|
[ Hoofdindex » Fietsonderdelen tests » Fietsverlichting (vooral dynamo gevoed)
|
Duits: Fahrradbeleuchtung | Engels: English version of my bicycle lighting experience/test] |
-> Sla de inhoudsopgave over en ga direct naar de lijst van wijzigingen.
Meeste recente toevoegingen en wijzigingen
De lijst met alle wijzigingen staat hier. Waar ik mee bezig ben:
Komende toevoegingen:
Suggesties voor andere lampen en dynamo's?Dynamo lampen met afgekapte bundel die me echt interessant ljken koop ik i.h.a. en dat geldt ook voor achterlampen en dynamo's. Wat betreft accu gevoedde lampen en lampen met symmetrische bundel ben ik afhankelijk van anderen die me een lamp willen lenen, want ik ga geen dure spullen kopen die ik nooit zelf zal gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn de Dosun D1, B&M Big bang en het zou interessant zijn de Magicshine MJ808 nog eens te kunnen lenen om plaatjes van de lichtbundel te maken. Wie niet al te ver van Leimuiden woont (dus ca. omgeving Leiden-Amsterdam) en me een interessante lamp wil lenen, stuur me een email! Ik ben ook geinteresseerd in uitleen of donatie door fabrikanten, maar merk op:
Nieuws van fabrikanten en andere bronnen
Ouder nieuws van fabrikanten en andere bronnen is hier te vinden. |
Deze pagina's gaan vooral over de volgende 2 zaken: Dynamo gevoedde fietsverlichting (waarvan de koplamp licht met afkapping heeft) en bepalen hoe dat kan worden verbeterd en hoe dat zal gaan verbeteren. Wat dit laatste betreft experimenteer ik met LED lichtkleur, types, drivers, accu gevoedde lampen en koplampen zonder afkapping. Dit houdt ook in het experimenteren met koplampen voor mountainbiking, maar het is niet mijn bedoeling een overzicht van verlichting voor mountainbiken te geven. Daar heb ik niet genoeg soorten/merken verlichting van, en ik zou voor plaatjes beter terrein moeten gaan uitzoeken aangezien geschikt mountainbike gebied niet te vinden is op korte afstand van waar ik woon. Ik heb overigens wel een suggestie voor de lichtbundel wat veel betere MTB koplampen zou geven, zoals te lezen op de pagina met mijn ervaringen met de Lupine Betty (Het probleem bij MTB lampen is altijd oververlichting van de weg dichtbij de fietser, dus een lamp met afkapping maar den met meer licht boven de horizon zou veel beter zijn, verder heb je niet zoveel licht omhoog nodig, dit is grotendeels verkwist licht bij symmetrische lichtbundels...)
Mijn oorspronkelijke introductie van 2008: Dit is een test van fietslampen en aanverwante zaken die ik ben tegengekomen, behandeld op een manier zoals hij zou moeten, met zaken die ik nergens in testen en i.h.b. in het blad 'Fiets' tegenkom (bv. de vibratie door de naafdynamo). Let wel dat ik alleen test wat ik zelf heb gekocht en andere spullen beoordeel op technische gegevens. Of als iemand wat andere zaken heeft en ter vergelijking eens langs wil komen (Alphen a.d. Rijn), kan dat natuurlijk en zal ik het resultaat bij de test voegen.
Hier een opsomming van essentiële zaken in een bespreking van fietsverlichting (de meeste punten vermeldde ik al 2007.09.20 op http://forum.fiets.nl, in een discussie over verlichting):
|
lumen = hoeveelheid licht. lux = hoeveelheid licht per vierkante meter. (en candela = hoeveelheid licht per sterradiaal (ruimtehoek)) |
Voorbeeld: Wanneer lamp 1 hetzelfde aantal lux heeft als lamp 2, maar een oppervlak verlicht dat 2x zo groot is (hierbij neem ik een homogene verdeling van het licht aan, dus ieder deel van het oppervlak is even fel verlicht) dan heeft lamp 1 een lichtopbrengst die 2x zo groot is die van licht 2, oftewel het aantal lumen is 2x zo groot.
N.B. ik zeg hierboven 'hoeveelheid licht', maar licht is niet statisch, dus zou ik moeten zeggen 'lichtstroom', maar het bovenstaande is duidelijker en geeft zonder veel uitleg het verschil tussen lumen en lux aan, en dat is waar het om gaat.
Een lux waarde hangt dus af van de afstand waarop je meet. Bij een divergente lichtbundel wordt deze waarde groter naarmate de afstand tot het meetapparaat kleiner wordt. Wanneer ik op deze pagina's de luxwaarde van een lamp noem, is dat in het algemeen met betrekking tot de StVZO meetopstelling, waarbij fietskoplampen op 10 m afstand gemeten worden, en de meetwaarde in het felste punt van de lichtbundel is 'de luxwaarde' van die lamp.
Nog te vertalen naar NL, ik was met de Engelstalige pagina begonnen...
Usually dynamos are claw pole generators which have an interesting characteristic: They are nearly current generators from a given speed (supplying ca. 0.5 to 0.6A). Power increases as your speed increases, thus voltage will also rise with speed, but not unlimited for resistive loads as U(voltage)=I(current) x R(resistance), so when the maximum current is reached, U will remain constant because R is constant. This means that if a electric device attached to such a dynamo 'uses' the maximum current, voltage will not rise (well, for a resistive load with fixed resistance, which incandescent headlamps/taillamps are, but LED headlamps/taillamps are not!). You can make use of this in more sophisticated electronics by keeping the current below the maximum. So by effectively increasing the resistance of the device attached to the generator, voltage will rise to get to 0.5A, which means you get a higher power output. But this is also the problem that causes taillamp bulbs in old incandescent lighting to burn out: The resistance of a taillamp is much higher than that of the headlamp, the power through it is far lower, so if the headlamp wears out (they usually last about 100 hours or so), then the full current will go through the taillamp, but the taillamp will only 'use' a high current at a high voltage, and so the voltage over the bulb increases a lot, causing current to rise to far more than the designated 0.1A, and then it quickly burns out. So in normal use, with a working headlamp- and taillamp bulb, any over voltage protection is not required and bulbs will not wear out no matter how fast you are riding... Well, of course dynamos are not perfect current sources and power through the bulb(s) will increase at higher speeds, but not hugely. Another issue is bad wiring, this can cause the same problem of a headlamp not making proper contact and thus the taillamp gettting regular spikes which quickly kill it. The reverse case can also happen: A taillamp dying or having a bad contact, causing the headlamp to get 0.5A instead of 0.4A but this is not significant enough to worry about. To combat such issues in the 1980s headlamps were provided with zener diodes. These are non-conductors until a given voltage is reached. If voltage rises above its rating, the diode will conduct, thus short-circuiting the hub. This does not fix the problem of bad wiring, so putting zener diodes into the taillamp would have made more sense. After that, in the 1990s various dynamos were equipped with zener diodes, and the problem of this solution for current day use is that you can't get more out of them, in case you want to. Some headlamps (triple LED systems) will not work properly with such a system in place... But it's not much of an issue, anyone who wants this now, will almost certainly get a dynamo hub.
XXX more to be added.
Begin jaren 80 kwam de halogeen lamp opzetten. Die was merkbaar veel lichter, maar feit is wel, dat het in een stad niet zo heel veel uitmaakt hoeveel licht je hebt, meer is beter, maar slecht verlichte stukken waar je een lamp nodig hebt om de weg te zien zijn er nauwelijks. Dat was toen ook al zo, het was moeilijk een stukje onverlichte weg te vinden (in Zoetermeer) om een gewone gloeilamp met een nieuwe halogeenlamp te vergelijken! In de stad is het grote voordeel van veel licht, comfort. Je raakt minder vermoeid (bv. omdat autolampen minder verblindend zijn want je ogen zijn al gewend aan de behoorlijke hoeveelheid licht uit je eigen voorlamp) en je ziet de gaten/hobbels in de weg ruim op tijd om er omheen te kunnen rijden.
Echte vooruitgang is er pas recent (sinds 2007) met hoogvermogens LED lampen die i.h.b. de Seoul P4 of Cree Q5 gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn de Schmidt Edelux, Supernova E3, Busch & Müller IQ Fly (die sinds oktober 2008 opgevolgd is door de IQ Cyo in 2 versies). Op deze pagina begon ik in 2008 met een bespreking van de Schmidt Edelux die ik sinds eind juli 2008 in gebruik heb, om een indruk te geven van de hoeveelheid licht die zo'n ding geeft.
Het volgende schreef ik midden 2008 toen de beschrijving van de Edelux het belangrijkste deel van deze pagina over fietsverlichting was:
Plaatjes van de lichtbundel kan ik met mijn camera niet goed maken want ik kan geen ISO stand invoeren etc. Nachtelijke plaatjes zonder flits worden helemaal niets... Toch zal het volgende een goed beeld van deze lamp geven denk ik. Ik zal mijn ervaringen met de Supernova E3 (symmetrische + asymmetrische lens versies) over een paar weken toevoegen (dat schreef ik begin oktober 2008, maar ik had ze op 8 juni 2009 nog steeds niet ontvangen ondanks herhaalde toezeggingen dat ze 'volgende week' klaar zouden zijn, en ik ben vanwege de gang van zaken verder niet van plan zaken te doen met deze firma).
Inmiddels heb ik deze pagina enorm uitbegreid en maak ik zoals u kan zien plaatjes van lichtbundels met een nieuwe camera.
De IQ Fly was de eerste lamp met zo'n hoogvermogens LED die goedgekeurd werd voor de StVZO (dit zijn de Duitse eisen, die allerlei regels hebben waar een lamp aan moet voldoen, in het bijzonder de hoeveelheid licht die boven de horizon mag komen is beperkt en dat is een goede eis zoals u kan lezen in mijn beoordeling van i.h.b. de Magicshine die een symmetrische lichtbundel heeft die onder bepaalde omstandigheden tegemoetkomend verkeer volledig verblindt), gevolgd door de Schmidt Edelux. De IQ Fly heeft een paar problemen, het eerste is dat hij er extreem lelijk uitziet ;-) Het volgende probleem is dat de LED niet goed wordt gekoeld in de plastic behuizing. De Schmidt Edelux heeft van deze problemen geen last... De IQ Fly (2007) en Schmidt Edelux (2008) waren enorme sprongen voorwaarts in lichthoeveelheid, die alle halogeen koplampen verouderd maakten en die het mogelijk maakten om veilig met hoge snelheid (30 km/h en meer) te rijden op onverlichte- of parallel wegen.
2011-7-27: Zoals ik in 2008 al vertelde aan diegenen die wilden wachten met kopen van een Edelux omdat ze verwachtten dat lampen op korte termijn flink zouden verbeteren, was een sprong voorwaarts in lichtproductie niet op korte termijn te verwachten, en dat is juist gebleken. De reden was simpel: Er waren grote sprongen voorwaarts gemaakt in lichtproductie van witte LEDs die tot een behoorlijke efficientie leidden (tot ca. 30% van het theoretisch maximum). Soortgelijke verbeteringen waren niet op korte termijn te verwachten omdat ze al behoorlijk efficient waren, wat grote verbeteringen uitsluit, verder is er het probleem dat het oog niet lineair werkt (een lamp moet veel meer licht produceren op hetzelfde oppervlak voor een duidelijk verschil in lichtsterkte). Vandaar dat er dd. midden 2011 nog geen dynamo lampen zijn die echt beter dan de Edelux zijn. Wat hieraan wel heeft meegewerkt is de eis in StVZO dat een koplamp 2,4W moet opnemen bij 15 km/h (6Veff via dynamo), maar ook dat nieuwere LEDs zoals de XP-G en XM-L een groter oplichtend oppervlak hebben wat moeilijker te bundelen is met een lens of reflector. De toekomst zal vooral meer licht brengen door de beperkingen van StVZO ofwel te omzeilen, ofwel volgens de regels maar met trucjes, ofwel helemaal niet volgens StVZO. Zie daartoe mijn StVZO analyse pagina.
Deze samenvatting is het resultaat van alle tests en ervaringen met dynamo's en lampen, loopt dus vooruit op wat verderop op deze pagina's staat. Ik zou het volgende willen zien:
My bevalt de Sunup achterwiel dynamo maar hij zou iets meer vermogen moeten leveren. Dat komt ook in een nieuwe versie in 2012. Voorts zou ik meer montage mogelijkheden willen zoals ik voorgesteld heb (zie mijn beoordeling van de Sunup DS)...
Ik zou wel een dynamo willen zien die de remschijf gebruikt, ofwel een speciale remschijf met gaten om de (bv. neodymium) magneten in te monteren, of misschien gewoon een ring met magneten die je aan de remschijf monteert. Dan een generator met klauw over de magneten. Dit zou mooi zijn, maar niet nieuw. De eerste (meen ik) Nederlandse fietscomputer, IKU Cyclotronic, uit de jaren 80 gebruikt een magneetring gemonteerd op het voorwiel zowel om de snelheid te bepalen als om de fietscomputer van stroom te voorzien. Hij heeft nooit een nieuwe batterij nodig... Mijn vader kocht er één lang geleden, die ik ook nog jaren gebruikt heb (ik heb hem nog en hij werkt nog steeds).
Ik zie fouten en mogelijkheden allerlei zaken te verbeteren in alle producten die ik tegenkom. Van mijn ideeen en wensen staat een deel hierboven, en fabrikanten geef ik ook zulke suggesties. Of ze daar wat mee doen moet ik nog zien, maar sommige fabrikanten geven wel een positieve reactie. Ik wil eigenlijk meer doen, en denk er ook aan een koplampreflector te ontwerpen. Dit wil ik in ieder geval doen om te kijken hoe moeilijk dit is, met mijn eigen computer programma's. Verder denk ik over een nieuwe koplamp houder en wat andere zaken. Momenteel voor de lol, maar wie weet komt er meer uit.
Ik heb wel eens gelezen dat een asymmetrische niet-verblindende lichtbundel (net zoals auto's en StVZO goedgekeurde fietslampen hebben) beter zou zijn tijdens mist, omdat symmetrische lampen een muur van licht (veroorzaakt door verstrooiing van licht door de mist) geven wat er voor zorgt dat je de weg niet goed ziet. Ik heb dit in de herfst van 2009 tijdens behoorlijk dichte mist 's nachts getest met een Edelux en eind 2010 met een Lupine Betty 2011 en de resultaten waren duidelijk: De hoeveelheid licht en vorm van de lichtbundel doen er eigenlijk niet toe, de afstand van je ogen tot de redelijk felle lichtbron is verreweg de grootste factor. Als die afstand ca. 60 cm is zul je geen 'muur van licht' ervaren. Dit houdt in dat montage van een koplamp op het stuur nog net gaat, iets er onder zou mijn voorkeur hebben. Zie: LED lichtkleur, CRI en experimenten.
Neutraal wit is onder normale omstandigheden (droge en natte weg) superieur aan koel- en warm wit, tijdens mist is warm wit het beste. Neutraal wit is al met al de beste keuze (ca. 4000K-4500K is optimaal volgens mijn tests). Zie LED lichtkleur, CRI en experimenten.
Afgezien van het speciale geval van mist, is een hoog of laag gemonteerde koplamp beter? Welnu, begin 2009 had ik hier al mee geexperimenteerd met de Edelux. Hierbij vergeleek ik 2 posities: Vorkkroon hoogte en stuur hoogte. Dit liet zien dat voor gewoon weggebruik (dus niet voor MTB), onder normale omstandigheden (geen mist) het bijna niet uitmaakt welke je kiest. De lamp hoger monteren moet resulteren in meer teruggekaatst lich van de weg, maar het verschil is heel klein en eigenlijk niet te zien (misschien wel als ik 2 fietsen met de lampen zij aan zij zou zien). Er zijn aanbevelingen te vinden op internet voor een laag gemonteerd licht, omdat dat meer (langere) schaduwen geeft, en dus meer contrast waardoor je obstakels (takken, stenen) beter kunt zien. Ik ben niet overtuigd, omdat ik dit niet merkte in mijn test... Ik heb niet geexperimenteerd met een licht dat lager gemonteerd was dan de vorkkroon (dat komt wel voor met fietsen met een voordrager. (dit zal ik nog verder testen zij aan zij met een andere lamp op stuurhoogte).
Al met al lijkt me een lamp gemonteerd op ongeveer vorkkroonhoogte het beste.
Dit is ongeveer 0,60 - 0,70 van het licht, afhankelijk van de hoek van de lichtbundel, en hoe ver weg je het centrum van de bundel op de weg richt. Dit is tamelijk eenvoudig te berekenen met HAVO/VWO niveau wiskunde (snij een kegel (lichtbundel uit de lamp) met een horizontaal vlak dat door het midden van de lamp en de horizon gaat; integreer dan om het oppervlak van de cirkel van de kegel door dat vlak onder die lijn te berekenen; de verhouding van dat getal met het oppervlak van de cirkel is het deel van licht dat op de weg terecht komt. Hier ter verduidelijking een plaatje:
Hierbij heb ik aangenomen dat de lichtbundel ca. 10-25 graden breed is (totale hoek), de afstand van lamp tot waar het centrum van de lichtbundel de weg raakt ca. 20 a 40 meter is, en dat de lamp gemonteerd is op stuurhoogte van ca. 1,0 m. Dit veronderstelt wel een homogene lichtbundel. Wanneer een lamp een felle hotspot heeft die geheel op de weg komt zal het gedeelte van het licht dat op de weg komt daardoor iets groter zijn.
Er wordt dus een behoorlijke hoeveelheid licht verkwist in geval van een ronde lichtbundel (voor alles behalve gebruik in het terrein met een mountainbike). Wat betreft het kunnen zien van verkeersborden e.d., dat is met een Edelux als je die onder de horizon richt, geen enkel probleem op wat grotere afstand (zeg 30 meter), daar heb je dus geen symmetrische lichtbundel voor nodig.
Tenslotte nog dit: Een lamp met symmetrische lichtbundel kan wel 0,60 á 0,70 van het licht op de weg projecteren (of beter gezegd op punten beneden de horizon, en flink wat daarvan naast de weg), dat betekent niet dat die lamp dan even goed is als een lamp met afkapping die dezelfde hoeveelheid licht produceert als die 0,60 - 0,70 van de symmetrische lamp. Dat is overduidelijk uit de vergelijking van de Magicshine MJ-808 en Ktronik's drievoudige dynamo gevoedde XP-G lamp met een Edelux. De Edelux is beter vanwege de gelijkmatige verlichting en groter bereik. Hij is ook feller op de meeste plaatsen op de weg die de lichtbundel van de Edelux bestrijkt. De Magicshine MJ-808 en de drievoudige XP-G verlichten natuurlijk veel meer van de omgeving dan wat de Edelux verlicht (een deel van de weg) maar dat draagt niet bij aan nuttige/nodige verlichting op wegen (ik heb het dus niet over MTB gebruik). Na het vergelijken van de Edelux, Magicshine, 3x XP-G en de Philips LED bike light, en het vergelijken van mijn plaatjes van de laatstgenoemde met allerlei plaatjes op het IBC forum (mtb-news.de), schat ik dat een symmetrische lamp (of beter: lamp met symmetrische lichtbundel) ca. 3 á 4 maal de lichtopbrengst moet hebben van een lamp met afkapping, om de weg net zo goed (net zo nuttig) te verlichten.
De volgende plaatjes laten zien wat er gebeurt met de lichtbundel van een lamp die op een hoogte van 1,05 m i.p.v. 0,75 m gemonteerd word:
Aangezien φ1 = φ2, h1/d1 = h2/d2 = tan(φ), is dus d2=h2 x d1/h1, oftewel 1,4xd1. Idem dito voor de breedte van de lichtbundel, dus voor het oppervlak geldt: s2 = w2 x d2 = (h2/h1)2 x w1 x d1, dus de lichtbundel is nu verspreid over een vlak dat een 1,42 = 1,96 x groter oppervlak heeft. Dat betekent dat de lichtbundel nog maar half zo fel is...
Bekijk nu ook wat er gebeurt als die lamp op 1,05 m zo gericht wordt, dat de afkapping van het licht op dezelfde positie komt als waar die was bij 0,75 m, en neem mee dat het licht niet direct onder de lamp begint:
Toe te voegen: Bespreking van schaduwen die groter zijn bij 0,75 wat je ook informatie over het wegoppervlak geeft.
Wat duidelijk is uit het bovenstaande, is dat de omgekeerde situatie (een lamp bedoeld voor stuurhoogte, dat is ca. 1,05m, op 0,75m monteren en de lamp zo draaien dat de afkapping op de zelfde positie op de weg zit als voorheen) een aantal negatieve effecten kan opleveren:
Na testen met de Philips LBL op 0,75 m gaf ik daarbij de voorkeur aan de originele hoogte van 1,05m...
In dit geval betekent het monteren van een lamp bedoeld voor 0,75 m maar vooral diegene die bedoeld zijn voor 1,05 m dat er een behoorlijke oververlichting van het wegdek plaatsvind dichtbij de fiets. Of dit veel invloed heeft als je als fietser zo laag zit kan ik niet uit ervaring zeggen. Het is misschien beter een mogelijkheid te vinden de lamp hoger te monteren, en in geval van een driewieler met overkapping, buiten de overkapping. Aangezien ik geen ligfiets rijd, kan ik hier verder niets over zeggen.
Ik ben me ervan bewust dat koplampen van 60 lux of meer met een brede lichtbundel niet in alle situaties nodig zijn, maar het probleem is dat fietsverlichting niet goed genoeg is voor alle situaties. Er zijn 2 gevallen:
Voor fietsen hebben we dan ook ofwel een lamp nodig om gezien te worden, met lage lux waarde waarvan er al genoeg bestaan, ofwel een 100 lux koplamp zoals de LBL met een brede lichtbundel en ca. 270 lumen of meer, die het mogelijk maakt overal goed te zien. Zo'n lamp bestaat (nog) niet als commerciele dynamokoplamp.
Wat we dus nodig hebben in nieuwe ontwikkelingen zijn sterke koplampen waarmee je overal goed kunt zien, oftewel 100 lux dynamokoplampen met een lichtbundel vergelijkbaar met de Philips LBL, niet alweer-een 40 lux koplamp... Ik ben ervan bewust dat 40 lux koplampen tot de komst van de IQ Fly niet bestonden, maar laten we eerlijk zijn, daarvoor was alle bestaande dynamo verlichting niet toereikend voor bijna elke situatie waar je de de weg echt moet kunnen zien! Dus ik wil eigenlijk dat er nu koplampen komen die echt voor alle situaties geschikt zijn, aangezien dat technisch gezien nu mogelijk is. Dat heeft de LBL-dynamo me laten zien...
2011-10-24: Het volgende idee had ik al lang geleden toen ik weer eens verblind werd door een koplamp die helemaal zo goed niet is, nu eindelijk op deze pagina gezet. Dit geeft een reden voor het gebruik van 100 lux koplamen zelfs in de stad, om een reden die je niet zo snel zou verwachten: Welnu, een nadeel van fietskoplampen met een lux waarde van zeg 10-40 is dat fietsers ze vaak verkeerd afstellen zodat tegenliggers de maximale lichtsterkte van die lichtbundel in hun ogen krijgen. Als de lichtbundel sterker zou zijn, zouden ze hem eerder goed afstellen, want van lichtbundels van 10-40 lux zie je de afkapping niet goed tijdens gebruik in de stad...
2013-6-13: Nog te vertalen naar NL: just before my recent trip at the end of April, the following happened, which reminded me of how much an issue the problem of incorrect aiming is:
I was cycling at night, saw a light a long way away, and thought: WTF is that!? A Xenon car headlamp? Why has he got his high beam on? Or is it perhaps the low beam, but the car is on an incline? Why do I see only one headlamp? Is the other obscured (e.g. by a tree)?
The lamp was many hundreds of metres away, it seemed to be non-moving, when I got closer it turned out to be a cyclist! A short time before he passed me, I could see almost nothing of the road or anything else, I was almost blinded... (this road is about 4-5 metres wide, will check the exact width). I told him that he had pointed his headlamp too high. He turned around, asked what I said, and we got talking. He just bought a new bike with a Rohloff hub and an Edelux. So no Xenon headlamp, but an Edelux pointed too high...
It was really badly blinding, I'd not done tests to see how blinding headlamps are for a long time, and it was good to be reminded of how badly blinding they can be...
If you think other lower lux headlamps don't have such problems, well, let's take the Pico (which is a problematic headlamp as from the beamshape it's hard to say whether it's aimed too high): It hasn't got such a high lux value, but luminance is also an issue, so it could be just as bad... I will do such tests in a month or 2 if I get round to it (life seems to get in the way the past year and a half, not enough time and inclination to do all tests that I want to do).
Zie verder:
Merk op dat alle koplampen en alle achterlampen evenzeer met een gewone dynamo als met een naafdynamo werken. Zelfs de K-tronik 3x XP-G kun je met een gewone dynamo gebruiken.
Wat duidelijk is uit mijn beoordelingen, is hoe weinig goede koplampen met afkapping er zijn voor dynamo (dit schreef ik in 2011, het is momenteel, 2013, een stuk beter in dit opzicht), en dat zelfs de besten behoorlijk grote zwakke punten hebben. Er moet meer concurrentie komen, en betere koplampen! De LBL+speciale dynamo driver laat zien wat mogelijk is...
|
|
Getest: Sinds juli 2008 (sinds de test nog regelmatig gebruikt) Deze koplamp was de beste dynamokoplamp met afgekapte lichtbundel van midden 2008 tot najaar 2010. Er zijn nu andere lampen die ongeveer even goed zijn. De huidige Edelux heeft een andere versie van de IQ reflector (sinds eind 2009?) die een langere lichtbundel heeft (goed) maar ook een sterke hotspot (zeer slecht!) vandaar dat de huidige versie wat mij betreft niet meer zo goed is als de lamp die ik testte. Meer informatie: Dynamokoplamp: Schmidt Edelux. |
|
|
Getest: Sinds 22 oktober 2010 (sinds de test nog regelmatig gebruikt) Deze koplamp is één van de beste koplampen met afgekapte lichtbundel voor dynamo. Sterke lichtbundel tot ca. 45m, een bereik dat vergelijkbaar is met de Edelux, te veel licht bij het voorwiel (maar dat valt pas echt op als je omschakelt naar een andere koplamp tijdens het rijden), geen automatische aan/uit functie, de lamphouder is niet stijf genoeg, de lamp laat licht omhoog gaan wat je nachtzicht vermindert (dit kan verholpen worden met wat zwart plakband of zwarte verf). Gezien de lage prijs vergeleken met de belangrijkste rivalen, de Edelux en E3-pro-StVZO, en aangezien hij ongeveer even goed is, is deze lamp voor mij de beste koop. Meer informatie: Dynamokoplamp: Philips Saferide LED dynamo |
|
|
Getest: Vanaf 17 nov. 2010 (sinds de test nog regelmatig gebruikt) De vorm van de lichtbundel is bij lange na niet zo goed als die van de Edelux of Philips SLD, maar hij is redelijk goedkoop en geeft een sterke, bruikbare lichtbundel, dus dit is een goede keuze als je niet al te veel geld wil uitgeven. Meer informatie: Dynamokoplamp: Trelock LS 885 |
|
|
Getest: 17 nov. - 6 dec. 2010 De slechtste fietskoplamp die ik ooit heb gezien, ondanks dat de lichtbundel een stuk feller en groter is dan van halogeen verlichting. De lichtbundel is vreemd, trapezium vormig met heel scherpe randen en scherpe hoeken (die geven je het gevoel alsof je gevangen zit in een tunnel van licht, dat is waarschijnlijk moeilijk voor te stellen als je het niet hebt ervaren). Die scherpe hoeken trekken samen met de tamelijk sterke 'hotspot' je aandacht wat een slechte zaak is. De daglicht lampjes zijn irritant vanwege de kleur (blauw met een beetje paars) en omdat ze niet diffuus gemaakt zijn. De lichtbundel is zeer zwak, vooral als je die ver richt (zodanig dat je tot ca. 40m de weg verlicht), veel zwakker dan de Edelux, Philips SLD en Trelock LS885. Meer informatie: Dynamokoplamp: Müller IQ Cyo RT (= Cyo Nahfeld met daglicht lampjes) N.B: Deze beoordeling is natuurlijk alleen relevant voor de Cyo R en RT (voor de R kun je opmerking over de daglight lampjes overslaan), oftewel de Nahfeld versie van de Cyo (= 40 lux Cyo), niet de Cyo sport (= 60 lux Cyo). De Cyo sport heeft dezelfde vorm van de lichtbundel als de Edelux en is bijna even fel als de Edelux. N.B. 2: Iemand in een Duits forum noemde fabricage/serie toleranties van lampen en dat dat ervoor zorgde dat ik de Cyo R/RT zo donker vindt. Dat is niet juist. Het is gerelateerd aan de totale hoeveelheid licht en het oppervlak waarover dat verspreid wordt wanneer je de lamp zo richt dat je tot ca. 40m licht hebt. Variaties in totale hoeveelheid licht door afwijkingen in LEDs of de electronica zijn niet van belang vanwege de logarithmische werking van het oog. Stel de LEDs zouden 5% minder licht geven bij een gegeven stroom, en stel de electronica zorgt voor 5% minder stroom, dan is het totale verlies (lumen) minder dan 10% maar het verlies in ervaren helderheid hooguit enkele procenten, oftewel, dat merk je niet. |
|
|
Getest: 22 dec. 2010 - 24 jan. 2011 Goede sterke lichtbundel tot ca. 25 m (zwak op grotere afstand, daarom raad ik deze lamp niet aan voor mensen die 's nachts snel willen rijden), niet te veel licht bij het voorwiel, zeer zwak standlicht, geen automatische aan/uit functie, de multimount houder is goed (de ook verkrijgbare stuurhouder is slecht), duur. Van eind 2010 tot eind 2011 was dit een van de 3 beste dynamokoplampen, ongeveer gelijkwaardig aan de Edelux en Philips SLD (maar let op, ieder hiervan heeft bepaalde sterke en zwakke punten, er zijn dus grote verschillen tussen deze 3 lampen!). Sinds eind 2011 zijn er voldoende lampen met minstens zo goede lichtbundel (i.h.b. H-diver en Saferide 40), maar niet qua behuizing, en de behuizing, dat is waar je bij Supernova voor betaalt... Meer informatie: Dynamokoplamp: Supernova E3-pro-StVZO |
|
|
Getest: Voorjaar 2010 Deze koplamp is een voorbeeld van ouderwetse technologie... Niet geschikt voor rijden op onverlichte wegen, en helemaal niet geschikt voor rijden op parallel wegen waar je verblind wordt door koplampen van auto's. Het plaatje links is gemaakt op een natte weg 3. De lichtbundel wordt nauwelijks weergegeven door de camera, en het verschil met goede LED verlichting is enorm. Het is duidelijk dat je zelfs op een droge en ijsvrije weg geen goed licht krijgt. Vergelijk het plaatje ook eens met de plaatjes van de lichtbundel van deze lamp na mijn modificatie met neutraal witte LED op een natte weg 2, wat een enorme verbetering gaf. Meer informatie: Dynamokoplamp: Busch & Müller Lumotec oval senso plus |
|
Ik kreeg alleen een accu gevoedde versie om te testen, maar als de dynamo versie een even sterke lichtbundel als de accu versie heeft, dan is die beter dan verwacht. Mogelijk dat ik de dynamo versie dan ook nog test. |
|
Getest: Sinds 10 feb. 2012 (sinds de test nog regelmatig gebruikt) Hoewel de lichtbundel een goede vorm heeft, is die niet goed genoeg voor onverlichtte paden buiten de stad (lichtbundel is niet sterk genoeg op 30-45m afstand) en ik heb mijn twijfels over de duurzaamheid (zwakke behuizing) en de kwaliteitsbeheersing lijkt me ook niet geweldig gezien de problemen met de behuizing in 2 van de 3 koplampen. Daarom raad ik dan ook in plaats van deze lamp aan: LS 885, Cyo 60, Philips Saferide 60 (volgorde in oplopende prijs en functionaliteit). Ik denk dat de Saferide 40 iets beter is dan de LS885, maar daarover meer in de toekomst. Toevoeging dec. 2012: Ik hoorde dat de samenstelling van het plastic van de behuizing in vroege versies van de H-diver niet goed genoeg was en intussen veranderd is... Meer informatie: Dynamokoplamp: Herrmans H-diver |
|
Getest: Sinds 23 aug. 2012 (nog niet afgerond) Versie 1: De vorm van de lichtbundel bevalt me niet echt en om de een of andere reden lijkt me de verlichting van de weg op ca. 40 m behoorlijk zwak vergeleken met de Saferide 60/Edelux, ondanks de hoge lux waarde. Ik denk dat dit inhoudt dat de lux waarde een korte piek is en niet een waarde die langer vastgehouden wordt. Dit fenomeen noemde ik elders al eens op mijn website... Versie 2: Ca. midden/eind november 2012 kwam er een nieuwe versie van de H-one S: 75-95 lux (met/zonder achterlamp). Ik hoorde al dat hij sterk verbeterd was, met een nieuwe LED en reflector. De reflector ziet er hetzelfde uit, de LED is inderdaad anders, neutraal wit. Dit is de eerste LED koplamp die fabrieksmatig voorzien is van een neutraal witte LED. Deze koplamp is beter in de regen dan alle andere koplampen die ik tot nu toe heb geprobeerd. Meer informatie: Dynamokoplamp: Herrmans H-one S |
|
Getest: Sinds 8 dec. 2012 Uitstekende constructie, maar ik zou een lichtbundel willen zien die regelmatiger van vorm is, niet eentje met een ingeknepen deel zoals de U1 heeft. Wat betreft de lichtbundel zou ik de voorkeur aan de H-diver geven. Meer informatie Dynamokoplamp: Dosun U1 |
|
Getest: Luxos B: Sinds 19 dec. 2012 (test is aan de gang), Luxos U: Sinds ca. 15 juni 2013 Luxos B: De afkapping is erg scherp, maar de lamp heeft dan ook een enorm grote reflector. Negatief is de sterke hotspot, en die daglichtlampjes zijn ook niet wat zou willen zien (zie mijn suggestie elders voor de optimale daglicht verlichting), maar ze geven wel wit licht, en niet blauw/paars zoals bij de Cyo RT die ik testte en je krijgt niet direct licht uit de LEDs (wat het probleem van de hoge luminantie geeft). De lichtbundel is zeer breed. In de regen is de belichting van de weg dichtbij de fietser een probleem; die is dan veel te fel vergeleken met de rest van de lichtbundel waar je door de regen en de lichtkleur van de lichtbundel niet veel meer van ziet (zie ook de beoordeling van de H-one S). De artefacten dichtbij de fiets leiden in dat geval ook behoorlijk af. Luxos U: De Luxos U heeft een op het stuur gemonteerde schakelaar/USB uitgang. Hij heeft ook een hoge stand en hij zou 'panorama' licht moeten hebben maar dat viel me nog niet op. De hoge stand werkt via de accu. De schakelaar/USB uitgang op het stuur heeft een blauwe LED die belachelijk fel schijnt en als puntbron, en hij schijnt rechtsreeks in mijn ogen als ik de USB connector aan de linker kant heb zitten. De schakelaar omdraaien zodat de USB uitgang rechts zit zou er voor kunnen zorgen dat het rechtstreekse licht van de LED tegengehouden wordt door mijn vinger, maar dat moet ik nog nagaan. Meer volgt nog. Meer informatie Dynamokoplampen: B&M Luxos B & Luxos U |
|
Getest: Sinds 17 maart 2013 (test is aan de gang) Samenvatting volgt nog. Meer informatie Dynamokoplampen: Axa pico 30 |
|
Getest: Sinds 19 april 2013 (test is aan de gang) Lamp met intern 3xAA accu's die kunnen worden geladen via dynamo en/of USB. De lamp kan ook andere apparaten voeden via een USB kabel, zowel met losse USB-uit kabel als met een gecombineerde kabel met dynamo ingang + USB uitgange... Dat is best interessant. Wat betreft het licht en de lichtbundel: Koel wit en de lichtbundel is niet speciaal, redelijk vergelijkbaar met middenklasse lampen. De kwaliteiten van deze lamp zijn dan ook het totale pakket met USB in- en uitgangen. Test is nog aan de gang. Meer informatie: Dynamo headlamp: Sheng Li: Banklight LD-101 |
Axa Luxx70 Plus: Axa zegt: 95 meter 'zien'. Natuurlijk! Voor een kat misschien, maar voor een mens? Ik denk het niet :) Eerste ervaringen zijn hier te vinden (in het Duits): http://www.radforum.de/threads/395925-Neues-Frontlicht-gesucht-Philips-SafeRide-Problem-mit-Halterung/page3. Het lijkt erop dat deze lamp geen echte verbetering is t.o.v. de beste koplampen van nu, maar de Luxx70 plus heeft wel een USB voedingsuitgang.
Busch en Müller IQ Cyo: (niet de Nahfeld versie, en zeker niet de 'T' versie met daglicht lampjes die maar voor 1 doel goed zijn: Het irriteren van tegemoetkomende weggebruikers). Leverbaar sinds begin oktober 2008. Dit is een verbetering van de IQ Fly. Hij heeft dezelfde lichtbundel als de Edelux maar geeft iets minder licht. De recente Edelux en de Cyo hebben een hotspot in het midden die de aandacht trekt, wat een slechte zaak is. De Cyo heeft een auto aan/uit maar hoe goed die is weet ik niet (bij de Edelux is die nutteloos omdat de lamp bijna altijd aan gaat). Omdat er dichtbij bijna geen licht is, maar ook vanwege de constructie is deze lamp al met al inferieur aan de Philips Saferide LED dynamo (tenzij je de automatische aan/uit heel belangrijk vind).
Niet interessant of twijfelachtig: Supernova lampen uit 2011 en later: Deze interesseren me niet. Ze blijven nonsenshoeveelheden van licht noemen die de lampen zogenaamd produceren, en de lage lux waarde betekent dat deze ongeschikt zijn voor mensen die een sterke lichtbundel nodig hebben voor gebruik op fietspaden naast autowegen en op laagliggende fietspaden. Sinds eind 2011 zijn er ook voldoende koplampen gekomen met goede lichtbundel tot ca. 30m. I.h.b. de Herrmans H-diver en Philips Saferide 40 zijn qua lichtbundel (maar niet qua behuizing) minstens zo goed voor een veel lagere prijs. Waar je bij Supernova in feite voor betaalt is de wens een 'Rolex' te hebben :) Dit geldt overigens ook voor de Schmidt Edelux sinds eind 2010, want sinds de introductie van de Saferide 60 was de Edelux niet meer 'de beste' en dus was de Edelux niet meer een lamp die je kon aanraden als 'duur maar als je het beste wil hebben moet je die nemen...
Niet interessant of twijfelachtig: Union 4265/4268: Nog te vertalen naar NL: I got a few suggestions to test this as a very cheap reasonably high lux lamp (35 lux). Experiences described on a German forum show that these seem to have a very narrow beam shape. 35 lux doesn't say much except about the maximal intensity. How the light is spread out can be very different for the same lux value of course. Good cheap headlamps aren't available as far as I know. For me the Saferide 40 despite its 40 lux is pretty good in beam shape, somewhat nicer than the H-diver, and both have a wide beam which you really need if you ride on unlit roads... This is about the cheapest headlamp that I consider to be fairly good. With low lux rating lamps there is always an issue of aiming too high without being aware of it, and the Philips and H-diver seem to be least problematical in this respect due to the wide even beam. The experiences with the Dosun U1 show again how problematical low lux ratings are (well, more than 10 lux but less than 60-80): They are/will be often pointed too high. I'm not sure if this will be an issue with the Union, but I suspect so.
Niet interessant of twijfelachtig: Inoled (Extreme): Ik kreeg hier wat vragen over maar deze lijkt me niet interessant: Niet StVZO goedgekeurd, maar wel met afkapping. De lage lux waarde van 35 houdt in dat het bereik beperkt zal zijn tot ca. 35-40 m met lage intensiteit op die afstand. Ik las in verschillende berichten uit 2008 ook dat er geen overspanningsbeveiliging is ingebouwd. Ik zie 'inoguard' als een extra op de website van Inoled, dus dat is niet veranderd. Hij schijnt ook niet waterdicht genoeg te zijn... Al met al een verouderd produkt.
Niet interessant of twijfelachtig: Axa Nano 50 plus: Heeft een USB uitgang maar het belangrijkste is de lichtbundel en die is niet zo goed zoals duidelijk is te zien in de tests in sommige Duitse tijdschriften en duitstalige forums. Wat ik zag geeft geen aanleiding die lamp te testen, aangezien de vorm van de lichtbundel zo is dat je de lamp te hoog gaat richten, meer dan met de Trelock LS 885. Dit is erg slecht, en te hoog gerichtte lampen waardoor andere verblind raken begint een probleem te worden...
Op de pagina Using a new dynamo LED driver beschrijf ik de toekomst van fietsverlichting met dynamo :-) Bv. met een Philips LBL op dynamo bij 0.90A (jazeker!) en met een drievoudige XM-L op dynamo bij 0.90A (alweer: jazeker! 800 echte lumen).
De opstelling om plaatjes van achterlampen op de muur en vanuit een hoek te maken wordt beschreven op de pagina Camera instellingen, camera hoogte/positie, lamp hoogte en wegen gebruikt voor het maken van plaatjes van lichtbundels. Maar de testprocedure voor achterlampen staat nog helemaal niet vast, ik ben nog steeds bezig te bepalen wat er precies nodig is voor een goede beoordeling. Dit betekent dan ook dat ik allerlei tests doe, allerlei plaatjes maak onder allerlei omstandigheden. Dat de test procedure nog niet vast staat is ook de reden dat beoordelingen van sommige achterlampen veranderden tijdens de tests (i.h.b. van de achterlampen met gloeilamp)...
Nog te doen:
Ik schreef in januari 2011 al dat ik de meeste achterlichten niet veel soeps vind. Een grote irritatie is tegenwoordig vooral de grote lichtsterkte in candela, oftewel niet diffuus verspreid licht over een redelijk oppervlak, wat zeer irritant is als je dicht achter iemand fietst met zo'n lamp. Ik kom steeds meer fietsen met irritante (slechte!) achterlampen tegen. Testen de makers van achterlampen hun eigen producten eigenlijk wel? Denken ze dat het een pretje is te rijden achter zo'n irritante lamp met puntbron? Ze moeten het volgende maar eens doorlezen:
Een voorbeeld van een zeer slechte achterlamp is die van Supernova. Die heeft 3 naakte 5mm LEDs die zeer irritant zijn en het moeilijk maken de afstand te schatten omdat dit 3 bijna-puntbronnen zijn die dicht bij elkaar gemonteerd zijn. Hij heeft ook geen retro-reflector wat belangrijk is voor de veiligheid wanneer er een electrisch probleem optreedt. Deze mensen begrijpen niets van achterlampen.
Van de LED achterlampen heb ik er tot nu toe maar 2 goede gezien: B&M's Toplight line plus en de latere Philips' Lumiring is nog wat beter: beide zijn niet irritant en goed zichtbaar op grote afstand.
De meeste andere LED achterlampen zijn slecht door i.h.b. een te felle puntbron
Achterlampen met een gloeilamp geven niet veel licht maar schijnen dat licht wel daar waar het nodig is (zijdelingse test nog te doen), hoewel ze geen groot verlicht oppervlak hebben.
Zie ook deze theoretische overwegingen: overpeinzingen over achterlampen over wat goed, slecht en noodzakelijk is.
Doel 1: Zichtbaarheid op allerlei afstanden bekijken.
Doel 2: Het verschil tussen lijntjes techniek en een oplichtend vlak bekijken in de praktijk wat betreft zichbaarheid en de mogelijkheid de afstand in te schatten, dus een vergelijking van de Line plus en de Plateo xds (met geblokkeerde puntbron).
Doel 3: Kijken hoe goed je de afstand kun inschatten.
De resultaten zijn interessant (zie hier) en laten zien dat bijna-gecollimeerd licht voor lange afstandszichtbaarheid nodig is, en voor goede zichtbaarheid dichtbij is een groot verlicht oppervlak nodig, en geen felle puntbron!
Hoewel ik voornamelijk in dynamoachterlampen geinteresseerd ben, heb ik in enkele gevallen de batterijversie getest in het geval dat de dynamo versie nog niet leverbaar was.
Samenvatting: De achterlampen voor montage op het achterspatbord met LED(s) die ik tot nu toe getest heb zijn slecht, en diegenen die ik nog niet getest heb zijn in het algemeen ook slecht omdat ze geen goede optica hebben, behalve mogelijk de nog te testen B&M Secula (die nog niet leverbaar is). De enige goede to dusver: Spanninga SP 15 (gloeilamp, oorspronkelijke versie).
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Deze achterlamp wordt niet meer gemaakt. Heel weinig licht met 0,3 W lampje (die werden ook gebruikt). Met een 0,6 W lampje is het niet slecht, beter dan de Basta Ray. Ik was niet onder de indruk na tests binnenshuis, maar na de lange-afstands zichtbaarheidstest was duidelijk dat de klassieke achterlampen met gloeilamp SP 15 en Basta Ray nog steeds goed zijn, beter dan de meeste LED achterlampen, en dus aan te raden zijn. Zij zijn ook het prettigste van alle lampen die ik heb getest voor achteropkomend verkeer... Deze oude versie van de SP 15 geeft een beeld van achterlampen uit de jaren 80 en laat zien dat LED achterlampen lange tijd veel slechter waren dan de achterlampen met gloeilamp. Deze lamp is nog steeds verkrijgbaar zijn, hoewel, in een andere versie want ze hebben er weer aan gesleuteld zonder de naam te veranderen... Zie verderop. Ook voor een moderne fiets is deze lamp nog bruikbaar maar ik zou toch de Line plus of Lumiring aanraden. |
|
|
Getest: Sinds 6 feb. 2013 Toen ik begon met het goed bekijken en beoordelen van achterlampen, begin 2011, dacht ik al dat de huidige SP15 anders zou zijn dan diegene die ik heb, vanwege een product plaatje dat een verschil in het rode deel van de behuizing liet zien. Ik kocht eindelijk zo'n nieuwe versie in 2013. Het blijkt dat niet alleen de behuizing anders is, de reflector is ook anders. het is dan ook niet verwonderlijk dat deze versie een ander Duits goedkeuringsnummer heeft (K 30 019). Spanninga hat deze lamp moeten hernoemen aangezien het door het veranderde lichtpatroon een heel andere lamp is dan de oude versie. Wanneer werd deze versie goedgekeurd? Zichtbaarheid op middellange afstand (tot ca. 35m) is vergelijkbaar met de oude versie, maar de lichtkleur is een slap rood, veel te wittig. Dit is slecht. Alleen al hierom raad ik deze lamp niet aan. |
|
|
Getest: Sinds feb. 2012 Batterij versie: Licht zwakjes op, geen echte optica die het licht van de LED behoorlijk verspreiden. Zichtbaarheid is dan ook matig en dit irriteert achteropkomend verkeer. Ik zou deze lamp niet kopen. Of de dynamo versie feller is of niet, die raad ik ook niet aan vanwege de slechte zichtbaarheid op lange afstand met zulke puntbronnen en de daarbij komende irritatie voor anderen. |
|
|
Getest: Sinds 4 apr. 2012 Klein, licht, ziet er aardig uit en produceert veel licht, maar dit is weer zo'n achterlamp met verblindende puntbron. Spanning moet echte optica gaan gebruiken, zoals in de Lineo, en niet deze rommel die ze in de meeste achterlampen gebruiken... Dus ik raad deze lamp niet aan. |
|
|
Getest: Sinds 6 Feb. 2013 Weer een verblindende achterlamp. Ziet er naar mijn mening op een fiets niet zo fraai uit als los. De connectoren zijn klemrommel. Deze lamp raad ik niet aan, en ik zoek nog steeds naar een goede LED achterlamp voor spatbordmontage... |
|
|
Getest: Nog niet leverbaar |
Samenvatting: De meeste achterlampen met LED lichtbron die ik heb getest zijn slecht. De enige goede tot dusver zijn: Philips Lumiring, B&M Line plus, en ik denk dat de Spanninga Lineo de derde is, hoewel voor NL wat te fel maar dit zal ik nog wat meer testen en ik zal hier verder op ingaan en een eindoordeel over de Lineo vellen na een 2e langeafstandstest waarin ik hem vergelijk met andere achterlampen.
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Deze achterlamp wordt niet meer gemaakt. Ik was niet onder de indruk na het maken van plaatjes van de lichtbundel, maar na de lange-afstands zichtbaarheidstest was duidelijk dat de klassieke achterlampen met gloeilamp die ik testte (SP15 en Basta Ray), ondanks dat ze schijnbaar veel minder licht geven dan LED achterlampen, nog steeds goed zijn, beter dan de meeste LED achterlampen, en dus aan te raden zijn. Ze zijn ook het prettigste voor achteropkomend verkeer... De Ray is wel iets minder goed zichtbaar dan de SP15 (vanaf sommige invalshoeken aan de zijkant). |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Klein lichtgevend oppervlak, bijna een puntbron, wat slechts een redelijke zichtbaarheid geeft, en dit veroorzaakt ook irritatie bij achteropkomend verkeer. Ik raad deze lamp dan ook niet aan. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Deze lamp heeft een felle lichtbron in het midden rechtstreeks afkomstig van de LED. Dit is zeer irritant voor achteropkomend verkeer. Zichtbaarheid is niet meer dan redelijk aangezien slechts een klein puntje (bijna een puntbron) oplicht. De H-track, line plus, flat S plus zijn veel beter recht van achteren en op 45°. Een slechte achterlamp vanwege het kleine lichtgevende oppervlak wat ook irritatie bij andere weggebruikers veroorzaakt. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Breed stralend licht met een felle lichtbron in het midden afkomstig van rechtstreeks licht van de LED. Dat laatste is bijna een puntbron en behoorlijk irritant voor mensen die achter je rijden. Beter dan de Flat plus, maar lange afstandszichtbaarheid is matig. Het is een slechte achterlamp vanwege de puntbron die irritatie voor achteropkomend verkeer (i.h.b. andere fietsers) veroorzaakt. |
|
|
Getest: Sinds 17 jan. 2010 Breed stralend licht. Of dat nou door een volledig oppervlak of door lichtlijnen komt lijkt me niet zo veel er toe te doen (preciese tests zullen nog volgen). Wat opmerkelijk is is dat de Toplight line plus niet irritant is voor achteropkomend verkeer, geen sterretjes in je ogen op korte afstand van de lamp i.t.t. de Toplight Flat plus en de Toplight flat S plus. Zijdelingse zichtbaarheid kan beter. Sommige mensen hebben problemen met het standlicht, maar ik weet niet of dit euvel veel voorkomt. Dit is in ieder geval mijn favoriete B&M achterlamp. Aanbevolen. |
|
|
Getest: Sinds 4 mei 2011 Ring van licht met streepjes wat vergelijkbaar is met B&M's Toplight line plus. Beter dan de Toplight flat plus voor achteropkomend verkeer maar niet zo goed als de flat S plus. Zijdelingse zichtbaarheid is goed. Het rechtstreekse licht van de LED is veel te fel (komend vanaf wat bijna een puntbron is) wat zeer irritant is voor achteropkomend verkeer (i.h.b. andere fietsers). Dit verpest deze lamp die anders zeer goed zou zijn, maar nu het oordeel 'slecht' krijgt. |
|
|
Getest: Sinds 1 juni 2011 Streep van lichtlijntjes vergelijkbaar met B&M's Toplight line plus. Prettiger dan de Toplight flat plus voor achteropkomend verkeer, maar het scheelt niet veel. Zeer irritant dus vanwege het directe licht van de LED! Ook iets beter dan Herrmans' H-track in dat opzicht, maar niet zo goed als de flat S plus en zeker niet zo goed als de Toplight line plus. Zijdelingse zichtbaarheid is slecht. Slechte lamp vanwege de irritatie voor achteropkomend verkeer. |
|
|
Getest: Sinds 1 juni 2011 De gehele reflector straalt licht uit wat een goede zaak is (een groot oplichtend oppervlak is beter dan een felle puntbron), maar de LED straalt ook direkt een groot deel van zijn licht uit met absurde intensiteit, niet diffuus verdeeld over een groot oppervlak, wat ongelofelijk irritant is voor achteropkomend verkeer, i.h.b. fietsers die volgen op een fietspad die een tijdje op korte afstand vast kunnen zitten achter iemand met zo'n lamp. Zijdelingse zichtbaarheid is slecht. Ik heb wat geexperimenteerd door het midden donkerder te maken en het rechtstreekse licht van de LED diffuus te verspreiden en wat minder fel te maken met halfdoorzichtig plakband, wat de lamp een stuk beter maakte. Plaatjes hiervan volgen nog ter vergelijking. In originele staat is de Spanninga Plateo xds slecht. |
|
|
Getest: Sinds 13 sep. 2011 Dit is alweer een slechte LED achterlamp die het licht van één van zijn 2 LEDs rechtstreeks in een kegel naar achteren stuurt wat zeer irritant is voor achteropkomend verkeer en het onmogelijk maakt de afstand in te schatten. Ik kan deze lamp dan ook niet aanraden. |
|
|
Getest: Sinds 28 nov. 2011 Mijn favoriete achterlamp: Zeer goed zichtbaar terwijl hij niet te fel is. Vergeleken met de Toplight Line plus: zijdelingse zichtbaarheid is beter, midden- tot korte afstandszichtbaarheid is beter vanwege het grotere verlichtte oppervlak en de langeafstandszichtbaarheid (>100 m) is vergelijkbaar. Op het muurplaatje is de lichtproductie niet indrukwekkend, maar deze lamp schijnt zijn licht daar waar het nodig is, beter dan iedere andere achterlamp die ik tot nu toe getest heb. Het geproduceerde licht wordt dus efficient gebruikt... Aanbevolen |
|
|
Getest: Sinds 5 nov. 2011 De lamp heeft een enkele LED als puntbron. Het licht van de LED wordt diffuus gemaakt maar niet verspreid over een groter oppervlak. Daarmee blijft het een puntbron die op korte afstand te fel wordt voor achteropkomend verkeer, en het onmogelijk maakt de afstand tot de lamp te schatten. |
|
|
Getest: Sinds 5 jan. 2012 De lamp heeft een enkele LED als puntbron. Het licht van de LED wordt niet diffuus gemaakt en een groot deel van het licht van de LED schijnt als een puntbron, wat ik eigenlijk al verwachtte toen ik een tijdje geleden het plaatje op Axa's website wat nader bestudeerde. De verlichting van de hele reflector, die Axa als pluspunt noemt, is heel zwak, veel donkerer dan de Plateo. De puntbron is op korte afstand te fel en maakt schatten van de afstand tot de lamp onmogelijk. De stroomverbinding gaat met matige klemconnectoren. Axa moet dit (en de optica) verbeteren! |
|
|
Getest: Vanaf 24 feb. 2012 B&M Line brake plus met remlicht. Deze gebruikt geen versnellingsmeter maar de pulsen van de dynamo (dat is overigens geen nieuw idee). Een remlicht op een fiets lijkt me tamelijk nutteloos, zie hier. Meer hierover binnenkort. Samenvatting volgt nog |
|
|
Getest: Vanaf 24 feb. 2012 Ik kocht de batterij versie aangezien de dynamo versie in jan. 2012 nog steeds niet leverbaar was bij mijn leverancier. Dat zou er verder niet toe moeten doen om te kijken of het een goede achterlamp is. Op middelbare afstand (tot ca. 35 m) is hij niet slecht maar bij lange niet zo goed als de Lumiring of Lightring. Ik neem deze lamp niet mee in de komende lange afstands test aangezien het niet veel nut heeft, en omdat er niets is in deze lamp dat me aanspreekt (ontwerp, grootte, gewicht). Deze lamp is niet zo slecht als veel andere lampen met sterke puntbron, maar ook niet zo goed als de Lumiring, Line plus en Lineo. Conclusie: Niet interessant. |
|
|
Getest: Sinds 11 jan. 2013 Eerste indruk: Hoewel Spanninga meer moeite lijkt te doen de lamp er leuk uit te laten zien, zit het met de achterwaartse zichtbaarheid wel goed en heeft hij geen irritante puntbronnen van licht. Zijdelingse zichtbaarheid is niet zo goed, maar ook niet echt slechter dan andere achterlampen behalve de Philips Lumiring die in dit opzicht waarschijnlijk de beste is. De lichtbundel heeft een behoorlijke deel (bijna) gecollimeerd licht. Dit zou wel eens de best zichtbare achterlamp kunnen zijn... Maar voor landen zoals Nederland met redelijk ordelijk verkeer en niet veel lichtvervuiling op de weg, lijkt me de intensiteit te hoog (zoals het remlicht van een auto). De 2 afzonderlijk oplichtende delen links/rechts zouden handig kunnen zijn voor ander verkeer, om de afstand in te schatten... Na een test blijk dat dat niet werkt vanwege de te hoge helderheid... Maar goed zichtbaar is de lamp wel. Meer volgt na een vergelijkingstest (vanaf meer dan 100m naar de Lineo en enkele andere lampen fietsen). |
Lang geleden heb ik een Specialized Flashback gebruikt op een cross/hybride fiets. Met zelfgemaakte houder want de bijgeleverde houder beviel me niet (met klem/gesp die de lamp niet strak genoeg op de zadelpen vastzette). Dit werkt op zich goed als de lamp ver genoeg van je been zit zodat je er niet tegenaankomt met trappen, en je moet oppassen als je spullen op je achterdrager vervoert dat het licht verdekt kan worden. Montage net achter/onder het zadel zou beter zijn.
|
|
Getest: Sinds 23 jan. 2013 Deze lampen (dynamo en batterij versies) vallen me tegen. Meer binnenkort. |
Zie Hoek- en muur projecties, zichtbaarheid van achterlampen.
De ontwikkelingen die ik in fietsbladen las in de jaren 90, gingen over kleine verbeteringen in gewone dynamo's. Zo las ik over Union's superlichte dynamo's (eind jaren 90?), maar waarom bijna geen informatie over naafdynamo's? Ik heb destijds nog een van die Union dynamo's gekocht, en dat was helaas een flutding (niet de turbo, maar een goedkopere versie, volledig zwart. De turbo was ondanks mijn pogingen deze te bestellen, niet te leveren bij allerlei fietsenzaken). Na korte tijd was de lagering kapot en liep het hele ding vast. Een ander exemplaar dat ik ter vervanging kreeg had hetzelfde probleem. Het matige rendement ervan was duidelijk door hoe warm hij werd na een kort (zeg 30 minuten) nachtelijk ritje... Hij is nog steeds te verkrijgen zie ik: union 6509, bij sjscycles. Niet kopen! Nog een slechte ervaring: Sanyo heeft lang geleden een gewone fietsdynamo met rubberen rol gemaakt. Die heb ik ergens eind jaren 90 geprobeerd, en die rol kon je ofwel op de velg ofwel de band laten lopen maar hij was niet te gebruiken bij regen/sneeuw, hij slipte op beide...
Sturmey Archer had al naafdynamo's, de gebruikelijke in een voorwiel, maar later ook in een 3 versnellings achterwiel, sinds ca. 1936. Deze dynamo's konden blijkbaar niet genoeg vermogen leveren (ca. 1,8 W las ik ergens) maar ja, is dat niet hoe dan ook beter dan een dynamo op de band?
Naafdynamo's werken onder alle weersomstandigheden en zijn eigenlijk onderhoudsvrij maar ze hebben wel een nadeel dat irritant kan zijn: Trillingen in het stuur. Dit hang af van de betreffende naafdynamo, maar ook van de fiets waarin hij wordt gebruikt... De trillingen die een dynamo geeft worden altijd getest met de Edelux als koplamp. Merk op dat de electronica van de lamp de trillingen (sterkte, frequentie) beïnvloed... Kijk daarvoor ook eens op mijn pagina met experimenten met LEDs, waar ik de Frankenlamp beschrijf, met en zonder gelijkrichtcondensator wat een opmerkelijk verschil gaf in trillingen.
Nog te vertalen naar NL:
The vibration strength depends on your bike, and this is one of the problems in recommending a hub. If the bike (well, fork) doesn't have a resonance frequency in the region where the hubs produce vibrations, then there's no problem. If you want a dynamo, then my suggestion is not for a sidewall but always a dynamohub, and especially SP hubs which I've used since 2011. They are my favourite dynamo hubs, with comparatively the least amount of vibrations. I don't care so much about efficiency because in reality the losses from that make very little difference to your speed, see the section near the end of this web page with calculations for some examples. Unless you ride in races where every second counts, it's a non-issue. I never felt I was slowed down by dynamos, neither sidewall nor roller dynamos, despite their poor efficiency... The calculations make clear that it's indeed not an issue for anyone who can pedal with reasonable power. So the precise efficiencies don't matter to me so much, but a huge difference could make an impact in how you feel the vibrations, because if the losses are larger, the forces are larger... This is of course a comment directed at the SRAM i-light which I haven't tested yet, and which has 36 poles (good!) but far lower efficiency which could offset this and thus it might not be better or even worse than the other hubs...
Countering feeling the vibrations is possible somewhat, with soft grips. And if the headset is too loose, the vibrations will be felt stronger. So check your headset... In some cases which seem unlikely to me in being a long term issue without noticing it in another way first, you can feel strong vibrations when the quick release is too loose. I experienced this too, but in all cases and in all bikes this happened, the hub starts to rotate then... At some point the cable will be pulled taut so it stops rotating. But when you look at your bike you will notice this, so in general, also because the notches on hubs are not exact matches for those on the frames, this is not a long term issue, but something that pops up. You then think "What's going on?" and then find the cable is taut, fix that and secure the quick release again.
The advantages of a dynamo are such that I don't want to go to battery powered again despite vibration issues. It's too much hassle for me to keep track of whether the battery is full (enough) and taking it off/putting on etc. See for more on this issue in the section on battery powered headlamps.
If you want to be sure whether vibrations will be an issue for you in your bike, and in your riding conditions, see if you can find someone with a bike with dynamo hub, say from Shimano, and ride with that front wheel, using non-knobby tyres! If you feel anything, then you know you must choose a hub with less strong vibrations. In the reviews of the SP PD-8/PV-8 and SD-8/SV-8 dynamo hubs I made a list of vibration strength, so you can then use that to see which hubs may be suitable. If you try a Schmidt hub and feel nothing, then you can select any hub you want.
On roads with poor quality asphalt or even gravel and off-road, you will not notice the vibrations, they are masked then by the vibrations from the road. This is the curse of Dutch roads perhaps ;-) The roads here are usually very good, even bike paths, which means the vibrations can be felt, noticed, because they are regular. Note that psychology plays a part here: road noise/bumps are not annoying because they are irregular in jolt strength and how often they occur, and also in the following way: Knowing that the dynamo hub causes the vibrations that I feel on good roads, makes me want to get another hub with less strong vibrations, because that's something I have control of, whereas I can't fix the roads :)
Zie Trillingen en andere zaken bij naafdynamo's voor nadere informatie..
Zie de dynamo vergelijkings pagina voor vermogens metingen met de speciale dynamo driver. Resultaten met een weerstand zoals StVZO voorschrijft volgen nog.
Nu volgen mijn beoordelingen van alle dynamo's die ik sinds 2007 heb gebruikt. Ik zou geen dynamo die op de band loopt aanraden vanwege het probleem van slippen in de regen, ondanks mogelijke trillingen in het stuur bij een naafdynamo, maar wie toch een dynamo op de band wil is een Axa HR een goede keuze met een groot wiel dat niet snel slipt (ik heb er eentje ca. een half jaar lang gebruikt).
Nog te vertalen naar NL: Contrary to bicycle headlamps and taillamps, good dynamos are available fairly cheaply. Even Shimano's low end dynamos last for years on Dutch bikes which see lots of rain and snow. The ones shown here are in some sense therefore all luxury products, and the most expensive ones have little advantage over the cheapest ones... That includes efficiency, because a hub with lower efficiency is not really noticeable, the loss in power is dwarfed by common effects such as resistance change from headwind/tailwind/sidewind.
|
Getest: Van april 2007 tot eind 2007 (toen was hij versleten). Slechte dynamo, houdt het misschien 1 winter vol. Meer informatie: Union 8601 roldynamo |
|
Getest: Najaar 2008 Te veel trillingen in het stuur, die je zelfs kunt voelen bij uitgeschakelde verlichting (tenminste, op asfalt wegen; je zult het niet merken op op tegelpaden, gravel en op heel slechte niet goed onderhouden asfalt wegen). Behoorlijk duur (ca. € 170,- á 220,- afhankelijk van kleur en of het de velg- of schijfrem versie betreft). Meer informatie: Schmidt SON 28 naafdynamo |
|
Getest: Sinds oktober 2008 (meer dan 15.000 km, met minstens 5.000 km met licht aan, dit op een fiets die ik bijna elke dag gebruik, en die meestal buiten staat). Ziet er fraai uit, conus lagers. Minder trillingen in het stuur dan met de SON 28. Na 2 jaar en 15.000 km onder alle weersomstandigheden loopt de naaf nog als nieuw. Meer informatie: Shimano DH-3N80 naafdynamo |
|
Getest: Sinds augustus 2010 Ziet er mooi uit, afgesloten cartridge lagers. Trillingen in het stuur bij lagere snelheden dan de Shimano DH-3N80 (19-25 km/h i.p.v. ca. 22-28 km/h), wat deze naaf voor mij prettiger in het gebruik maakt. Meer informatie: Sanyo NH-H27 naafdynamo |
|
Getest: sinds 8 juni 2011 (nog gaande) Dit is de prettigste naafdynamo die ik tot nu toe gebruikt heb, omdat er bijna geen trillingen in het stuur zijn (zoals altijd wordt dit getest met de Edelux als koplamp). Meer tests met andere koplampen volgen nog om te kijken of dat misschien nog invloed heeft (met de Edelux zijn de trillingen het sterkst bij de tot nu toe getestte naafdynamo's). Ook mooi is dat deze dynamo geen aarde op de as heeft. En hij ziet er mooi uit :) Meer informatie: SP PD-7 (HB015) schakelbare naafdynamo (hier is ook informatie te vinden over trillingen bij naafdynamo's en SPs overwegingen over dit probleem in hun ontwerpen) |
|
|
Getest: Sinds 12 augustus 2011 (nog gaande) PD-8/PV-8 (3W versie): De kleinste, lichtste en meest efficiente 3W naafdynamo. Ziet er fraai uit en heeft geen aarde op de as wat een goede zaak is. Wel zijn de trillingen in het stuur iets sterker dan met de PD-7 (HB015), vandaar dat de PD-7 (HB015) mijn favoriete naafdynamo blijft. Meer informatie: SP: Kleine naafdynamo: PD-8 & SD-8 |
|
Getest: Prototype ontvangen op 4 mei 2011, door omstandigheden pas echt getest sinds eind juli 2011. Maakt geen geluid, werkt alleen op cassette achternaven voor velgremmen, geen trillingen in het stuur. Een zeer fraai alternatief voor een naafdynamo. Koplampen geven bij hogere snelheid van ca. 22-25 km/h een bijna gelijke hoeveelheid licht als met een naafdynamo, het belangrijkste nadeel is het lage vermogen bij lage snelheid van ca. 5-10 km/h. A new version with more power output and USB output, the Maxidyn, could come if there's enough interest... See www.taipeicycle.com.tw. What are your thoughts? Please indicate your interest to them... Meer informatie: Sunup ds generator |
|
Getest: sinds 3 maart 2012 Ik noemde de Acxing Go go shine dynamo lang geleden al op de pagina met mijn beoordeling van de Sunup DS. Het eerste wat me opviel, na jaren alleen nog maar naafdynamo's te hebben gebruikt, is het lawaai van het wieltje op de band, dit is irritant! Het tweede probleem is dat als er een onregelmatigheid in de band is, of een kleine slag in het wiel, je meteen het probleem krijgt dat de dynamo daar slipt. Ik heb de dynamo nog niet in de regen gebruikt, maar zelfs als hij dan niet slipt, dan zijn naafdynamo's zoveel prettiger in gebruik dat ik niet terug zou willen naar een band dynamo, ondanks mogelijke trillingen in het stuur. Meer volgt nog. Meer informatie: Acxing: Go go shine dynamo |
I used this dynamo for about a year and half, leaving it outside (so lots of rain) and its seals are not as good obviously as those of the DH-3N80. I needed to overhaul the bearings after this time whereas the 3N80 has seen as least as much rain and is still perfect... But I left that particular bike outside all the time for testing. If you put your bikes inside when you get home, then any Shimano hub will do well and will last many years.
|
Getest: Ik heb een zeer uitgebreid bericht met ervaringen van Martin Dupont, bij wie de dynamo enkele jaren in gebruik is. Lawaai van de tandwielen wat irritant kan zijn, de efficientie is tegenwoordig bijna even goed als van de beste naafdynamo's. Automatisch aan/uit is onmogelijk met een mechanische aan/uit schakelaar tenzij je de koppeling continu verbonden laat zijn, maar daarmee verlies je de voordelen van die koppeling en heb je continu lawaai van de tandwielen. Een kabel naar het stuur voor aan/uit schakelen geeft meer rommel aan je fiets en meer massa (totaal massa blijft laag vgl. met de meeste naafdynamo's). Meer informatie: Renak Enparlite |
De velogical velgdynamo is een curiositeit, en lijkt me niet al te interessant vanwege mogelijke problemen in de regen, omdat het rubber relatief snel vervangen moet worden, en omdat de prijs aardig hoog is, nl. ca. € 150,-. Ik las er al midden 2012 over en hij schijnt zomer 2013 beschikbaar te komen. Vermogen is lager dan van andere dynamo's, dus hij voldoet niet aan de duitse (StVZO) eis van 3W bij 15km/h. Mijn ervaringen met een velgdynamo van Sanyo (ergens jaren 1990) zijn niet positief in de regen, maar mischien dat dit als noodvoorziening te gebruiken is voor diegenen die niet veel in het donker fietsen, en ik neem aan dat hij geen lawaai maakt i.t.t. dynamo's die op banden lopen.
Sunup heeft een prototype van een nieuwe versie van hun achterwiel dynamo met meer vermogen en USB uitgang, de Maxidyn. Ze kunnen die in productie nemen als er voldoende interesse is... Zie www.taipeicycle.com.tw. Wat zijn uw gedachten hierover? Vertel het Sunup...
SRAM i-light D7: 36 polige naafdynamo. Omdat hij 36 polen heeft zou hij trillingsvrij kunnen zijn op zowat alle fietsen. Het grootste minpunt lijkt de efficientie te zijn (ook met licht uit), en dat doet mogelijk het voordeel van meer polen teniet (zie het verschil in trillingen van SD-8 en Sanyo NH-H27 met naven die meer vermogen leveren zoals de PD-8 en Shimano DH-3N80, oftewel, een significant verschil in geleverd vermogen geeft een significant verschil in trillingen). Test volgt mogelijk in 2013, als ik tijd en zin heb.
Sturmey Archer: Naafdynamo met trommelrem. Ik heb er eentje voor een nieuw opgebouwde fiets, test komt nog, in ieder geval van het geleverde vermogen.
SONdelux: Niet interessant, zie de engelstalige pagina voor een preciese uitleg en meer over Schmidt's desinformatie. Deze dynamo heette voorheen SON20R, dat was tenminste wat Schmidt beweerde. Deze naafdynamo heeft 26 polen net als de SON28, maar levert minder vermogen. Het gevolg hiervan zou minder trillingen moeten zijn dan met de SON28 (net zoals ik met de SP SD-8 geen trillingen voel i.t.t. de SP PD-8) maar ik ontving berichten van 2 mensen die met de SONdelux last van de trillingen hebben in een fiets met kleine wielen. Beide Moultons, de 1e een Moulton APB die voorvering heeft (wat de voorvork zwaarder maakt en je dus iets minder trillingen zou verwachten dan in een ongeveerde fiets), waarbij de trillingen duidelijk werden door bv. het geratel van het voorspatbord... De 2e was ook een Moulton. Vandaar dacht ik dat een vergelijking met de SP SD-8 op zijn plaats is. Maar voor ik daar aan toekwam, werd duidelijk dat de SONdelux eigenlijk een zinloos produkt is. Maar eerst dit:
Het gevolg van een kleiner geleverd vermogen is ook minder verlies als er geen licht aan is, maar dat er minder vermogen geleverd wordt is mogelijk een nadeel bij gebruik van meerere LEDs en/of systemen die meer vermogen aan de naafdynamo onttrekken voor bv. USB apparaten, GPS systemen etc. Zie mijn ervaringen met de SP SD-8, en deze pagina over trillingen en andere zaken bij naafdynamo's voor meer informatie over het kleine geleverde vermogen bij gebruik van 2,4W naven in een wiel met 622mm velg. Behoorlijk duur (ca. € 190,- á 240,- afhankelijk van kleur en of het de velg- of schijfrem versie betreft).
Oh ja, en toen ik Schmidts website bekeek voor hun beweringen over de efficientie van de SONdelux las ik dit:
Der SONdelux ist der erste Nabendynamo, dessen Generator speziell für moderne LED-Scheinwerfer (wie Edelux und B&M Cyo) ausgelegt ist.
Vertaald (merk op: auslegen für = ontwerpen voor (in capaciteit/mogelijkheden)): De SONdelux is de eerste naafdynamo, wiens generator speciaal ontworpen is voor moderne LED lampen (zoals de Edelux en B&M Cyo).
Dit is gewoon een leugen. De SONdelux is niets meer dan de SON20R, een dynamo bedoeld voor 20 inch wielen, die bij LED verlichting genoeg licht geeft bij een lage rotatiesnelheid, en wel zodanig dat de combinatie van SONdelux + Edelux eind 2009 StVZO goedgekeurd is voor gebruik in 622mm wielen. Deze dynamo werd hernoemd tot SONdelux na de StVZO goedkeuring, en een naamswijziging maakt het geen dynamo die speciaal voor LEDs is gemaakt! De SONdelux ingespaakt in een groot wiel (bv. een 622mm velg) en gebruikt met welke andere LED koplamp dan ook is niet StVZO goedgekeurd. Het is ongelofelijk dat Schmidt durft te beweren dat de SONdelux speciaal ontworpen is voor LED lampen!
Toevoeging 1: Maar misschien moet ik dit wat nuanceren, het lijkt er wel op dat de SONdelux veranderd is, meer vermogen bij lage snelheid dan de SON20R. Maar met een kleine verandering is m.i. niet te spreken van een ontwerp voor LED verlichting...
Toevoeging 2: Someone working in the field of bicycle dynamos told me that this behaviour of fairly high power at higher speeds was typical of the tradeoffs in dynamos (using less coils), however, I assume this is only for resistive loads, with which dynamos are tested for StVZO, as with the SD-8 this is not the case when I measured with the special dynamo driver... Note that LED headlamps and that driver are NOT resistive loads and with the special dynamo driver using an SD-8 I could not get anywhere near the PD-8's power output. So if this is correct (I never got round to measurements using a 12 Ohm resistor, though I wanted to as I wrote on my dynamo measurement page..., so I'm just mentioning this all to keep everyone informed of what I was told) this means that in reviews other than mine, more tests must be done to show what power output is possible (I already do that of course). And actually, this is already taken into account though not very accurately, by watching the power output at low speeds. From the info from this dynamo designer, the SONdelux was indeed no different from the SON20R in output. Anyway, that's the information I have, my own measurements to come when I have time.
Nog meer over dit onderwerp is te lezen op mijn engelstalige pagina waar ik nader op Schmidt's desinformatie inga. T.z.t. zal ik dat vertalen en hier plaatsen.
SON28-nieuw: Eind augustus 2011 introduceerde Schmidt een nieuwe naafydnamo, die lijkt op de SONdelux maar dan echt 3W volgens de StVZO meetmethode. Deze is heel anders dan de SON28 maar Schmidt vindt het nodig deze dynamo ook de SON28 te noemen en de oude versie de 'SON28 klassik'. Dat is heel lollig: als iemand het voortaan over de SON28 heeft moet je vragen of hij het echt over de (nieuwe) SON28 heeft, of de oudere versie. Echt handig! Ik ga daarom tegendraads doen en noem de nieuwe naafdynamo de SON28-nieuw, en SON28 blijft voor mij de oude versie. Toevoeging 2012-12-27: Het is interessant te zien dat bijna iedereen hetzelfde doet als ik deed, de nieuwe dynamo de SON28-nieuw noemen... Zelfs Schmidt doet dit op zijn website op allerlei pagina's.
Supernova naafdynamo's (2011 en later): Deze zijn mijns inziens niet interessant. De pluggen zijn SP wat laat zien dat dit SP naven in een andere behuizing zijn. Waarom niet het origineel kopen? Ik las ergens dat de Supernova naven betere afdichtingen zouden hebben. Of ze echt beter zijn weet ik niet, maar ik twijfel aan alle beweringen van Supernova gezien hun gedrag en gezien hun onzinbeweringen over lichtproductie van hun lampen.
Nog te vertalen naar NL: http://fahrradzukunft.de/14/neue-nabendynamos-im-test/ has a review of dynamos. There are a few issues with it. Not the measurements, but the way the article is written and how the dynamos are compared. First of all as the article is written by Oehler, and some people have suggested to me that it is biased towards Schmidt. At first I didn't think Oehler would do that, after all, it's about measurements or not? But actually, there are some issues:
Conclusion: There is indeed a bias towards Schmidt, even though the measurements are from someone unrelated to Schmidt. It's the writeup that gives the bias. I don't doubt that the measurements are all correctly done, though I would like to make my own setup to verify all this, it would also help test a few more issues that I would like to know more about, such as how much power is used to power a certain LED headlamp etc. Alas, at the moment I cannot do this, I'd first need to build a similar setup to the one Olaf Schultz has made.
Lang geleden gebruikte ik een accu gevoedde koplamp + achterlamp (Specialized Preview 2.5 + Flashback) op mijn cross hybride. Hierbij was het irritant hoe kort je de lamp op de hoge stand kon gebruiken. Dat was na een tijdje, toen de accu's al wat minder werden, maximaal ca. 45 minuten. Ik moest dan ook altijd bijhouden of de accu's nog wel genoeg geladen waren voor de rit die ik wilde maken, ofwel moest ik de accu's na iedere rit opladen (en daar kwam ik niet toe). Op lange ritten van 45 minuten of meer had ik vaak het probleem dat de accu indicator aangaaf dat de accu's al bijna leeg waren terwijl ik pas halverwege was, en moest ik grotendeels de rit met de lamp op de lage stand maken, die niet genoeg licht gaf om de weg goed te zien. Ook had ik af en toe halverwege al helemaal geen licht meer.
Dit was allemaal nogal irritant en uiteindelijk monteerde ik een dynamo. Ik probeerde een paar typen, die allemaal wel eens problemen gaven bij regen of sneeuw, vooral een Sanyo dynamo met rubber rolwiel die ik kocht omdat ervan gezegd werd dat hij licht zou lopen en een goed rendement had, was waardeloos en slipte bij het minste of geringste druppeltje regen. Ik gebruikte uiteindelijke een dynamo van mijn vader uit de jaren 80... Zelfs met af en toe het probleem van een slippende dynamo, was dit veel minder irritant dan een accu gevoedde lamp. Het comfort van een dynamo is het equivalent van een altijd volle accu :)
Voor mij ligt de nadruk op lampen voor gebruik op openbare wegen (woon-werk verkeer en dagelijks gebruik zoals boodschappen halen), waarvoor lampen met asymmetrische (afgekapte) lichtbundel nodig zijn,en niet op mountainbiken. Nog niet in ieder geval.
De tests van accu gevoedde lampen met afkapping, en van lampen zonder afkapping hebben voor mij dan ook meer het doel te zien wat er mogelijk is met fietsverlichting, dan om een lamp te kiezen voor dagelijks gebruik.
|
|
Getest: 1-21 augustus 2010 De beste fietskoplamp die ik ooit heb gezien, bij een relatief bescheiden lichtopbrengst van 270 lumen, met zijn bijzonder goede lichtbundel en homogene verlichting van de weg is hij veel beter dan de Edelux, de Magicshine MJ-808 en Ktronik's dynamo gevoedde drievoudige XP-G lamp. De lamp verlicht de volledige breedte van de weg (minstens 7 meter) en heeft een bereik van wel 70 m. Negatieve punten: Er is nog steed een electronisch probleem dat zorgt dat de looptijd slechts iets meer dan een uur is, en op slechte wegen heb je wat geratel van de lamp die niet stijf genoeg op de houder zit. Meer informatie: Accu koplamp: Philips LED bike light: beschrijving, beoordeling en vergelijking met de Edelux en andere lampen. |
|
|
Getest: 29 juni 2011 - 4 dec. 2011 Het interessante aan deze lamp is dat er een Cree MC-E in zit, aangestuurd op ca. 5W wat een vergelijkbare hoeveelheid licht zou moeten geven als de LBL, maar de reflector kan niet genoeg licht aan de bovenkant van de lichtbundel richten, wat betekent dat het bereik beperkt is. Voor fietsers die 's nachts snel rijden zijn sommige 2,4W dynamokoplampen zoals de Edelux of Philips SLD zelfs beter. Voor wie 's nachts wat rustiger rijdt (zeg 20 km/h) is deze lamp goed geschikt. Dan zou ik alleen het 'dimlicht' gebruiken, dat een brede, gelijkmatige en sterke verlichting van de weg geeft en hem tot ca. 40m oplicht. Wat me niet bevalt (de regels in StVZO zouden hiervoor aangepast moeten worden) is dat de afkapping anders is in de hoge stand dan in de lage stand, wat erin zal resulteren dat tegemoetkomend verkeer verblind wordt in de hoge stand als de lamp afgesteld is voor lage stand. Meer informatie: Q-lite QL-269 |
|
|
Getest: 28 nov. 2011 - ... Samenvatting komt nog. Meer informatie: Philips Saferide 40 accu |
|
Getest: Feb. + nov. 2012 Pedelecs zijn fietsen met trapondersteuning. Die zijn er in 2 klassen: Standaard pedelec die 25 km/h kunnen rijden, en snelle pedelecs die tot 45 km/h kunnen rijden (die klasse bestaat niet in NL). De pedelec lamp is een iets 'opgevoerde' versie van de Saferide 60. Deze lamp was oorspronkelijk alleen bedoeld voor OEMs maar is sinds maart 2012 los te koop... Nog te vertalen naar NL: I had trouble with this headlamp as the first came without instructions, before testing the second I asked for the instructions but they can be interpreted in different ways (due to the drawings in the manual but also the input/output voltage specs printed on the lamp). These instruction really need to be changed! I have used the 2nd one on dynamo, which is possible directly, but that gives a very weak beam (far weaker than a Saferide 40 or Cyo), and when I tried it with a battery it died. Perhaps I will test another one when I'm sure of how these things are supposed to be wired, which isn't obvious due to various reasons (esp. the instructions are somewhat contradictory). More on this issue to come. Meer informatie: Philips Saferide 80 pedelec |
|
Getest: ... De e-bike koplampen moeten aan andere regels voldoen dan StVZO, namelijk ECE R113. E-bikes zijn electrische fietsen die gaan zonder dat je hoeft te trappen, ik meen tot 40 km/h. Deze categorie bestaat denk ik niet in NL netzomin als de snelle-pedelecs. Deze lamp is kleiner dan de LBL (korter omdat er geen accu in zit, maar ook minder breed), gebruikt Altilon LEDs, en ik ben benieuwd hoe goed de lichtbundel is. Deze lamp is bedoeld voor OEMs, of hij los verkocht gaat worden? 2013-4-17: Ik heb nog steeds geen testexemplaar en het lijkt er niet op dat deze lamp los verkocht gaat worden. IK weet ook niet wat Philips hier verder mee gaat doen en of dit verder ontwikkeld wordt... Meer informatie: Philips Saferide e-bike |
De volgende lampen zijn accu gevoedde koplampen met afkapping van de lichtbundel die misschien concurrentie voor de Philips LBL zijn.
Sommige mensen gebruiken lampen met symmetrische lichtbundel zoals de Magicshine om voldoende licht te hebben op onverlichte wegen, maar daar is eigenlijk geen reden toe: Er zijn genoeg goede lampen voor gebruik op de openbare weg, die qualitatief goed zijn en voldoende licht produceren waarmee je veilig op onverlichte wegen met 30 km/h en meer kunt rijden, zowel lampen voor dynamo (i.h.b. de Edelux, hoewel meer licht wel comfortabeler zou zijn, vooral op parallel wegen) als lampen die accu gevoed zijn (i.h.b. de Philips LBL, en daarvoor de B&M Ixon IQ die vergelijkbaar met de Cyo is maar dan accu gevoed).
De volgende tests waren voor mij dan ook alleen interessant om te zien hoe goed een symmetrische lichtbundel de weg oplicht, en om het verschil met een lichtbundel met afkapping te bestuderen.
|
Getest: Juni 2010 MTB koplamp, niet geschikt voor gebruik op de openbare weg. Heeft een Seoul P7 10 W LED, die heel veel licht geeft. Niet alleen is hij niet geschikt voor de openbare weg, hij is feitelijk niet beter dan een Edelux voor dat doel. Meer informatie: Magicshine MJ-808 P7 LED lamp 10 W (maximaal 550 lumen) vs. Edelux (ca. 180 lumen bij 30 km/h) |
|
|
Getest: 17-29 nov. 2010 MTB lamp met 7 x XP-G koel witte LEDs, ca. 1850 lumen volgens de fabrikant (wat de lamp waarschijnlijk ook echt produceert). Verlichting van de weg is iets beter dan de Philips LED bike light vanwege de enorme hoeveelheid licht, maar het is geen spectaculaire verbetering en dit geldt ook alleen als je de lamp ver weg richt, anders wordt het wegdek dichtbij sterk oververlicht. Meer informatie: Lupine Betty 2011 (7 x XP-G R5), voor MTB, geen afkapping van de lichtbundel: beschrijving en beoordeling |
|
Getest: 1-21 augustus 2010 MTB koplamp, niet geschikt voor gebruik op de openbare weg door de symmetrische lichtbundel die vooral tegemoetkomende fietsers hindert (automobilisten zullen er minder last van hebben omdat de koplampen van een auto nog meer licht geven). Heeft 3 x XP-G koel witte LEDs, wat heel veel licht geeft, en dat gaat gewoon met een dynamo. Niet alleen is hij niet geschikt voor de openbare weg, hij is feitelijk niet beter dan een Edelux voor dat doel. Vooral teleurstellend is het beperkte bereik van ca. 40 m. Voor MTB gebruik zijn de lampen van Ktronik de beste dynamo lampen die je kunt kopen. Meer informatie: Dynamokoplamp: Ktronik 3 voudige XP-G lamp (koel wit), geen afkapping van de lichtbundel: beschrijving en beoordeling |
|
|
Getest: Sinds 10 januari 2011. MTB lamp met 3 x (XR-E or P4?) koel witte LEDs die volgens Supernova 550 lumen produceren. In werkelijkheid produceert hij waarschijnlijk hoogstens 270 lumen, en dat is een optimistische schatting. Hij is niet erg fel, zeker niet vergeleken met de Ktronik 3 x XP-G. Een gewone koplamp met afkapping geeft veel meer nuttig licht voor gebruik op de openbare weg en voor gebruik als MTB lamp lijkt hij me veel te weinig licht geven. De versie van eind 2010 is ongetwijfeld beter, maar niet veel beter gezien de lichtmetingen van Olaf Schultz (max. ca. 345 lumen bij 40 km/h). |
|
|
Getest: Sinds 17 april 2013. MTB lamp met 3 x LEDs. Meer volgt nog. Verdere informatie: idi triple LED 2013, 3 LEDs, voor MTB gebruik, geen afkapping van de lichtbundel, voor dynamo |
Ik noem hier alleen dynamo gevoedde lampen, er zijn veel te veel MTB lampen met accu's om hier op te noemen, en al helemaal om te beoordelen/testen, helemaal omdat dit soort type lampne me maar beperkt interesseert.
In de jaren 80 werden in Nederland ronde reflectiestrepen op banden, velgen of ergens gemonteerd op de spaken, verplicht. Ik vond die aluminium reflectoren die op de spaken vastgemaakt werden niets, maar banden waren al snel ook met reflectiestrepen verkrijgbaar, dus als je een nieuwe nodig had, nam je er gewoon één met reflectie. Er zijn ook velgen met reflectie strepen in RVS (worden ze nog steeds gemaakt?). Die reflectie laag blijft gezien mijn ervaringen daarmee en met reflectoren gemonteerd op de spaken met een niet beschermde retroreflectielaag, zeker 15 jaar of langer mee te gaan, tenminste bij stadsfietsen die thuis meestal in de schuur staan. Hoe dan ook, de ontwikkelingen gaan in de richting van reflectie op de band en tegen de tijd dat de reflectie laag los komt van de band is de band i.h.a. bijna versleten.
Diegenen die de regels maken zijn niet dom (of beter: Ze zijn niet altijd dom ;-) Zie mijn pagina over StVZO!). Sommigen klagen wel over onzinnige regels zoals deze zou zijn, maar reflectie aan de zijkant helpt om fietsers te zien op kruisingen waar automobilisten andere misschien sneller zouden rijden denkende dat er niemand in de buurt is. Veel koplampen en achterlampen schijnen niet veel licht naar de zijkant, en dus daarvoor helpt deze reflectie zeker. Het helpt ook van achteren om te zien dat een fietser die verderop rijdt rechtsaf of linksaf gaat slaan. In dit geval is reflectie op de banden beter dan op de velg en dan op de spaken gemonteerde reflectoren, omdat de banden breder zijn, waardoor reflectie op velgen en gemonteerd op de spaken gedeeltelijk verdekt is.
De omhoog-omlaag beweging van reflectoren op pedalen is opvallend maar niet te opvallend (niet te veel aandacht trekkend noch irritant), en laat duidelijk zien dat er een fietser voor je rijdt. Dit is te zien op grote afstand met groot licht en op minstens ca. 50 m met dimlicht (afhankelijk van hoe ver dat dimlicht gericht is). Met een goede fietskoplamp zoals de Edelux zie je de pedalen ook van grote afstand.
Vele pedalen worden wel met reflectoren geleverd maar vaak van die dingen die je er op moet schroeven en die blijven niet lang heel. Shimano's nieuwste kooi+SPD pedaal, de PD-T780, is een uitzondering die interne reflectoren heeft. Daarmee is dat mijn favoriete kooi+SPD pedaal (hij werkt in kooi en SPD gebruik goed, en is niet al te zwaar).
Behalve koplampen met ingebouwde USB uitgang (Luxos U, Luxx 70plus, nano 50 plus) zijn er andere USB voedingen, maar die moet je wel verwisselen met de lamp als je ook 's avonds wil fietsen.
Hier is een artikel met een lijt van vermogens omzetters van dynamo naar USB en andere voedingen zoals zonne cellen die van nut kunnen zijn op fietsreizen:
Lichtbundels van fietskoplampen. Alle plaatjes van lichtbundels van koplampen op één pagina. Nou ja, niet allemaal, ik moet dit autogegenereerd maken, sommige plaatjes staan alleen op de pagina met beoordeling van een lamp, zoals van de pagina met beoordeling van de E3-pro-StVZO en QL269.
Lichtbundels van fietsachterlampen. Alle plaatjes van lichtbundels van achterlampen op één pagina.
De filmpjes op de pagina Video's van fietslampen in actie zijn gemaakt met een relatief goedkope camera, de Samsung EX1 die een lichtsterke lens van F1.8 heeft en een grotere sensor dan compacte camera's wat goede resultaten geeft.
|
De kleur van de LEDs die normaliter voor fietslampen wordt gebruikt is koel-wit omdat de makers van de LEDs hiermee de meeste lichtopbrengst krijgen. Dit is dus een 'meer is beter' keuze, maar zo simpel liggen de zaken niet. Neutraal- en warm-wit geven een betere kleurweergave voor de kleuren die je aan de rand van de (geplaveide/asfalt) weg ziet, en voor MTB gebruikt betekent dat vanzelfsprekend een betere kleurweergave op het gehele pad. Verder allerlei experimenten tijdens mist om te zien hoe ver een lamp van je ogen verwijdert moet zijn om goed te kunnen zien, welke LED lichtkleur beter is, etc. Het complete verhaal met experimenten en plaatjes dat beeld geeft van de verschillen tussen deze kleuren en van de voordelen van vooral neutraal wit t.o.v. koel wit, staat hier: LED lichtkleur, CRI en experimenten. |
Zie deze pagina (momenteel alleen in het Engels) voor allerlei zaken die irritatie kunnen veroorzaken, zoals licht overdag, afstelling van de lichtbundel, etc.
Vermogen = k1 * v + k2 * v3 (als er geen wind staat)
waar v = snelheid, k1 en k2 zijn constanten die afhangen van i.h.b. de band en de vorm van de fiets/houding van de fietser, etc.
Dit is afkomstig van de respectievelijk rolweerstand en de luchtweerstand. Nemen we een rolweerstand van zeg 30 Watt bij 30 km/h, dan kunnen we eenvoudig het benodigde vermogen bij een nieuwe snelheid bepalen of de nieuwe snelheid bij ander vermogen. Ik zal dit toepassen om te laten zien hoeveel invloed het rendement van de dynamo op de snelheid heeft. Hierbij neem ik aan dat er een gewone 3 W verlichting wordt gebruikt, niet bv. 3 hoogvermogens LEDs in serie, wat ook mogelijk is...
1. Neem iemand die stevig doorrijdt (zoals ik meestal doe): Stel ik rij 30 km/h, sportieve houding. Dit vergt ca. 200 Watt (Merk op: Het gaat om een gewone fiets met ca. 37mm banden, fenders, bagagedrager etc. Geen racefiets en zeker geen tijdrit fiets! Alleen in het laatste geval is het mogelijk om 30 km/h te rijden met ca. 120W. Dat getal las ik in een artikel over fietsverlichting, maar is voor fietsverlichting niet van toepassing!).
Nu schakel ik een gewone dynamo in met laag rendement die bij die snelheid ca. 18 Watt kost. Wat wordt de nieuwe snelheid bij 200 Watt? Dit kan ik doen door een 3e graads vergelijking op te lossen, maar ik zal het benaderen zodat je een gevoel voor dit soort zaken kan krijgen:
Over blijft 182 W, het rolvermogen wordt weinig kleiner (snelheid verandert weinig), dus laat ik constant. Dat betekent 182-30 Watt = 152 Watt aan luchtweerstand i.p.v. 170 W. De snelheid is evenredig met de 3e machts wortel uit het vermogen om de luchtweerstand te overwinnen, dus v2/v1 = (152/170)^(1/3) = 0,963. Dus de nieuwe snelheid is 28,90 km/h (dit is dus een benadering, met verminderde rolweerstand kom je uit op ca. 29,0, wat weinig verschilt, maar dat was van te voren al duidelijk).
Neem nu een naafdynamo met hoog rendement, waar ik 8 W kwijt ben i.p.v. 18 W (alles bij 30 km/h). Nieuwe snelheid (weer dezelfde benadering) is dan ca. 29,5 km/h. Dit scheelt slechts 0,6 km/h met de gewone dynamo... Een zuchtje wind heeft al veel grotere invloed!
Ten slotte, met uitgeschakeld licht op een fiets met SON 28 naafdynamo, dat kost ongeveer 1,5 W bij 30 km/h. Nieuwe snelheid vergeleken met een fiets met standaard voornaaf (aannemend dat die geen wrijving heeft) is (168,5/170)^(1/3) * 30,00 km/h = 29,90 km/h. Dus je verliest maximaal 0,10 km/h door de naafdynamo.
2. Neem nu iemand die op langzaam tempo fietst: Stel ik rij 20 km/h zonder dynamo, dan is het benodigde vermogen: 20 W + (20/30)^3 * 170 = 70 Watt. N.B. Dit is de waarde voor dezelfde sportieve houding, terwijl bij langzaam fietsen een rechtop-houding gebruikelijk is, er wordt in de praktijk dus met een hoger vermogen gefietst bij die snelheid, in de buurt van 100 W totaal denk ik, wat betekent dat de invloed van de naafdynamo op de snelheid iets kleiner is dan hier berekend.
Je ziet, hoe sneller je fietst, des te kleiner is de invloed van de dynamo. De vraag is nu: Is een hoogrendements dynamo interessanter voor mensen die langzaam of snel fietsen?
Het antwoord is natuurlijk: Voor diegenen die snel fietsen, want diegenen die langzaam fietsen, fietsen niet langzaam omdat ze niet sneller kunnen, maar simpelweg omdat dat het tempo is waar ze normaliter mee rijden. Ze kunnen best een paar extra Watt opbrengen indien nodig. De hoogrendements dynamo is dus vanwege de kosten en vanwege het feit dat de snelle fietsers zo snel rijden als ze kunnen, alleen voor die groep enthousiastelingen interessant. Echter, ik denk dat het niet veel zin heeft er vanwege deze reden veel geld aan uit te geven, want het snelheidsverschil is bij snelheden van zeg 30 km/h minimaal zoals uit de berekeningen blijkt.
De lampen van Philips zijn sinds midden 2011 eindelijk goed verkrijgbaar in NL, de dynamo's van SP en de generator van Sunup zijn nog bijna nergens te vinden, zie daarvoor: Fietsonderdelen: verlichting.
Fabrikanten:
Meer informatie over dynamo's en hoeveel vermogen je er uit kunt halen (incl. circuits voor aansturing van meerdere LEDs):
Internet forums:
En dan dit nog:
Wie wat wil bekritiseren dat ik schrijf, prima, maar dan wel met argumenten en niet opmerkingen zoals "je beoordelingen zijn subjectief want ze komen niet overeen met andere beoordelingen". Dat heeft niets te maken met subjectief zijn, want andere beoordelingen zijn bijna altijd slecht uitgevoerd, dus geen wonder dat mijn conclusies anders zijn...
Zie verder Interpretatie, objectiviteit en vergelijking met andere beoordelingen.
Wijzigingen aan de fietsverlichtings pagina's van deze website
| Voor e-post ga naar de email pagina |
Last modified: Thu Jun 13 23:46:20 CEST 2013