens wat een hoge lux meting bij onze lamp" !), waar met die lux meting wordt bedoeld, de hoogste lichtdichtheid van de lichtbundel op 10 m afstand. Een hoge lux waarde, als de lichtdichtheid tenminste daaronder in de buurt blijft onder de lijn waar die maximale waarde wordt bereikt, betekent dat er veel licht aan de bovenkant van de lichtbundel zit, wat betekent dat er veel licht op grote afstand komt als je de lamp ver richt. Een lage lux waarde zal nooit resulteren in een groot bereik omdat niet genoeg licht aan de bovenkant van de lichtbundel zit. De lichtbundel van de E3-pro-StVZO laat dit dan ook zien: Hij is zwak op grotere afstand.

Ik ben er niet zeker van of die divergerende lichtbundel nou wel zo nuttig is, maar ik moet nog experimenteren op wat slingerende wegen om te zien of het daar nuttig is (intussen al gedaan, zie verderop).

Voorlopige conclusie: Het verschil in verlichting op grotere afstand op die ijzige weg sprong er niet uit, hoewel zoals ik in mijjn commentaar van enkele dagen eerder al schreef dat te zien was dat de Philips SLD op grotere afstand beter verlicht. Welnu, de nieuwste plaatjes op weg 3 bevestigen dit. Merk op dat op de plaatjes op weg 3 de E3-pro-StVZO beter lijkt op korte afstand, en dat is hij ook, maar op bijna alle andere plaatsen geeft de Philips SLD meer licht.

Ik ben van plan nog wat meer te experimenteren met de E3-pro-StVZO en plaatjes van de lichtbundels te maken met de lamp ingesteld op allerlei hoeken...

Schakelen tijdens tijden tussen de Philips SLD, Supernova E3-pro-StVZO en Schmidt Edelux (de versie van 2008)

Met hetzelfde type schakeldoosje als eerder getoond, maar nu met deze 3 lampen, reed ik in de nacht van 14-15 januari een lage afstand waarbij ik tussen de 2 lampen schakelde en de lichtopbrengst en het lichtbeeld vergeleek. De resultaten zijn:


Filmpje waarin de Edelux, Philips SLD en Supernova E3-pro-StVZO worden vergeleken

Hier is een voorbeeld filmpje (mp4) dat mogelijk de verschillen tussen deze 2 lampen laat zien. Dat hangt een beetje af van het aantal bits-per-pixel van de PC monitor (in geval van LCD monitoren) en het afspeelprogramma kan ook invloed hebben: Voor unix achtige besturingssystemen: Op een oude Syncmaster 710v monitor kreeg ik met mplayer een goed beeld, met xine niet. Met smplayer is het gemakkelijk contrast/helderheid in te stellen wat een goed beeld geeft hoe de lichtbundels van deze lampen verschillen, en dus van de sterke en zwakker punten (hoewel de video maar net goed genoeg is om de verschillen tussen de lampen te zien, wie weet een betere camera/video camera voor nachtopnamen?):

Geproduceerde hoeveelheid licht

De nieuwste E3 pro met asymmetrische lens, niet-StVZO met XP-G LED (deze versie produceert volgens Supernova 370 lumen, en was niet opgenomen in hun prijslijst toen ik die voor het laatst bekeek, maar is wel te koop via hun webshop) is gemeten op slechts 140 lumen bij 20 km/h (zie http://www.enhydralutris.de: E3 pro (in het Duits)), wat niet beter is dan de oude versie met een Cree XR-E Q5 uit 2008. Aannemende dat de electronica veranderd is zodat er meer vermogen uit de dynamo gehaald wordt bij hoge snelheid, denk ik dat deze lamp nooit boven de ca. 240 lm (maximaal) komt omdat de XP-G R5 in metingen met gecalibreeerde test apparatuur slechts ca. 275 bij 1 A produceert (daar moet je nog de verliezen van de lens afhalen!). Het zou kunnen dat ze een stroom verdrievoudiger gebruiken aangezien de XP-G met 1,5 A aangestuurd mag worden, maar ik geloof niet dat ze dat doen (zie ook mijn StVZO pagina voor meer hierover).

Nu neem ik de metingen mee die 'Siam' van de Airstream maakte, wat eigenlijk een accu gevoedde E3-pro is, en die de LED waarschijnlijk op 1 A aanstuurt, en ga ik een schatting doen van wat de E3-pro op zijn best produceert. Aangezien de E3-pro een 2,4 W lamp is die niet feller lijkt te worden op hoge snelheid, neem ik aan dat de electronica de stroom op 0,80 A begrenst. Volgens de databladen geeft een XP-E 234 lm bij 0,80 A i.p.v. 273 lm bij 1,00 A. Vandaar dat mijn schatting is: 175 lm (Airstream) x (234 / 272) = 150 lm. De versie van de Airstream met XP-G R5 produceert 217 lm, dus schat ik dat de dynamo versie 217 lm x (291 (=XP-G R5 bij 0,80 A) / 348 (=XP-G R5 bij 1,00 A)) = 181 lm. Dit is nog een stuk meer dan de meting van Olaf Schultz van slechts 140 lumen bij 20 km/h voor de versie met XP-G R5. Bekijk nu het figuur met lichtopbrengst van allerlei StVZO lampen bij allerlei snelheden in http://www.nabendynamo.de/service/pdf/Illuminaten-Lumen2009.pdf, waaruit we kunnen schatten (merk op: als je dit aanneemt, betekent dat dat je aanneemt dat de driver voor de LED niet strict stroom-beperkt is, of als die dat wel is, dan is hij stroom-beperkt tot iets meer dan wat je krijgt bij StVZO's test snelheid van 15 km/h) dat er 10-15 lumen bijkomen bij 30 km/h i.p.v. 20 km/h, oftewel, valt een lichtopbrengst van 150-155 lm voor de E3-pro met XP-G te verwachten, nog minder dan de schatting die uitgaat van de Airstream. Alle geschatte waarden zijn minder dan de helft van wat Supernova beweert...

Is de lamp zelf open te maken?

Het volgende werd me verteld over het openen van de Supernova E3 (een oudere versie, ca. 2009) door iemand die allerlei LED fietslampen heeft geanalyseerd (niet letterlijk, het gesprek dat ik had waar dit uit komt was ook in het Engels):

Supernova zegt je dat de LED op te waarderen is, maar zegt ook dat de garantie vervalt als je het zelf probeert te doen. De behuizing bevat een sterke veer die de lens op de plaats houdt, en wanneer je de behuizing openmaakt breken één of meer van die voetjes van de lens af vanwege de veer. Dus je kunt de behuizing niet zomaar openen, en helemaal niet de LED opwaarderen naar nieuwere versie...

Of dit een opzettelijk iets is of niet (om er voor te zorgen dat je wel terug moet gaan naar de fabrikant om de lamp op te waarderen i.p.v. het zelf te kunnen doen) of een ontwerpfout weet ik niet. Je moet in ieder geval zeer voorzichting zijn als je er een hebt die je open wil maken.

Supernova is natuurlijk niet de enige fabrikant die lampen maakt die moeilijk te openen zijn: Met de Edelux en Philips SLD is het niet veel anders. Daar is het probleem dat je niet weet hoe je ze moet openen (zonder ze te beschadigen). Met de E3 is het gemakkelijker de lamp te openen (tenminste met die versie uit ca. 2009) maar dan krijg je met dat probleem met die veer te maken...

N.B.: De E3-pro-StVZO lijkt ook moeilijk open te maken, dus de eindkap is mogelijk vastgelijmd. Dit heeft misschien te maken met de StVZO regel dat bij lampen die geen gestandaardiseerde lichtbronnen gebruiken (en alleen gloeilampen zijn gestandaardiseerd), de lichtbron (dus de LED in dit geval) vast bevestigd moet zijn in de lamp. Dus als de LED gemakkelijk verwijderbaar/vervangbaar is zoals in de E3, moet de behuizing waarschijnlijk vastgelijmd zijn. Merk verder op dat in de Philips LBL de behuizing gemakkelijk te openen is, maar de LEDs zijn vastgelijmd aan de behuizing...

Samenvatting

Observaties (of neutrale punten):

Pluspunten:

Minpunten:

Conclusie:

De conclusie van eind 2010 was: De 3 beste dynamo koplampen, te weten de Schmidt Edelux, Philips Saferide LED dynamo, en Supernova E3 pro met asymmetrische lens (versie van eind 2010), zijn vergelijkbaar qua prestaties. Ze hebben allemaal hun sterke en zwakke punten (grootste minpunt van de E3 is de zwakke verlichting op grotere afstand, de Philips heeft te veel licht bij het voorwiel, en de Edelux verlicht het kleinste oppervlak op de weg) dus welke de juiste is hangt af van je voorkeur van lichtpatroon, prijs, ontwerp, en de aan/uit knop. Eind 2011/begin 2012 zijn er echter koplampen geintroduceerd met gelijkwaardige lichtbundel aan de E3-pro-StVZO, te weten de Herrmans H-diver en Philips Saferide 40. Op dit moment betaal je in feite alleen extra geld voor de behuizing. Of dat het enorme prijsverschil waard is, is aan de koper... Dit geldt overigens ook voor de Edelux, die sinds de introductie van de Saferide 60 niet de 'allerbest' koplamp was, tenminste qua lichtbundel.

Voor mij is de conclusie: Mooie lamp, jammer genoeg gemaakt door Supernova ;-)


Gedrag van de fabrikant

Overigens, omdat ik het zat was wat een persoon (Gregor/'Thunderbird', ik neem aan dat dat Gregor Arndt is) die voor Supernova werkt op het IBC forum (http://www.mtb-news.de/forum/) vertelde aan onzinnige verhalen en beweringen, i.h.b. over producten van andere producenten (op een denigrerende manier, zonder feiten aan te dragen om zijn beweringen te ondersteunen, en zijn opmerkingen over de Philips LBL waren nonsensicaal), en om hoe hij reageerde over het feit dat de lichtopbrengst gemeten zou moeten worden, heb ik Supernova en die persoon zwaar bekritiseerd op dat forum. Dit was net na een fietsverlichtingstest in Tour die ik zeer slecht uitgevoerd vind, en onkritisch over B&M en Supernova, zie Tour magazine: 2011-1 Verlichtingstest geanalyseerd.

Hij vertelde dat ze bij hun leveranciers meten (als dat lichtproductie van de LED is, dan geloof ik dat voor geen meter) en dat tests gedaan zouden moeten worden door een derde partij met officieel certificaat. Dat is wel het toppunt! Je moet even doordenken maar wat hij hiermee bedoelt is het volgende: Hij verklaart hiermee alle al gedane metingen als ongeldig en dus niet relevant (want niet gedaan door derde partij etc.), zowel van hun producten als van die van concurrenten, oftewel, dat is een excuus om geen metingen te doen en om andermans resultaten niet te erkennen. Dit was voor mij de druppel die de emmer deed overlopen.

Ik wilde al eerder scherpe kritiek geven op de onzinbeweringen over de Philips LBL die hij een paar weken eerder maakte (dat de lichtbundel daarvan 'niet slecht was, bijna even goed als die van de Airstream' etc., zie voor meer hierover verder op deze pagina en op de pagina over de Philips LBL) maar ik hield me in totdat hij met die onzin over een derde partij kwam.

Ik gaf daarom een berekening die liet zien dat de lichtopbrengst die Supernova beweert van de Airstream onmogelijk is met de accu en looptijd die ze zelf geven, en dat het er op lijkt dat ze niet alleen de lichtopbrengst alleen vanaf het datablad van de fabrikant nemen (die vooral bij de XP-G veel afwijkt van de realiteit), maar zelfs de te verwachten minimale optische en electrische verliezen hierin niet meenemen om een redelijke schatting van de lichtopbrengst te maken (de getallen die Supernova noemt zijn dan ook niet redelijk maar meer sprookjes materiaal). Ik bekritiseerde verder de plaatjes van de lichtbundels in Tour (Duits fietstijdschrift, zie ook Tour magazine: 2011-1 Verlichtingstest geanalyseerd) en ik denk dat de beoordeling in dat tijdschrift gekocht is (in de zin van: "geef ons een goede beoordeling en wij adverteren meer in jullie blad"). Ik besloot met een uitdaging, om 'Siam' & Olaf Schultz een XP-G gebaseerde Airstream te sturen voor meting van de lichtopbrengst (lumen), en er mij een te sturen voor een echte test op dezelfde manier zoals ik al mijn tests doe. Ik schreef ook dat ik niet geloof dat Supernova deze uitdaging aan zal gaan omdat ze niet geïnteressereerd zijn in de feiten. Het kan zijn dat ze door deze opmerking nog minder zin hebben de uitdaging aan te gaan, maar dat maakt me niet uit, iemand moest ze een keer de waarheid vertellen...


Supernova zat nu in een moeilijke positie, ofwel niet ingaan op wat ik schreef, ofwel toch iets doen en geconfronteerd worden met kritische beoordelingen. Ze stonden schaakmat, maar realiseerden het zich niet. Als ze niets zouden doen zou dat vragen opwekken over "waarom niet", indien wel, tja, dat is natuurlijk duidelijk:

Supernova stuurde me na mijn uitdaging eind 2010 op het IBC forum, geen Airstream ter beoordeling; 'Gregor' gaf een onzinnige reden "we sturen geen lampen aan individuen" maar in werkelijkheid waren ze bang dat ze gedeclasseerd zouden worden in een rechtstreekse goed uitgevoerde vergelijking met de Philips LBL (dus niet zoals 'Tour' het deed!), en dat was natuurlijk wat er gebeurd zou zijn want de Airstream is duidelijk inferieur in lichtproductie en lichtpatroon.
Ze stuurden wel een Airstream XP-G en XP-E (StVZO) aan 'Siam' om te testen, en gingen dus deels op de uitdaging in, maar ook dat was het schaakmat.

2011-2-14: Mijn schattingen over de maximale lichtproductie van de Supernova Airstream zijn bevestigd door 'Siam'. Mijn schatting voor de XP-G versie was: hoogstens 240 lm, welnu, de resultaten zijn hier te vinden: http://www.mtb-news.de/forum/showpost.php?p=8019707&postcount=1145: Dus 217 lm voor de XP-G versie, en 175 lm voor de StVZO versie. Dit is heel wat minder dan de Philips LBL (270-291 lm) die ook nog eens geen divergerende lichtbundel heeft (zoiets is toch zinloos zijn tenzij je 600 lumen o.i.d. te verstoken hebt), wat bevestigt dat mijn schatting dat de zinvolle verlichting van de weg en bereik van de lichtbundel van de Supernova Airstream bij lange na niet zo goed als die van de Philips LBL is, ook juist was. Daar was ik natuurlijk al aardig zeker van, zeker na mijn tests van de E3-pro-StVZO, maar het is leuk een objectieve bevestiging te krijgen met de resultaten van de meting van de lichtopbrengst van de Airstream.

Voor e-post ga naar de email pagina